{"id":47741,"date":"2023-10-06T10:39:22","date_gmt":"2023-10-06T08:39:22","guid":{"rendered":"https:\/\/dignitynews.eu\/?p=47741"},"modified":"2023-10-06T17:44:25","modified_gmt":"2023-10-06T15:44:25","slug":"krwawy-bunt-w-cieniu-krematoriow-sonderkommando-przeciwko-esesmanom","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/krwawy-bunt-w-cieniu-krematoriow-sonderkommando-przeciwko-esesmanom\/","title":{"rendered":"Krwawy bunt w cieniu krematori\u00f3w \u2013 Sonderkommando przeciwko esesmanom"},"content":{"rendered":"<h5><strong>Bunt \u017byd\u00f3w z Sonderkommando w niemieckim obozie koncentracyjnym i zag\u0142ady Auschwitz-Birkenau, kt\u00f3ry mia\u0142 miejsce 7 pa\u017adziernika 1944 r., stanowi jedno z najbardziej\u00a0 tragicznych wydarze\u0144 w historii Holocaustu. \u015awiadczy zarazem o odwadze \u017cydowskich wi\u0119\u017ani\u00f3w.<\/strong><\/h5>\n<p>Sonderkommando (niem. oddzia\u0142 specjalny) to grupa wi\u0119\u017ani\u00f3w, z\u0142o\u017cona g\u0142\u00f3wnie z \u017byd\u00f3w, zmuszonych przez niemieckich nazist\u00f3w do najbardziej makabrycznych zada\u0144 w obr\u0119bie oboz\u00f3w \u2013 usuwania cia\u0142 zamordowanych w komorach gazowych. Z pocz\u0105tku liczebno\u015b\u0107 takich komand wynosi\u0142a w Auschwitz-Birkenau oko\u0142o 80 os\u00f3b, ale w 1944 r., Sonderkommando liczy\u0142o nawet 900 wi\u0119\u017ani\u00f3w.<\/p>\n<p>Pod koniec lata 1944, gdy liczba transport\u00f3w do tego obozu zmala\u0142a, Niemcy zacz\u0119li fizycznie likwidowa\u0107 tak\u017ce\u00a0\u00a0 wi\u0119\u017ani\u00f3w z Sonderkommando. We wrze\u015bniu tego roku zg\u0142adzili oko\u0142o 200 z nich. \u015awiadomi swojego losu, pozostali cz\u0142onkowie tego komanda zdecydowali si\u0119 na zorganizowany op\u00f3r. W przygotowaniach do buntu udzia\u0142 wzi\u0119li je\u0144cy wojenni z Zwi\u0105zku Sowieckiego, r\u00f3wnie\u017c zmuszeni do pracy w Sonderkommando. G\u0142\u00f3wnymi organizatorami rebelii byli polscy \u017bydzi: Za\u0142men Gradowski, Jankiel Handelsman, Josef Deresi\u0144ski i Josef Dar\u0119bus.<\/p>\n<p>Plan by\u0142 desperacki, ale mia\u0142 racjonalne, mo\u017cliwe do osi\u0105gni\u0119cia cele. Zak\u0142ada\u0142 zdobycie materia\u0142\u00f3w wybuchowych, co uda\u0142o si\u0119 dzi\u0119ki wsparciu \u017cydowskich dziewcz\u0105t pracuj\u0105cych przy demonta\u017cu starych samolot\u00f3w. Nast\u0119pnie planowano wysadzi\u0107 krematoria, podpali\u0107 baraki i uciec przez przeci\u0119te druty obozowe. Bunt mia\u0142 si\u0119 rozpocz\u0105\u0107 7 pa\u017adziernika.<\/p>\n<p>O poranku tego dnia, informacja, \u017ce planowane jest zg\u0142adzenie kolejnych 300 z nich, dotar\u0142a do cz\u0142onk\u00f3w Sonderkommando. Sygna\u0142em do rozpocz\u0119cia buntu mia\u0142o by\u0107 podpalenie jednego z krematori\u00f3w. Gotowi na wszystko \u017bydzi uzbroili si\u0119 w kamienie, m\u0142otki i siekiery. Gdy esesmani przyszli po godzinie 13:00, by zabra\u0107 wi\u0119\u017ani\u00f3w, zacz\u0119\u0142a si\u0119 walka. Krematorium IV zosta\u0142o podpalone, a zorganizowany op\u00f3r przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do krematorium II.<\/p>\n<p>Pomimo heroicznej walki, bunt zako\u0144czy\u0142 si\u0119 kl\u0119sk\u0105 \u017byd\u00f3w. Oko\u0142o 250 uczestnik\u00f3w zgin\u0119\u0142o w walce, a kolejnych 200 zosta\u0142o p\u00f3\u017aniej rozstrzelanych. Po buncie liczba os\u00f3b w Sonderkommando spad\u0142a z 663 do 212. Cztery kobiety, kt\u00f3re dostarczy\u0142y materia\u0142y wybuchowe, zosta\u0142y publicznie powieszone \u2013 sta\u0142o si\u0119 to na trzy tygodnie przed wkroczeniem na teren \u00a0obozu Sowiet\u00f3w<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bunt \u017byd\u00f3w z Sonderkommando w niemieckim obozie koncentracyjnym i zag\u0142ady Auschwitz-Birkenau, kt\u00f3ry mia\u0142 miejsce 7 pa\u017adziernika 1944 r., stanowi jedno z najbardziej\u00a0 tragicznych wydarze\u0144 w historii Holocaustu. \u015awiadczy zarazem o&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":47742,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-47741","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v19.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Krwawy bunt w cieniu krematori\u00f3w \u2013 Sonderkommando przeciwko esesmanom - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/krwawy-bunt-w-cieniu-krematoriow-sonderkommando-przeciwko-esesmanom\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Krwawy bunt w cieniu krematori\u00f3w \u2013 Sonderkommando przeciwko esesmanom - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Bunt \u017byd\u00f3w z Sonderkommando w niemieckim obozie koncentracyjnym i zag\u0142ady Auschwitz-Birkenau, kt\u00f3ry mia\u0142 miejsce 7 pa\u017adziernika 1944 r., stanowi jedno z najbardziej\u00a0 tragicznych wydarze\u0144 w historii Holocaustu. \u015awiadczy zarazem