{"id":46735,"date":"2023-09-23T09:06:42","date_gmt":"2023-09-23T07:06:42","guid":{"rendered":"https:\/\/dignitynews.eu\/?p=46735"},"modified":"2023-09-25T10:22:41","modified_gmt":"2023-09-25T08:22:41","slug":"historia-szydlowieckiego-getta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/historia-szydlowieckiego-getta\/","title":{"rendered":"Historia szyd\u0142owieckiego getta"},"content":{"rendered":"<h5><strong>Szyd\u0142owiec, miasto le\u017c\u0105ce w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci wojew\u00f3dztwa mazowieckiego, na przestrzeni wiek\u00f3w sta\u0142 si\u0119 miejscem zdominowanym przez ludno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105. Dzia\u0142ania Niemc\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej doprowadzi\u0142y do prawie ca\u0142kowitego zniszczenia tej spo\u0142eczno\u015bci. 23 wrze\u015bnia 1942 r. hitlerowcy przyst\u0105pili do likwidacji szyd\u0142owieckiego getta.<\/strong><\/h5>\n<p>Pierwsi \u017bydzi pojawili si\u0119 w Szyd\u0142owcu w drugiej po\u0142owie XVI wieku, jednak najprawdopodobniej, dopiero pod koniec XVII wieku nast\u0105pi\u0142 gwa\u0142towny wzrost liczebno\u015bci populacji \u017cydowskiej. Na pocz\u0105tku XVIII wieku w Szyd\u0142owcu powsta\u0142a \u017cydowska gmina wyznaniowa, a liczba starozakonnych osi\u0105gn\u0119\u0142a ok. 300 os\u00f3b i ca\u0142y czas wzrasta\u0142a. \u017bydzi osiedlali si\u0119 w osobnej cz\u0119\u015bci miejscowo\u015bci zwanej \u201c\u017cydowskim miastem\u201d. Opr\u00f3cz budynk\u00f3w mieszkalnych, powstawa\u0142y budowle religijne, np. synagoga dla pracownik\u00f3w lokalnych zak\u0142ad\u00f3w garbarskich. Miasto rozwija\u0142o si\u0119 gospodarczo, wydobywano piaskowiec, kwit\u0142 szereg rzemios\u0142, co wp\u0142ywa\u0142o na osiedlanie si\u0119 zagranicznych fachowc\u00f3w. W tym okresie w\u0142a\u015bciciele miasta, przedstawiciele rodu Radziwi\u0142\u0142\u00f3w, dbali o pokojowe wsp\u00f3\u0142istnienie mi\u0119dzy katolickimi, protestanckimi i \u017cydowskimi mieszka\u0144cami. Mimo to zdarza\u0142y si\u0119 spory na tle finansowym, a tak\u017ce spowodowane \u0142amaniem przez \u017byd\u00f3w zakazu osiedlania si\u0119 w katolickiej cz\u0119\u015bci miasta.<\/p>\n<p>W drugiej po\u0142owie XIX wieku ludno\u015b\u0107 \u017cydowska stanowi\u0142a ju\u017c ponad po\u0142ow\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w miasta (w 1862 r. ponad 70% z 4022 os\u00f3b). Do pocz\u0105tku I wojny \u015bwiatowej gmina \u017cydowska sfinansowa\u0142a wiele budynk\u00f3w u\u017cytku publicznego dla swojej spo\u0142eczno\u015bci. Pieni\u0105dze na te inwestycje pochodzi\u0142y z obowi\u0105zkowych sk\u0142adek od os\u00f3b podlegaj\u0105cych gminie. Podczas zabor\u00f3w cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej nale\u017ca\u0142a do partii politycznych. W mie\u015bcie dzia\u0142a\u0142a m.in. PPS i \u017cydowski Bund. Na pocz\u0105tku okresu mi\u0119dzywojennego udzia\u0142 ludno\u015bci \u017cydowskiej w populacji miasta wyni\u00f3s\u0142 rekordowe 76,1%. P\u00f3\u017aniej nie uda\u0142o si\u0119 ju\u017c tego powt\u00f3rzy\u0107, pomimo sta\u0142ego wzrostu liczebno\u015bci \u017byd\u00f3w. By\u0142o to spowodowane przy\u0142\u0105czeniem do miasta okolicznych wsi, kt\u00f3rych mieszka\u0144cami byli w wi\u0119kszo\u015bci Polacy. W mie\u015bcie aktywnie dzia\u0142a\u0142y \u017cydowskie partie i liczne organizacje spo\u0142eczne. \u017bydzi utrzymywali te\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 mandat\u00f3w w radzie miejskiej, cho\u0107 podczas jednej z kadencji sko\u0144czy\u0142o to si\u0119 skandalem w zwi\u0105zku z zarzutem kumoterstwa.<\/p>\n<p>Agresja hitlerowska rozpocz\u0119\u0142a si\u0119, gdy w mie\u015bcie mieszka\u0142o ok. 7000 \u017byd\u00f3w (niekt\u00f3re \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105, \u017ce mog\u0142o ich by\u0107 nawet 7600). Strach przed nazistami, jak i przed poborem spowodowa\u0142 ucieczk\u0119 kilkuset obywateli miasta. Niemcy zaj\u0119li Szyd\u0142owiec na prze\u0142omie 8 i 9 wrze\u015bnia 1939 r. Od razu po wkroczeniu hitlerowcy zmuszali ludno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105 do upokarzaj\u0105cych prac, jak zamiatanie ulic w strojach religijnych. Dewastowano \u017cydowskie budowle religijne, a na cz\u0142onk\u00f3w gminy \u017cydowskiej na\u0142o\u017cono wysokie kontrybucje, kt\u00f3rych niezap\u0142acenie w ca\u0142o\u015bci zako\u0144czy\u0142o si\u0119 egzekucj\u0105 \u017cydowskich urz\u0119dnik\u00f3w. Pi\u0119ciuset przedstawicieli \u017cydowskiej m\u0142odzie\u017cy z Szyd\u0142owca zmuszono do wyczerpuj\u0105cej pracy przy budowie kana\u0142\u00f3w melioracyjnych. Zamiast tradycyjnej formy gminy powo\u0142ano Judenrat, kt\u00f3ry zajmowa\u0142 si\u0119 wystawianiem przepustek, opiek\u0105 spo\u0142eczn\u0105, wydawaniem \u017cywno\u015bci i przekazywaniem ludno\u015bci polece\u0144 okupanta. Utworzono getto, kt\u00f3re, cho\u0107 obejmowa\u0142o prawie ca\u0142e miasto, by\u0142o tzw. gettem otwartym. Dawa\u0142o to mieszka\u0144com ograniczon\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 podr\u00f3\u017cowania w czasie dnia. Dzi\u0119ki temu mieszka\u0144cy mogli udawa\u0107 si\u0119 poza miasto w celu pozyskania \u017cywno\u015bci.