Preludium \u2013 polityka niemiecka w pierwszych miesi\u0105cach okupacji<\/b><\/p>\n
Po wkroczeniu wojsk niemieckich do \u0141odzi od razu rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 szykany wobec \u017byd\u00f3w. Zostali oni zaprz\u0119gni\u0119ci do poni\u017caj\u0105cych lub pozbawionych sensu prac. Ich katalog jest d\u0142ugi: zakopywanie go\u0142ymi r\u0119koma row\u00f3w przeciwlotniczych, skrobanie pod\u0142\u00f3g paznokciami, zmywanie w\u0142asn\u0105 bielizn\u0105 okien, pod\u0142\u00f3g czy ubikacji, czyszczenie dywan\u00f3w szczoteczk\u0105 do mycia z\u0119b\u00f3w bez zginania n\u00f3g, czyszczenie klozet\u00f3w go\u0142ymi r\u0119koma, trzepanie wycieraczek pa\u0142kami na plecach drugiej osoby, ustawianie os\u00f3b w dwa szeregi i zmuszanie ich do bicia si\u0119 lub plucia na osob\u0119 stoj\u0105c\u0105 naprzeciwko, zmuszanie do \u201eta\u0144ca\u201d lub \u015bpiew\u00f3w, w kt\u00f3rych podkre\u015blano win\u0119 \u017byd\u00f3w. Do tego dochodzi\u0142o palenie synagog, kt\u00f3re wie\u0144czy\u0142o niemieckie zarz\u0105dzenie dotycz\u0105ce utworzenia w \u0141odzi \u201edzielnicy \u017cydowskiej\u201d.<\/p>\n
<\/p>\n
\u201eGermanizacja\u201d miasta<\/b><\/p>\n
Elity \u017cydowskie o utworzeniu getta dowiedzia\u0142y si\u0119 na par\u0119 dni przed podpisaniem niemieckiego dokumentu w tej sprawie. Zarz\u0105dzenie w dniu 8 lutym 1940 r. przygotowa\u0142 prezydent policji Johannes Sch\u00e4fer. Zapisano w nim, \u017ce \u0142\u00f3dzcy \u017bydzi mieli by\u0107 skierowani do V i VI rewiru policyjnego w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci miasta. By\u0142y to tereny Starego Miasta i najbiedniejszej dzielnicy Ba\u0142uty. Now\u0105 decyzj\u0119 niemieckiej policji przekazano spo\u0142ecze\u0144stwu \u017cydowskiemu za pomoc\u0105 \u201eLodscher Zeitung\u201d. Spowodowa\u0142a ona przesiedlenia na ogromn\u0105 skal\u0119. Do 29 lutego obszary wytyczonego getta musia\u0142y by\u0107 opuszczone tak przez volksdeutschy, jak te\u017c przez Polak\u00f3w.<\/p>\n
Tworzeniu getta towarzyszy\u0142y poni\u017caj\u0105ce \u017byd\u00f3w decyzje wprowadzane na terenie dawnego woj. \u0142\u00f3dzkiego pod has\u0142em \u201egermanizacji\u201d tego obszaru. Od 14 listopada \u017bydzi musieli nosi\u0107 specjalne oznaczenia. W rejencji kaliskiej Friedrich Ubelh\u00f6r na\u0142o\u017cy\u0142 na ka\u017cdego \u017byda bez wzgl\u0119du na wiek obowi\u0105zek noszenia opasek w kolorze \u201e\u017cydowsko-\u017c\u00f3\u0142tym\u201d. Niezastosowanie si\u0119 do rozporz\u0105dzenia grozi\u0142o kar\u0105 \u015bmierci. Jeden z \u017cydowskich \u015bwiadk\u00f3w skomentowa\u0142 nowe niemieckie rozkazy: \u201eTrudno si\u0119 oswoi\u0107 z t\u0105 my\u015bl\u0105 pi\u0119tnowania (\u2026). Kazano nam przybra\u0107 zewn\u0119trzny znak ni\u017cszo\u015bci narodowej, znak pariasa\u201d. (\u2026) Wracamy do \u015bredniowiecza\u201d.<\/p>\n
Przesiedle\u0144com do \u0142\u00f3dzkiego getta pozwolono zabra\u0107 ze sob\u0105 tylko jedn\u0105 walizk\u0119 z odzie\u017c\u0105 i bielizn\u0105 oraz pami\u0105tki rodzinne. Nie wolno by\u0142o wynajmowa\u0107 \u017cadnych pojazd\u00f3w ko\u0142owych celem przeprowadzki \u2013 wszyscy musieli uda\u0107 si\u0119 do getta na piechot\u0119. Wyj\u0105tek stanowili ob\u0142o\u017cnie chorzy.<\/p>\n
Spos\u00f3b opuszczania mieszkania tak\u017ce regulowa\u0142y odr\u0119bne przepisy \u2013 nale\u017ca\u0142o zamkn\u0105\u0107 je na klucz i odda\u0107 go wyznaczonemu dozorcy. By unikn\u0105\u0107 t\u0142oku, Niemcy zezwolili najpierw na 300 przesiedle\u0144 dziennie, ograniczaj\u0105c je nast\u0119pnie do 150. Jeden z wysiedlonych wspomina\u0142, jak wygl\u0105da\u0142o opuszczenie mieszkania przez jego rodzin\u0119: \u201eW pi\u0105tek 16 lutego 1940 r., o godz. 13.00 zjawi\u0142o si\u0119 u nas dw\u00f3ch umundurowanych Niemc\u00f3w i jaki\u015b cywil. Bez d\u0142ugich ceregieli kazali wszystkim obecnym w ci\u0105gu dziesi\u0119ciu minut wynie\u015b\u0107 si\u0119 z mieszkania\u201d.<\/p>\n
