Po rozbiorach I Rzeczpospolitej g\u0142\u00f3wnym o\u015brodkiem kultury polskiej na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku sta\u0142y si\u0119 Pu\u0142awy, zwane polskimi Atenami. Na dworze ksi\u0119\u017cnej Izabeli Czartoryskiej (1746-1835), gdzie go\u015bcili wybitni my\u015bliciele, ludzie pi\u00f3ra i arty\u015bci, powsta\u0142o pierwsze muzeum pami\u0105tek narodowych i cennych dzie\u0142 sztuki, do kt\u00f3rych nale\u017ca\u0142 m.in. obraz \u201eDama z gronostajem\u201d Leonarda da Vinci czy \u201ePortret M\u0142odzie\u0144ca\u201d p\u0119dzla Rafaela Santi.<\/p>\n
W obliczu likwidacji pa\u0144stwa polskiego przez zaborc\u00f3w i regresu g\u0142\u00f3wnych ognisk kultury, w tym Warszawy, Izabela Czartoryska stworzy\u0142a w swojej pu\u0142awskiej rezydencji wa\u017cny o\u015brodek polsko\u015bci ze s\u0142ynnym muzeum, kt\u00f3re otwarto w 1801 r. dla upami\u0119tnienia czas\u00f3w s\u0142awy i wielko\u015bci Polski. Przy tym wspiera\u0142a malarzy i literat\u00f3w. Czartoryscy finansowali te\u017c prace naukowe i liczne grono naukowc\u00f3w. Kszta\u0142cili m\u0142odzie\u017c arystokratyczn\u0105 i ziemia\u0144sk\u0105, m.in. Tadeusza Ko\u015bciuszk\u0119 (1746-1817), p\u00f3\u017aniejszego bohatera wojny o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 USA. Obok szko\u0142y kierowanej przez ksi\u0119cia, pod patronatem Czartoryskiej funkcjonowa\u0142a pensja dla ubogich szlachcianek oraz szko\u0142a elementarna. Ksi\u0119\u017cna tworzy\u0142a podr\u0119czniki dla masowego odbiorcy, rozwija\u0142a ogrodnictwo i teatr. Ksi\u0105\u017c\u0119 Adam Kazimierz pomaga\u0142 ponadto reorganizowa\u0107 Uniwersytet Wile\u0144ski.<\/p>\n
Epoka pu\u0142awskich Aten sko\u0144czy\u0142a si\u0119 w 1831 r. Za wspieranie powstania listopadowego maj\u0105tek Czartoryskich skonfiskowali Rosjanie. Cz\u0119\u015b\u0107 wyposa\u017cenia pa\u0142acu wywieziono do Rosji, cz\u0119\u015b\u0107 sprzedano na licytacji. Zbiory pu\u0142awskiego muzeum oraz bibliotek\u0119 uda\u0142o si\u0119 wywie\u017a\u0107 do Pary\u017ca i tam ocali\u0107. Nast\u0119pnie trafi\u0142y ostatecznie do Krakowa, gdzie od 1876 r. tworz\u0105 trzon Muzeum Czartoryskich.<\/p>\n
Po ponad stu latach, z uwagi na swoje strategiczne po\u0142o\u017cenie, Pu\u0142awy sta\u0142y si\u0119 ponownie miejscem wa\u017cnym dla Polski. J\u00f3zef Pi\u0142sudski w sierpniu 1920 r. opracowywa\u0142 tam plany zatrzymania najazdu bolszewik\u00f3w. Obecnie w pu\u0142awskim pa\u0142acu Czartoryskich dzia\u0142a ponownie muzeum, przechowuj\u0105c pami\u0119\u0107 o dorobku kulturalnej stolicy z okresu zabor\u00f3w.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Po rozbiorach I Rzeczpospolitej g\u0142\u00f3wnym o\u015brodkiem kultury polskiej na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku sta\u0142y si\u0119 Pu\u0142awy, zwane polskimi Atenami. Na dworze ksi\u0119\u017cnej Izabeli Czartoryskiej (1746-1835), gdzie go\u015bcili wybitni my\u015bliciele,…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":8061,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-8060","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"yoast_head":"\n