{"id":50516,"date":"2023-11-11T09:50:19","date_gmt":"2023-11-11T08:50:19","guid":{"rendered":"https:\/\/dignitynews.eu\/?p=50516"},"modified":"2023-11-13T16:12:42","modified_gmt":"2023-11-13T15:12:42","slug":"tymczasowy-rzad-ludowy-republiki-polskiej-w-lublinie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/tymczasowy-rzad-ludowy-republiki-polskiej-w-lublinie\/","title":{"rendered":"Tymczasowy Rz\u0105d Ludowy Republiki Polskiej w Lublinie"},"content":{"rendered":"
Dzi\u015b przypada 105. rocznica odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119, kt\u00f3rej zwiastunem by\u0142 powsta\u0142y na pocz\u0105tku listopada 1918 r. Tymczasowy Rz\u0105d Ludowy Republiki Polskiej w Lublinie. Chocia\u017c funkcjonowa\u0142 tylko kilka dni, by\u0142 bez w\u0105tpienia istotnym elementem w procesie d\u0105\u017cenia narodu polskiego do samostanowienia, a jego program w zasadniczy spos\u00f3b zmienia\u0142 postrzeganie dotychczasowego systemu spo\u0142eczno-politycznego. <\/strong><\/h5>\n

Odradzaj\u0105ce si\u0119 pa\u0144stwo polskie musia\u0142o zmierzy\u0107 si\u0119 z szeregiem problem\u00f3w socjalnych, kt\u00f3re wynika\u0142y ze 123-letniego okresu zabor\u00f3w. Kraj by\u0142 wyniszczony ponad czteroletnimi dzia\u0142aniami wojennymi, panowa\u0142a powszechna bieda. W tym newralgicznym okresie \u015brodowiska lewicy niepodleg\u0142o\u015bciowej stwierdzi\u0142y, \u017ce nale\u017cy d\u0105\u017cy\u0107 do utworzenia rz\u0105du robotniczo-ch\u0142opskiego, dlatego\u00a0 w nocy z 6 na 7 listopada 1918 r. na murach Lublina rozlepiono \u201eManifest\u201d, obwieszczaj\u0105c utworzenie Tymczasowego Rz\u0105du Ludowego Republiki Polskiej, z premierem Ignacym Ewarystem Daszy\u0144skim na czele.<\/p>\n

Sam \u201eManifest\u201d Rz\u0105du Ludowego by\u0142 jednocze\u015bnie programem politycznym zawieraj\u0105cym wizj\u0119 nowego ustroju demokratycznej Polski. Mo\u017cna go okre\u015bli\u0107 najbardziej dojrza\u0142ym projektem przebudowy stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych, skierowanym do ludu polskiego, robotnik\u00f3w, w\u0142o\u015bcian i \u017co\u0142nierzy. Czytamy w nim: \u201eLudu polski! Polski ch\u0142opie i robotniku! Je\u017celi chcesz zaj\u0105\u0107 nale\u017cne Ci miejsce w rodzinie wolnych narod\u00f3w, je\u017celi chcesz sam by\u0107 gospodarzem na swojej w\u0142asnej ziemi, to musisz w swoje r\u0119ce uj\u0105\u0107 w\u0142adz\u0119 w Polsce, musisz sam budowa\u0107 gmach Niepodleg\u0142ej i Zjednoczonej Ludowej Rzeczypospolitej Polskiej\u201d<\/em>.<\/p>\n

Cz\u0142onkowie rz\u0105du, wywodz\u0105cy si\u0119 przede wszystkim z Polskiej Partii Socjalistycznej, Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej czy Polskiego Stronnictwa Ludowego \u201eWyzwolenie\u201d, proklamowali Polsk\u0105 Republik\u0119 Ludow\u0105, obejmuj\u0105c\u0105 tereny zamieszka\u0142e przez Polak\u00f3w, z w\u0142asnym wybrze\u017cem morskim. Jej pierwszego prezydenta mia\u0142 wybra\u0107 Sejm Ustawodawczy. Ponadto nowatorskim pomys\u0142em na skal\u0119 europejsk\u0105 by\u0142o zapewnienie przyznania czynnego i biernego prawa wyborczego wszystkim obywatelom, bez r\u00f3\u017cnicy p\u0142ci, kt\u00f3rzy uko\u0144czyli 21 lat, co ju\u017c wkr\u00f3tce sta\u0142o si\u0119 niepodwa\u017calnym fundamentem demokracji.<\/p>\n

