{"id":8052,"date":"2022-02-22T08:00:31","date_gmt":"2022-02-22T07:00:31","guid":{"rendered":"https:\/\/dignitynews.eu\/?p=8052"},"modified":"2022-02-23T11:22:13","modified_gmt":"2022-02-23T10:22:13","slug":"smiertelnosc-spowodowana-czarna-smiercia-nie-byla-tak-duza-jak-sadzono-ustalili-polscy-naukowcy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/smiertelnosc-spowodowana-czarna-smiercia-nie-byla-tak-duza-jak-sadzono-ustalili-polscy-naukowcy\/","title":{"rendered":"Zgony spowodowane czarn\u0105 \u015bmierci\u0105 nie by\u0142y tak du\u017ce jak s\u0105dzono"},"content":{"rendered":"<p><strong>Naukowcy z Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, Uniwersytetu w Bia\u0142ymstoku i Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu ustalili, \u017ce \u015bmiertelno\u015b\u0107 epidemii d\u017cumy, kt\u00f3ra n\u0119ka\u0142a Europ\u0119, Azj\u0119 Zachodni\u0105 i Afryk\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105 w latach 1347\u20131352 jest ni\u017csza ni\u017c s\u0105dzono.<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Czarna \u015bmier\u0107, kt\u00f3ra n\u0119ka\u0142a Europ\u0119, Azj\u0119 Zachodni\u0105 i Afryk\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105 w latach 1347\u20131352, jest uznawana za najstraszniejsz\u0105 pandemi\u0119 w historii. By\u0142a to pierwsza fala tzw. drugiej pandemii d\u017cumy. Historycy szacowali do tej pory, \u017ce podczas jej trwania zmar\u0142o do 50 proc. ludno\u015bci Europy. Na tej podstawie przypisywali czarnej \u015bmierci wp\u0142yw na przekszta\u0142cenie struktur religijnych i politycznych, a nawet przyspieszenie powa\u017cnych przemian kulturowych i gospodarczych, takich jak nadej\u015bcie renesansu czy powstanie kapitalizmu \u2013 czytamy w serwisie Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Wyniki bada\u0144 opublikowane w czasopi\u015bmie Nature Ecology and Evolution dowodz\u0105, \u017ce \u015bmiertelno\u015b\u0107 spowodowana d\u017cum\u0105 w Europie w po\u0142owie XIV w. nie by\u0142a tak powszechna i tak du\u017ca, jak do tej pory s\u0105dzono. Publikacja jest efektem wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzynarodowego zespo\u0142u badaczy z grupy Palaeo-Science and History w Instytucie Maxa Plancka w Jenie oraz Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego w Krakowie, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i Uniwersytetu w Bia\u0142ymstoku.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Naukowcy przeanalizowali pr\u00f3bki py\u0142k\u00f3w pobranych z 261 jezior i mokrade\u0142 znajduj\u0105cych si\u0119 na terenie 19 wsp\u00f3\u0142czesnych kraj\u00f3w europejskich. Celem bada\u0144 by\u0142o ustalenie, jak zmieni\u0142y si\u0119 krajobrazy i aktywno\u015b\u0107 rolnicza mi\u0119dzy 1250 a 1450 rokiem, czyli na przestrzeni mniej wi\u0119cej 100 lat przed i 100 lat po pandemii. Badania wskazuj\u0105, \u017ce niekt\u00f3re obszary do\u015bwiadcza\u0142y zniszcze\u0144 na niespotykan\u0105 skal\u0119, inne za\u015b przechodzi\u0142y j\u0105 znacznie \u0142agodniej.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Gwa\u0142towny spadek produkcji rolnej w Skandynawii, Francji, po\u0142udniowo-zachodnich Niemczech, Grecji i \u015brodkowych W\u0142oszech potwierdza wysok\u0105 \u015bmiertelno\u015b\u0107, o kt\u00f3rej \u015bwiadcz\u0105 \u015bredniowieczne \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne i archeologiczne. Tymczasem wiele region\u00f3w, w tym wi\u0119kszo\u015b\u0107 Europy \u015arodkowej i Wschodniej oraz cz\u0119\u015bci Europy Zachodniej \u2013 Irlandia i P\u00f3\u0142wysep Iberyjski \u2013 wykazuj\u0105 dowody na ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 lub nieprzerwany wzrost gospodarki rolnej.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Arkadiusz S\u0142omczy\u0144ski<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Naukowcy z Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, Uniwersytetu w Bia\u0142ymstoku i Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu ustalili, \u017ce \u015bmiertelno\u015b\u0107 epidemii d\u017cumy, kt\u00f3ra n\u0119ka\u0142a Europ\u0119, Azj\u0119 Zachodni\u0105 i Afryk\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105 w latach 1347\u20131352&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":8053,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-8052","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nauka"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v19.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Zgony spowodowane czarn\u0105 \u015bmierci\u0105 nie by\u0142y tak du\u017ce jak s\u0105dzono - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/smiertelnosc-spowodowana-czarna-smiercia-nie-byla-tak-duza-jak-sadzono-ustalili-polscy-naukowcy\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Zgony spowodowane czarn\u0105 \u015bmierci\u0105 nie by\u0142y tak du\u017ce jak s\u0105dzono - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Naukowcy z Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, Uniwersytetu w Bia\u0142ymstoku i Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu ustalili, \u017ce \u015bmiertelno\u015b\u0107 epidemii d\u017cumy, kt\u00f3ra n\u0119ka\u0142a Europ\u0119, Azj\u0119 Zachodni\u0105 i Afryk\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105 w latach 1347\u20131352&hellip;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/smiertelnosc-spowodowana-czarna-smiercia-nie-byla-tak-duza-jak-sadzono-ustalili-polscy-naukowcy\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-02-22T07:00:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-02-23T10:22:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/Czarna-smierc-EAST-NEWS-AKG-Images.