<\/p>\n<p>Jednak w 1942 r. sytuacja znacznie si\u0119 pogorszy\u0142a. W wyniku likwidacji przez Niemc\u00f3w gett w okolicznych miejscowo\u015bciach liczba ludno\u015bci \u017cydowskiej w Szyd\u0142owcu osi\u0105gn\u0119\u0142a ok. 16 000 os\u00f3b, a obszar getta zmniejszono do dw\u00f3ch dzielnic, ograniczaj\u0105c jednocze\u015bnie mo\u017cliwo\u015b\u0107 przemieszczania si\u0119. \u015acie\u015bnienie du\u017cej liczby ludzi na stosunkowo ma\u0142ym terenie spowodowa\u0142o masowy rozw\u00f3j chor\u00f3b, takich jak tyfus czy czerwonka. Mimo ograniczenia obszaru getta nadal nie by\u0142o ono ogrodzone, a stra\u017c wok\u00f3\u0142 niego stanowi\u0142y jedynie rozstawiane na rogatkach posterunki gestapo. Dawa\u0142o to mo\u017cliwo\u015b\u0107 wymykania si\u0119 w poszukiwaniu jedzenia. Tak by\u0142o m.in. w przypadku Marii Wajsbrot, kt\u00f3ra podczas jednej z wrze\u015bniowych nocy wysz\u0142a z obszaru wyznaczonego przez hitlerowc\u00f3w. Los chcia\u0142, \u017ce nast\u0119pnego dnia rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 likwidacja getta, wi\u0119c Wajsbrot nie mog\u0142a powr\u00f3ci\u0107 do rodziny. Uda\u0142o jej si\u0119 prze\u017cy\u0107 dzi\u0119ki pomocy polskiej rodziny Madejskich, kt\u00f3ra j\u0105 ukry\u0142a. Nast\u0119pnie Adam Madejski, pracuj\u0105cy w urz\u0119dzie miejskim, wyrobi\u0142 jej fa\u0142szywe dokumenty.<\/p>\n<p>Do likwidacji getta Niemcy przyst\u0105pili 23 wrze\u015bnia 1942 r. Obszar, na kt\u00f3rym \u015bcie\u015bniono tysi\u0105ce \u017byd\u00f3w otoczono, a z jego mieszka\u0144c\u00f3w utworzono kolumny marszowe, kt\u00f3re poprowadzono na dworzec kolejowy. Niezdolnych do marszu zabijano na miejscu. Mieszka\u0144c\u00f3w getta wys\u0142ano do obozu zag\u0142ady w Treblince (ze wzgl\u0119du na du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 ludzi by\u0142y to dwa transporty). Cz\u0119\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w pr\u00f3bowa\u0142o ukry\u0107 si\u0119 na terenie getta, tak\u017ce przy pomocy polskich mieszka\u0144c\u00f3w, ale by\u0142y to pr\u00f3by nieudane. Pr\u00f3bowano tak\u017ce ucieczki w trakcie wysiedlania, ale tylko nielicznym uda\u0142o si\u0119 dobiec na tyle daleko, by nie dosi\u0119g\u0142y ich niemieckie kule.<\/p>\n<p>Tu jednak nie ko\u0144czy si\u0119 historia szyd\u0142owieckiego getta. 10 listopada 1942 r. og\u0142oszono, \u017ce w Szyd\u0142owcu powstanie jedno z \u201egett wt\u00f3rnych\u201d. Mia\u0142 by\u0107 to obszar zamkni\u0119ty i strze\u017cony, ale zgodnie z zapewnieniami okupanta tym, kt\u00f3rzy si\u0119 do niego mieli zg\u0142osi\u0107 obiecywano bezpiecze\u0144stwo. Do getta zacz\u0119li nap\u0142ywa\u0107 \u017bydzi, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 przetrwa\u0107 niemieckie pogromy. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce by\u0142a to pu\u0142apka na ukrywaj\u0105cych si\u0119 w lasach, lub polskich gospodarstwach ocala\u0142ych. Zgromadzonych tym podst\u0119pem \u017byd\u00f3w Niemcy wymordowali lub wywie\u017ali do oboz\u00f3w pracy. By\u0142o to ostatnim aktem tragedii szyd\u0142owieckiej spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Szyd\u0142owiec, miasto le\u017c\u0105ce w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci wojew\u00f3dztwa mazowieckiego, na przestrzeni wiek\u00f3w sta\u0142 si\u0119 miejscem zdominowanym przez ludno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105. Dzia\u0142ania Niemc\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej doprowadzi\u0142y do prawie ca\u0142kowitego zniszczenia tej&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":46736,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-46735","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v19.