W kolejnych punktach \u201eManifestu\u201d deklarowano polityczne i obywatelskie r\u00f3wnouprawnienie wszystkich obywateli bez wzgl\u0119du na pochodzenie, narodowo\u015b\u0107 czy wyznanie. Zagwarantowano wolno\u015b\u0107 sumienia, s\u0142owa, druku, prawo do zgromadze\u0144, pochod\u00f3w, zrzesze\u0144 oraz dopuszczono tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 tworzenia zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych i organizowania strajk\u00f3w. Zaplanowano reorganizacj\u0119 administracji kraju w duchu demokratycznym, powo\u0142anie Milicji Ludowej do utrzymania bezpiecze\u0144stwa, a w szczeg\u00f3lno\u015bci podj\u0119to decyzj\u0119 o zapewnieniu ludno\u015bci najpotrzebniejszych artyku\u0142\u00f3w spo\u017cywczych, co by\u0142o najtrudniejszym i niecierpi\u0105cym zw\u0142oki przedsi\u0119wzi\u0119ciem rz\u0105du.<\/p>\n

Podj\u0119to kwesti\u0119 donacji i majorat\u00f3w, uznaj\u0105c je za w\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwow\u0105, podobnie jak lasy prywatne i dawne rz\u0105dowe. Nie pomini\u0119to te\u017c kwestii socjalnych, zapowiadaj\u0105c wprowadzenie o\u015bmiogodzinnego dnia pracy, zar\u00f3wno w przemy\u015ble, rzemio\u015ble, jak i w handlu. Wst\u0119pnie okre\u015blono r\u00f3wnie\u017c pierwsze projekty o charakterze prospo\u0142ecznym, jakie mia\u0142y zosta\u0107 poddane pod g\u0142osowanie w przysz\u0142ym Sejmie Ustawodawczym, m.in.: wyw\u0142aszczenie i zniesienie wielkiej i \u015bredniej w\u0142asno\u015bci ziemskiej, upa\u0144stwowienie kopal\u0144, salin, przemys\u0142u naftowego i dr\u00f3g komunikacyjnych. Ponadto postulowano podniesienie statusu spo\u0142ecznego robotnik\u00f3w poprzez dopuszczenie ich do udzia\u0142u w administrowaniu tych zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych, kt\u00f3re z r\u00f3\u017cnych przyczyn nie zosta\u0142yby od razu upa\u0144stwowione. Zapowiedziano tak\u017ce stworzenie ustawy umo\u017cliwiaj\u0105cej konfiskat\u0119 maj\u0105tk\u00f3w powsta\u0142ych w czasie wojny na drodze spekulacji artyku\u0142ami pierwszej potrzeby.<\/p>\n

Dla og\u00f3\u0142u spo\u0142ecze\u0144stwa, opr\u00f3cz woli wprowadzenia wspomnianego o\u015bmiogodzinnego dnia pracy, bardzo istotne by\u0142y zapowiedzi stworzenia ustaw dotycz\u0105cych ochrony pracy, ubezpieczenia od bezrobocia, chor\u00f3b i staro\u015bci, wprowadzenia powszechnego, obowi\u0105zkowego oraz bezp\u0142atnego nauczania szkolnego. Dlatego te\u017c, mieszka\u0144cy Lublina masowo brali udzia\u0142 w wiecach politycznych, wyra\u017caj\u0105c poparcie dla gabinetu Daszy\u0144skiego. Co wa\u017cne, pomimo zasadniczej, bezkompromisowej tre\u015bci \u201eManifestu\u201d nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce socjali\u015bci d\u0105\u017cyli do niwelacji nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142ecznych, r\u00f3wnocze\u015bnie stanowczo pot\u0119piaj\u0105c bolszewickie metody wdra\u017cania reform.<\/p>\n

Ju\u017c 10 listopada 1918 r. J\u00f3zef Pi\u0142sudski powr\u00f3ci\u0142 z Magdeburga. Daszy\u0144ski ostatecznie podporz\u0105dkowa\u0142 si\u0119 woli Pi\u0142sudskiego, kt\u00f3ry domaga\u0142 si\u0119 utworzenia rz\u0105du og\u00f3lnonarodowego, w sk\u0142ad kt\u00f3rego mieli wej\u015b\u0107 \u00a0przedstawiciele wszystkich stronnictw politycznych. W zwi\u0105zku z powy\u017cszym, 17 listopada 1918 r. Tymczasowy Rz\u0105d Ludowy Republiki Polskiej w Lublinie, kierowany w zast\u0119pstwie przez Stanis\u0142awa Thugutta zako\u0144czy\u0142 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, wydaj\u0105c jeszcze dwa dekrety: \u201eDekret o o\u015bmiogodzinnym dniu roboczym\u201d i ustanawiaj\u0105cy \u201eWarunki s\u0142u\u017cbowe minimalne dla ni\u017cszej s\u0142u\u017cby folwarcznej\u201d.<\/p>\n

