Pierwsza wojna \u015bwiatowa, z polskiej perspektywy postrzegana przede wszystkim jako wydarzenie, w efekcie kt\u00f3rego mo\u017cliwe sta\u0142o si\u0119 odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci, zupe\u0142nie inaczej zapisa\u0142a si\u0119 w pami\u0119ci historycznej spo\u0142ecze\u0144stw zachodnioeuropejskich. Za symbol ko\u0144cz\u0105cego <\/b>pi\u0119kn\u0105 epok\u0119<\/i><\/b> \u201esamob\u00f3jstwa Europy\u201d uchodzi bitwa pod Verdun, ci\u0105gn\u0105ca si\u0119 niemal przez ca\u0142y 1916 r. By\u0142a to krwawa bitwa pozycyjna, kt\u00f3rej prowadzenie okaza\u0142o si\u0119 bezsensowne dla obu stron.<\/b><\/p>\n
Po raz pierwszy zajecie Verdun, niewielkiego francuskiego miasta znajduj\u0105cego si\u0119 w pobli\u017cu granicy niemiecko-francuskiej, pa\u0144stwa centralne (Niemcy i Austro-W\u0119gry wraz z sojusznikami) planowa\u0142y ju\u017c w 1914 r. W\u00f3wczas jednak Ententa, tj. Francja, Wielka Brytania i Rosja oraz pa\u0144stwa sprzymierzone,\u00a0 powstrzyma\u0142a niemieck\u0105 ofensyw\u0119 nad rzek\u0105 Marn\u0105. Nie powiod\u0142a si\u0119 tak\u017ce pr\u00f3ba zaj\u0119cia Verdun w wyniku ofensywy pod Artois w 1915 r.\u00a0<\/span><\/p>\n Ponownie do pomys\u0142u ataku na twierdz\u0119 Verdun Niemcy wr\u00f3cili pod koniec 1915 r. Jej zdobycie by\u0142o celem\u00a0 gen. Ericha von Falkenhayna (1861-1922). Zak\u0142ada\u0142 on wyniszczenie armii francuskiej i pozbawienie jej rezerw, przez co Francja musia\u0142aby wycofa\u0107 si\u0119 z wojny. Kapitulacja tego pa\u0144stwa z kolei zmusi\u0142aby\u00a0 brytyjski korpus ekspedycyjny do wycofania si\u0119 na Wyspy.\u00a0<\/span><\/p>\n Si\u0142y stacjonuj\u0105ce w Verdun, mimo ostrze\u017ce\u0144 francuskiego wywiadu i dow\u00f3dcy tamtejszych wojsk, nie by\u0142y regularnie wzmacniane, uczyniono to dopiero w ostatniej chwili przed atakiem. Chocia\u017c miasto by\u0142o trudne do zdobycia, jego po\u0142o\u017cenie mia\u0142o te\u017c pewne minusy. Przep\u0142ywaj\u0105ca przez Verdun rzeka Moza zmusza\u0142a do podzielenia twierdzy na dwa punkty oporu, a ka\u017cdy z nich mo\u017cna by\u0142o zaatakowa\u0107 z dw\u00f3ch stron naraz. W przypadku powodzenia ataku niemieckiego stacjonuj\u0105ce w Verdun si\u0142y francuskie i brytyjskie zosta\u0142yby rozdzielone.\u00a0<\/span><\/p>\n Atak rozpocz\u0105\u0142 sie 21 lutego 1916 r. poprzedzony dziewi\u0119ciogodzinnym silnym ostrza\u0142em artyleryjskim. Po tym nast\u0105pi\u0142 szturm, w wyniku kt\u00f3rego do 22 lutego Niemcy zaj\u0119li odcinek Haumont-Caures-Herbebois. 24 lutego wojska niemieckie zdoby\u0142y lini\u0119 Samogneux-d’Anglemont-Beaumont oraz kilka mniejszych punkt\u00f3w oporu, jednak dalszy atak zosta\u0142 powstrzymany. Przej\u0119ty 25 lutego fort Douamont sta\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnym centrum walk i przechodzi\u0142 z r\u0105k do r\u0105k. Pierwsze natarcie sko\u0144czy\u0142o si\u0119 4 marca. Francuzi zmuszeni byli do wycofania si\u0119 ze wzg\u00f3rz Talou.<\/span><\/p>\n Nast\u0119pny niemiecki atak, przeprowadzony na obu brzegach Mozy, nie przyni\u00f3s\u0142 tak du\u017cych sukces\u00f3w jak pierwsze natarcie. Na prawym brzegu Niemcy ponie\u015bli kl\u0119sk\u0119, na lewym natomiast uda\u0142o im si\u0119 przej\u0105\u0107 wzg\u00f3rze Oie i las Cumieres, a tak\u017ce wzg\u00f3rze oznaczone numerem 264 oraz las pod miejscowo\u015bci\u0105 Avacourt.