Cho\u0107 nie mo\u017cna by\u0142o zabiera\u0107 ze sob\u0105 \u017cadnych cz\u0119\u015bci wyposa\u017cenia dom\u00f3w, w praktyce sporo \u017byd\u00f3w zdecydowa\u0142o si\u0119 na przetransportowanie swojego dobytku. Wymaga\u0142o to du\u017cego wysi\u0142ku. Wedle \u015bwiadk\u00f3w przeprowadzka wygl\u0105da\u0142a przera\u017caj\u0105co: \u201eM\u0142odsze dzieci ci\u0105gn\u0119\u0142y wypakowane sanki, a starsze pomaga\u0142y nosi\u0107 albo same d\u017awiga\u0142y pojedyncze meble lub ich cz\u0119\u015bci. M\u0105\u017c d\u017awiga\u0142 jedn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u0142\u00f3\u017cka, \u017cona drug\u0105 albo tylko listw\u0119. Krawiec d\u017awiga\u0142 maszyn\u0119, a inni \u017cydowscy rzemie\u015blnicy [swoje sprz\u0119ty], cho\u0107 obowi\u0105zywa\u0142 zakaz zabierania ze sob\u0105 warsztat\u00f3w\u201d.<\/p>\n
<\/p>\n
\u201eKrwawy czwartek\u201d<\/b><\/p>\n
W czasie przesiedlenia Niemcy organizowali akcje terroryzuj\u0105ce \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rych celem by\u0142o przyspieszenie ich koncentracji w getcie. Najwi\u0119ksza zosta\u0142a przeprowadzona 6 marca i w dniu kolejnym. W\u00f3wczas niemieckie wojsko i policja wyrzuci\u0142y z mieszka\u0144 przy ul. Piotrkowskiej pozostaj\u0105ce w nich rodziny \u017cydowskie. Wyp\u0119dzano je na ulice, a wszystkich stawiaj\u0105cych op\u00f3r lub niezdolnych do opuszczenia mieszka\u0144 zabijano na miejscu, a niekiedy torturowano. Jeden ze \u015bwiadk\u00f3w wspomina\u0142: \u201ePozosta\u0142ym przy \u017cyciu zrabowano wszystko, nie pozostawiaj\u0105c nawet dziesi\u0119ciu marek \u2013 co do tej pory by\u0142o przyj\u0119te przy rekwizycjach i ewakuacjach. Tej nocy zabito kilkoro dzieci. Cia\u0142a zastrzelonych le\u017ca\u0142y w ka\u0142u\u017cach krwi w izbach i na podw\u00f3rzu\u201d.<\/p>\n
Akcja ta, nazwana przez \u017byd\u00f3w \u201ekrwawym czwartkiem\u201d, poch\u0142on\u0119\u0142a wiele ofiar, cho\u0107 historycy nie s\u0105 dzi\u015b zgodni co do tego, ile dok\u0142adnie. M\u00f3wi si\u0119 o 200, a nawet 1500 zamordowanych w\u00f3wczas \u017bydach.<\/p>\n
<\/p>\n
Pocz\u0105tek ko\u0144ca \u0142\u00f3dzkich \u017byd\u00f3w<\/b><\/p>\n
Wydarzenia te spowodowa\u0142y potok ludno\u015bci \u017cydowskiej do getta, kt\u00f3re jednak nie by\u0142o w stanie ich przyj\u0105\u0107, dlatego powi\u0119kszono jego teren i zarazem otoczono drutem kolczastym, a wzd\u0142u\u017c granic postawiono tablice informuj\u0105ce o zakazie przekraczania dzielnicy wyznaczonej dla \u017byd\u00f3w.<\/p>\n
W dniu 30 kwietnia 1940 r. nadburmistrz miasta Franz Schiffer skierowa\u0142 do Chaima Rumkowskiego, \u201eprzewodnicz\u0105cego Starsze\u0144stwa \u017byd\u00f3w\u201d, pismo, w kt\u00f3rym uczyni\u0142 go odpowiedzialnym za przestrzeganie zakazu opuszczania obszaru getta przez \u017byd\u00f3w oraz urz\u0105dzenie \u017cycia wewn\u0119trznego zamkni\u0119tej dzielnicy.\u00a0 Faktycznie oznacza\u0142o to zamkni\u0119cie getta. Od tej pory nikt nie m\u00f3g\u0142 ju\u017c bez pozwolenia przekroczy\u0107 jego granic. Prezydent policji Sch\u00e4fer poleci\u0142 te\u017c w specjalnej instrukcji z 10 maja 1940 r. u\u017cycie broni w stosunku do \u017byd\u00f3w pr\u00f3buj\u0105cych opu\u015bci\u0107 getto.<\/p>\n
Getto \u0142\u00f3dzkie przetrwa\u0142o do 1944 r., gdy przebywaj\u0105cych w nim \u017byd\u00f3w skierowano najpierw do obozu zag\u0142ady w Kulmhof (Che\u0142mno nad Nerem), a nast\u0119pnie do Auschwitz-Birkenau. Do tego czasu zmar\u0142o w nim g\u0142\u00f3wnie z chor\u00f3b i g\u0142odu oko\u0142o 44 tys. os\u00f3b.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Preludium \u2013 polityka niemiecka w pierwszych miesi\u0105cach okupacji Po wkroczeniu wojsk niemieckich do \u0141odzi od razu rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 szykany wobec \u017byd\u00f3w. Zostali oni zaprz\u0119gni\u0119ci do poni\u017caj\u0105cych lub pozbawionych sensu prac.…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":7052,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-7043","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"yoast_head":"\n