***<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie historycy uwa\u017caj\u0105, i\u017c Rz\u0105d Ludowy by\u0142 epizodem w procesie odbudowy niepodleg\u0142o\u015bci Polski. Jednak\u017ce jako pierwsza w pe\u0142ni niezale\u017cna od zaborc\u00f3w polska w\u0142adza, w kr\u00f3tkim czasie stworzy\u0142a sp\u00f3jny i nowoczesny program polityczny, w kt\u00f3rym poruszono wiele istotnych kwestii spo\u0142ecznych. Kolejny gabinet pod przewodnictwem premiera J\u0119drzeja Moraczewskiego podj\u0105\u0142 si\u0119 realizacji jego fundamentalnych za\u0142o\u017ce\u0144.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dzi\u015b przypada 105. rocznica odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119, kt\u00f3rej zwiastunem by\u0142 powsta\u0142y na pocz\u0105tku listopada 1918 r. Tymczasowy Rz\u0105d Ludowy Republiki Polskiej w Lublinie. Chocia\u017c funkcjonowa\u0142 tylko kilka dni, by\u0142…<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":50517,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-50516","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"yoast_head":"\nTymczasowy Rz\u0105d Ludowy Republiki Polskiej w Lublinie - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/tymczasowy-rzad-ludowy-republiki-polskiej-w-lublinie\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Tymczasowy Rz\u0105d Ludowy Republiki Polskiej w Lublinie - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dzi\u015b przypada 105. rocznica odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119, kt\u00f3rej zwiastunem by\u0142 powsta\u0142y na pocz\u0105tku listopada 1918 r. Tymczasowy Rz\u0105d Ludowy Republiki Polskiej w Lublinie. Chocia\u017c funkcjonowa\u0142 tylko kilka dni, by\u0142…\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/tymczasowy-rzad-ludowy-republiki-polskiej-w-lublinie\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-11-11T08:50:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-11-13T15:12:42+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Ignacy_Daszynski_1915.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"585\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"749\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Dignity News\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Dignity News\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\",\"name\":\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/tymczasowy-rzad-ludowy-republiki-polskiej-w-lublinie\/\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/tymczasowy-rzad-ludowy-republiki-polskiej-w-lublinie\/\",\"name\":\"Tymczasowy Rz\u0105d Ludowy Republiki Polskiej w Lublinie - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-11-11T08:50:19+00:00\",\"dateModified\":\"2023-11-13T15:12:42+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/tymczasowy-rzad-ludowy-republiki-polskiej-w-lublinie\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/tymczasowy-rzad-ludowy-republiki-polskiej-w-lublinie\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/tymczasowy-rzad-ludowy-republiki-polskiej-w-lublinie\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Tymczasowy Rz\u0105d Ludowy Republiki Polskiej w Lublinie\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb\",\"name\":\"Dignity News\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Dignity News\"},\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/mikolaj-palade\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Tymczasowy Rz\u0105d Ludowy Republiki Polskiej w Lublinie - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/tymczasowy-rzad-ludowy-republiki-polskiej-w-lublinie\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Tymczasowy Rz\u0105d Ludowy Republiki Polskiej w Lublinie - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","og_description":"Dzi\u015b przypada 105. rocznica odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119, kt\u00f3rej zwiastunem by\u0142 powsta\u0142y na pocz\u0105tku listopada 1918 r. Tymczasowy Rz\u0105d Ludowy Republiki Polskiej w Lublinie. Chocia\u017c funkcjonowa\u0142 tylko kilka dni, by\u0142…","og_url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/tymczasowy-rzad-ludowy-republiki-polskiej-w-lublinie\/","og_site_name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","article_published_time":"2023-11-11T08:50:19+00:00","article_modified_time":"2023-11-13T15:12:42+00:00","og_image":[{"width":585,"height":749,"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Ignacy_Daszynski_1915.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Dignity News","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Dignity News","Szacowany czas czytania":"4 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/","name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/tymczasowy-rzad-ludowy-republiki-polskiej-w-lublinie\/","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/tymczasowy-rzad-ludowy-republiki-polskiej-w-lublinie\/","name":"Tymczasowy Rz\u0105d Ludowy Republiki Polskiej w Lublinie - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website"},"datePublished":"2023-11-11T08:50:19+00:00","dateModified":"2023-11-13T15:12:42+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/tymczasowy-rzad-ludowy-republiki-polskiej-w-lublinie\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/tymczasowy-rzad-ludowy-republiki-polskiej-w-lublinie\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/tymczasowy-rzad-ludowy-republiki-polskiej-w-lublinie\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Tymczasowy Rz\u0105d Ludowy Republiki Polskiej w Lublinie"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb","name":"Dignity News","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g","caption":"Dignity News"},"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/mikolaj-palade\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50516","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=50516"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50516\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50522,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50516\/revisions\/50522"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/50517"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=50516"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=50516"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=50516"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}