o&hellip;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/krwawy-bunt-w-cieniu-krematoriow-sonderkommando-przeciwko-esesmanom\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-10-06T08:39:22+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-10-06T15:44:25+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Auschwitz_I_krematorium-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1666\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Dignity News\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Dignity News\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\",\"name\":\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/krwawy-bunt-w-cieniu-krematoriow-sonderkommando-przeciwko-esesmanom\/\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/krwawy-bunt-w-cieniu-krematoriow-sonderkommando-przeciwko-esesmanom\/\",\"name\":\"Krwawy bunt w cieniu krematori\u00f3w \u2013 Sonderkommando przeciwko esesmanom - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-10-06T08:39:22+00:00\",\"dateModified\":\"2023-10-06T15:44:25+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/krwawy-bunt-w-cieniu-krematoriow-sonderkommando-przeciwko-esesmanom\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/krwawy-bunt-w-cieniu-krematoriow-sonderkommando-przeciwko-esesmanom\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/krwawy-bunt-w-cieniu-krematoriow-sonderkommando-przeciwko-esesmanom\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Krwawy bunt w cieniu krematori\u00f3w \u2013 Sonderkommando przeciwko esesmanom\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb\",\"name\":\"Dignity News\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Dignity News\"},\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/mikolaj-palade\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Krwawy bunt w cieniu krematori\u00f3w \u2013 Sonderkommando przeciwko esesmanom - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/krwawy-bunt-w-cieniu-krematoriow-sonderkommando-przeciwko-esesmanom\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Krwawy bunt w cieniu krematori\u00f3w \u2013 Sonderkommando przeciwko esesmanom - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","og_description":"Bunt \u017byd\u00f3w z Sonderkommando w niemieckim obozie koncentracyjnym i zag\u0142ady Auschwitz-Birkenau, kt\u00f3ry mia\u0142 miejsce 7 pa\u017adziernika 1944 r., stanowi jedno z najbardziej\u00a0 tragicznych wydarze\u0144 w historii Holocaustu. \u015awiadczy zarazem o&hellip;","og_url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/krwawy-bunt-w-cieniu-krematoriow-sonderkommando-przeciwko-esesmanom\/","og_site_name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","article_published_time":"2023-10-06T08:39:22+00:00","article_modified_time":"2023-10-06T15:44:25+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1666,"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Auschwitz_I_krematorium-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Dignity News","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Dignity News","Szacowany czas czytania":"2 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/","name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/krwawy-bunt-w-cieniu-krematoriow-sonderkommando-przeciwko-esesmanom\/","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/krwawy-bunt-w-cieniu-krematoriow-sonderkommando-przeciwko-esesmanom\/","name":"Krwawy bunt w cieniu krematori\u00f3w \u2013 Sonderkommando przeciwko esesmanom - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website"},"datePublished":"2023-10-06T08:39:22+00:00","dateModified":"2023-10-06T15:44:25+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/krwawy-bunt-w-cieniu-krematoriow-sonderkommando-przeciwko-esesmanom\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/krwawy-bunt-w-cieniu-krematoriow-sonderkommando-przeciwko-esesmanom\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/krwawy-bunt-w-cieniu-krematoriow-sonderkommando-przeciwko-esesmanom\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Krwawy bunt w cieniu krematori\u00f3w \u2013 Sonderkommando przeciwko esesmanom"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb","name":"Dignity News","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g","caption":"Dignity News"},"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/mikolaj-palade\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47741","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47741"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47741\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":47747,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47741\/revisions\/47747"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/47742"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47741"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47741"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47741"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}