J\u00f3zef Rogosz (1844-1894) \u2013 dzi\u015b ju\u017c zapomniany galicyjski pisarz i wydawca, obserwuj\u0105c rozw\u00f3j Borys\u0142awia (obecnie Ukraina) w drugiej po\u0142owie XIX wieku, por\u00f3wna\u0142 go do \u201echwastu i okropnego wrzodu na zalanych rop\u0105 spalonych \u0142\u0105kach\u201d. Surowa ocena miasta wynika\u0142a z obserwacji dynamicznie, ale bez \u017cadnej kontroli rozwijaj\u0105cego si\u0119 o\u015brodka, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 pod koniec XIX stulecia centrum Borys\u0142awsko-Drohobyckiego Zag\u0142\u0119bia Naftowego. Zewsz\u0105d przybywali do niego \u017c\u0105dni zarobku ludzie, kt\u00f3rzy liczyli, \u017ce \u201eczarne z\u0142oto\u201d czy czarna krew, jak nazywano naft\u0119, uczyni ich bogaczami. I rzeczywi\u015bcie w Borys\u0142awiu i jego okolicach zamieszkiwa\u0142 niejeden \u201ekr\u00f3l\u201d nafty.<\/p>\n
Miasto by\u0142o naje\u017cone setkami wie\u017c wiertniczych, otoczone labiryntem r\u00f3\u017cnego rodzaju zbiornik\u00f3w oplecione sieci\u0105 ruroci\u0105g\u00f3w. Panowa\u0142 w nim du\u017cy smr\u00f3d. Nikt nie ogranicza\u0142 wolno\u015bci wiercenia w ziemi i budowania szyb\u00f3w naftowych, dlatego borys\u0142awska ziemia by\u0142a podziurawiona jak sito. Co rusz zdarza\u0142y si\u0119 eksplozje, po\u017cary i r\u00f3\u017cnego rodzaju wypadki. Nikt nie dba\u0142 o bezpiecze\u0144stwo pracy, a ludzie gin\u0119li nader cz\u0119sto. W listopadzie 1905 r. spali\u0142o si\u0119 a\u017c 20 szyb\u00f3w, w ogniu stan\u0119\u0142a nawet przep\u0142ywaj\u0105ca przez miasto rzeka Ty\u015bmienica, a \u0142una po\u017caru widoczna by\u0142a tak\u017ce w odleg\u0142ym Samborze. Odwiedzaj\u0105cy Borys\u0142aw wybitny polski poeta Leopold Staff (1878-1957), napisa\u0142 w\u00f3wczas w jednym z list\u00f3w, \u017ce by\u0142 w \u201eprzedsionku dantejskiego piek\u0142a\u201d.<\/p>\n
Jeden z najwi\u0119kszych po\u017car\u00f3w, wywo\u0142any przez uderzenie pioruna wybuch\u0142 w 1908 r. Akcja jego gaszenia trwa\u0142a a\u017c cztery miesi\u0105ce, poniewa\u017c stan \u00f3wczesnej techniki nie pozwala\u0142 na jego szybkie st\u0142umienie. Do pracy zaanga\u017cowano w\u00f3wczas setki robotnik\u00f3w, kt\u00f3rzy za pomoc\u0105 \u0142opat zasypywali p\u0142on\u0105ce czelu\u015bci zwa\u0142ami ziemi. Specyfik\u0119 tej pracy opisa\u0142 w swoim reporta\u017cu polski mi\u0119dzywojenny dziennikarz Melchior Wa\u0144kowicz (1892-1974). Dostrzeg\u0142, \u017ce od lat wykonywali j\u0105 przede wszystkim borys\u0142awscy \u0142ebacy, g\u0142\u00f3wnie \u017bydzi.<\/p>\n
Profesja \u0142ebaka si\u0119ga czas\u00f3w \u015bredniowiecza. Trudno dzi\u015b precyzyjnie wyja\u015bni\u0107, sk\u0105d nazwa tego zawodu si\u0119 wzi\u0119\u0142a. Pochodzi ona prawdopodobnie z j\u0119zyka ukrai\u0144skiego od s\u0142owa \u201e\u0142eba\u0107\u201d, czyli zbiera\u0107. \u0141ebacy bowiem zbierali ropne ko\u017cuchy w \u201e\u0142apaczkach\u201d, czyli kopanych ziemnych do\u0142ach, w kt\u00f3rych gromadzi\u0142a si\u0119 ropa. Cz\u0119sto nazywano ich tak\u017ce ropiarzami, maziarzami, kamfiniarzami i nafciarzami.<\/p>\n
Z czasem zawodem tym zacz\u0119\u0142a w Borys\u0142awiu para\u0107 si\u0119 tylko biedota \u017cydowska. Uwag\u0119 bacznych obserwator\u00f3w przykuwa\u0142 zw\u0142aszcza prymitywny i czasoch\u0142onny spos\u00f3b pozyskiwania surowca \u2013 s\u0142u\u017cy\u0142 do tego chwost z w\u0142os\u00f3w ko\u0144skiego ogona, do kt\u00f3rego przykleja\u0142a si\u0119 ropa. Po zanurzeniu w jakim\u015b prowizorycznym zbiorniku nale\u017ca\u0142o \u00f3w chwost nast\u0119pnie wycisn\u0105\u0107 do wiadra przymocowanego do noside\u0142. Praca ta by\u0142a bardzo ci\u0119\u017cka, niekiedy rop\u0119 pozyskiwano wr\u0119cz z r\u00f3\u017cnego rodzaju ka\u0142u\u017c. \u0141ebacy byli zawsze brudni i umorusani od t\u0142ustej mazi, czym zwracali na siebie uwag\u0119. Na zdj\u0119ciach uwieczni\u0142 ich znany borys\u0142awsko-drohobycki fotograf Wilhelm Russ (1873-1934).<\/p>\n
Znamienne, \u017ce cho\u0107 \u017cydowscy \u0142ebacy byli biedakami, mieszka\u0144cy Borys\u0142awia ich szanowali, a nawet lubili, dostrzegaj\u0105c ich trudn\u0105 prac\u0119. Szczeg\u00f3ln\u0105 za\u015b estym\u0105 zacz\u0119li cieszy\u0107 si\u0119, gdy postanowili gremialnie w\u0142\u0105cza\u0107 si\u0119 do akcji ga\u015bniczych.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
J\u00f3zef Rogosz (1844-1894) \u2013 dzi\u015b ju\u017c zapomniany galicyjski pisarz i wydawca, obserwuj\u0105c rozw\u00f3j Borys\u0142awia (obecnie Ukraina) w drugiej po\u0142owie XIX wieku, por\u00f3wna\u0142 go do \u201echwastu i okropnego wrzodu na zalanych…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4337,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-4336","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"yoast_head":"\n