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1103\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"DignityNews.eu\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"DignityNews.eu\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\",\"name\":\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/smiertelnosc-spowodowana-czarna-smiercia-nie-byla-tak-duza-jak-sadzono-ustalili-polscy-naukowcy\/\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/smiertelnosc-spowodowana-czarna-smiercia-nie-byla-tak-duza-jak-sadzono-ustalili-polscy-naukowcy\/\",\"name\":\"Zgony spowodowane czarn\u0105 \u015bmierci\u0105 nie by\u0142y tak du\u017ce jak s\u0105dzono - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2022-02-22T07:00:31+00:00\",\"dateModified\":\"2022-02-23T10:22:13+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/4d8f570a0fd5c310685d78d9e520982c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/smiertelnosc-spowodowana-czarna-smiercia-nie-byla-tak-duza-jak-sadzono-ustalili-polscy-naukowcy\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/smiertelnosc-spowodowana-czarna-smiercia-nie-byla-tak-duza-jak-sadzono-ustalili-polscy-naukowcy\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/smiertelnosc-spowodowana-czarna-smiercia-nie-byla-tak-duza-jak-sadzono-ustalili-polscy-naukowcy\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Zgony spowodowane czarn\u0105 \u015bmierci\u0105 nie by\u0142y tak du\u017ce jak s\u0105dzono\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/4d8f570a0fd5c310685d78d9e520982c\",\"name\":\"DignityNews.eu\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b9fb3aa3cd2d5d3a6d24e67a6b58bc2980bf0c7f7bd3657a6322b8df227da3d9?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b9fb3aa3cd2d5d3a6d24e67a6b58bc2980bf0c7f7bd3657a6322b8df227da3d9?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"DignityNews.eu\"},\"sameAs\":[\"aleksandra\"],\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/aleksandra\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Zgony spowodowane czarn\u0105 \u015bmierci\u0105 nie by\u0142y tak du\u017ce jak s\u0105dzono - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/smiertelnosc-spowodowana-czarna-smiercia-nie-byla-tak-duza-jak-sadzono-ustalili-polscy-naukowcy\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Zgony spowodowane czarn\u0105 \u015bmierci\u0105 nie by\u0142y tak du\u017ce jak s\u0105dzono - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","og_description":"Naukowcy z Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, Uniwersytetu w Bia\u0142ymstoku i Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu ustalili, \u017ce \u015bmiertelno\u015b\u0107 epidemii d\u017cumy, kt\u00f3ra n\u0119ka\u0142a Europ\u0119, Azj\u0119 Zachodni\u0105 i Afryk\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105 w latach 1347\u20131352&hellip;","og_url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/smiertelnosc-spowodowana-czarna-smiercia-nie-byla-tak-duza-jak-sadzono-ustalili-polscy-naukowcy\/","og_site_name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","article_published_time":"2022-02-22T07:00:31+00:00","article_modified_time":"2022-02-23T10:22:13+00:00","og_image":[{"width":1103,"height":1500,"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/Czarna-smierc-EAST-NEWS-AKG-Images.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"DignityNews.eu","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"DignityNews.eu","Szacowany czas czytania":"2 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/","name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/smiertelnosc-spowodowana-czarna-smiercia-nie-byla-tak-duza-jak-sadzono-ustalili-polscy-naukowcy\/","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/smiertelnosc-spowodowana-czarna-smiercia-nie-byla-tak-duza-jak-sadzono-ustalili-polscy-naukowcy\/","name":"Zgony spowodowane czarn\u0105 \u015bmierci\u0105 nie by\u0142y tak du\u017ce jak s\u0105dzono - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website"},"datePublished":"2022-02-22T07:00:31+00:00","dateModified":"2022-02-23T10:22:13+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/4d8f570a0fd5c310685d78d9e520982c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/smiertelnosc-spowodowana-czarna-smiercia-nie-byla-tak-duza-jak-sadzono-ustalili-polscy-naukowcy\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/smiertelnosc-spowodowana-czarna-smiercia-nie-byla-tak-duza-jak-sadzono-ustalili-polscy-naukowcy\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/smiertelnosc-spowodowana-czarna-smiercia-nie-byla-tak-duza-jak-sadzono-ustalili-polscy-naukowcy\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Zgony spowodowane czarn\u0105 \u015bmierci\u0105 nie by\u0142y tak du\u017ce jak s\u0105dzono"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/4d8f570a0fd5c310685d78d9e520982c","name":"DignityNews.eu","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b9fb3aa3cd2d5d3a6d24e67a6b58bc2980bf0c7f7bd3657a6322b8df227da3d9?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b9fb3aa3cd2d5d3a6d24e67a6b58bc2980bf0c7f7bd3657a6322b8df227da3d9?s=96&d=mm&r=g","caption":"DignityNews.eu"},"sameAs":["aleksandra"],"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/aleksandra\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8052","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8052"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8052\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8249,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8052\/revisions\/8249"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8053"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8052"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8052"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8052"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}