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Historia szyd\u0142owieckiego getta - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/historia-szydlowieckiego-getta\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Historia szyd\u0142owieckiego getta - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Szyd\u0142owiec, miasto le\u017c\u0105ce w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci wojew\u00f3dztwa mazowieckiego, na przestrzeni wiek\u00f3w sta\u0142 si\u0119 miejscem zdominowanym przez ludno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105. Dzia\u0142ania Niemc\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej doprowadzi\u0142y do prawie ca\u0142kowitego zniszczenia tej&hellip;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/historia-szydlowieckiego-getta\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-09-23T07:06:42+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-09-25T08:22:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Zydowska-Sluzba-Pomocnicza-w-Szydlowcu-w-1939r.-Wikipedia-domena-publiczna.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Dignity News\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Dignity News\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\",\"name\":\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/historia-szydlowieckiego-getta\/\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/historia-szydlowieckiego-getta\/\",\"name\":\"Historia szyd\u0142owieckiego getta - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-09-23T07:06:42+00:00\",\"dateModified\":\"2023-09-25T08:22:41+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/historia-szydlowieckiego-getta\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/historia-szydlowieckiego-getta\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/historia-szydlowieckiego-getta\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Historia szyd\u0142owieckiego getta\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb\",\"name\":\"Dignity News\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Dignity News\"},\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/mikolaj-palade\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Historia szyd\u0142owieckiego getta - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/historia-szydlowieckiego-getta\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Historia szyd\u0142owieckiego getta - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","og_description":"Szyd\u0142owiec, miasto le\u017c\u0105ce w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci wojew\u00f3dztwa mazowieckiego, na przestrzeni wiek\u00f3w sta\u0142 si\u0119 miejscem zdominowanym przez ludno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105. Dzia\u0142ania Niemc\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej doprowadzi\u0142y do prawie ca\u0142kowitego zniszczenia tej&hellip;","og_url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/historia-szydlowieckiego-getta\/","og_site_name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","article_published_time":"2023-09-23T07:06:42+00:00","article_modified_time":"2023-09-25T08:22:41+00:00","og_image":[{"width":800,"height":600,"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Zydowska-Sluzba-Pomocnicza-w-Szydlowcu-w-1939r.-Wikipedia-domena-publiczna.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Dignity News","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Dignity News","Szacowany czas czytania":"5 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/","name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/historia-szydlowieckiego-getta\/","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/historia-szydlowieckiego-getta\/","name":"Historia szyd\u0142owieckiego getta - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website"},"datePublished":"2023-09-23T07:06:42+00:00","dateModified":"2023-09-25T08:22:41+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/historia-szydlowieckiego-getta\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/historia-szydlowieckiego-getta\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/historia-szydlowieckiego-getta\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Historia szyd\u0142owieckiego getta"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb","name":"Dignity News","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g","caption":"Dignity News"},"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/mikolaj-palade\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46735","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=46735"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46735\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46741,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46735\/revisions\/46741"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/46736"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46735"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=46735"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=46735"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}