\u00a0<\/span><\/p>\n Kolejna faza bitwy zacz\u0119\u0142a si\u0119 pod koniec marca i trwa\u0142a oko\u0142o miesi\u0105ca. Pocz\u0105tkowo Francuzom uda\u0142o si\u0119 odbi\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 obszaru straconego na lewym brzegu Mozy. Jednak w wyniku ataku rozpocz\u0119tego 30 marca Francuzi wycofali si\u0119, a Niemcy zaj\u0119li miejscowo\u015bci Malancourt, Haucourt i Bethincourt. Jednak na prawym brzegu rzeki po pocz\u0105tkowym sukcesie Niemcy wr\u00f3cili na pozycje wyj\u015bciowe. R\u00f3wnie\u017c kwietniowe natarcie nie przynios\u0142o \u017cadnych istotnych zmian.<\/span><\/p>\n Przesilenie, kt\u00f3re ostatecznie po kilku miesi\u0105cach doprowadzi\u0142o do wyparcia Niemc\u00f3w, nast\u0105pi\u0142o w lipcu. We wrze\u015bniu Niemcy ca\u0142kowicie zaprzestali atak\u00f3w, jednak dopiero w po\u0142owie grudnia Francuzi odzyskali teren zajmowany przed 21 lutego. Nieudany ataki spowodowa\u0142 dymisj\u0119 Falkenhayna ze stanowiska szefa niemieckiego sztabu generalnego.<\/span><\/p>\n W bitwie pod Verdun brali udzia\u0142 te\u017c Polacy s\u0142u\u017c\u0105cy w armii niemieckiej. Nie by\u0142y to jednai oddzia\u0142y jednolicie\u00a0 polskie. Polacy byli rozproszeni w jednostkach niemieckich.\u00a0<\/span><\/p>\n Po stronie francuskiej wojskami pod Verdun dowodzili Philippe P\u00e9tain (1856-1951) i Robert Nivelle (1857-1924). Szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 w bitwie odegra\u0142 ten pierwszy. P. P\u00e9tain, kt\u00f3ry nied\u0142ugo po ataku zosta\u0142 dow\u00f3dc\u0105 2. Armii, w sk\u0142ad kt\u00f3rej wchodzi\u0142y wojska spod Verdun, postanowi\u0142 wprowadzi\u0107 zmiany zapobiegaj\u0105ce przerwaniu linii obrony. System, kt\u00f3ry nazwano „kieratem\u201d pozwoli\u0142 lepiej wykorzystywa\u0107 odwody, zmieniaj\u0105ce jednostki liniowe. Dow\u00f3dca usprawni\u0142 te\u017c transport zaopatrzenia, ewakuacj\u0119 rannych i wej\u015bcie nowych oddzia\u0142\u00f3w. Poza tym wzmocni\u0142 punkty obronne i rozpocz\u0105\u0142 budow\u0119 przeprawy przez Moz\u0119, utrudniaj\u0105cej rozdzielenie podleg\u0142ych mu wojsk.<\/span><\/p>\n Bitwa pozycyjna, w niewielkim stopniu wp\u0142ywaj\u0105ca na sytuacj\u0119 na froncie, fatalnie odbi\u0142a si\u0119 na morale \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy miesi\u0105cami\u00a0 wykrwawiali si\u0119\u00a0 w okopach. Zw\u0142aszcza, \u017ce obie strony stosowa\u0142y najnowocze\u015bniejsze w\u00f3wczas rozwi\u0105zania, takie jak gazy bojowe i bro\u0144 maszynow\u0105. Bitwa zyska\u0142a miano \u201epiek\u0142a Verdun\u201d i wstrz\u0105sn\u0119\u0142a europejsk\u0105 opini\u0105 publiczn\u0105. Uwa\u017ca si\u0119 j\u0105 za jedn\u0105 z przyczyn przemian mentalno\u015bci, zar\u00f3wno niemieckiej, jak i francuskiej. W \u00f3wczesnej prasie podkre\u015blano \u017ce po wojnie znane z czas\u00f3w la Belle Epoque\u00a0 zasady kulturalnej Europy ju\u017c nie powr\u00f3c\u0105 . Bezsensowna bitwa spowodowa\u0142a tak\u017ce niech\u0119\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa francuskiego do obrony\u00a0 ojczyzny, co przynios\u0142o sw\u00f3j gorzki owoc na pocz\u0105tku kolejnej wojny \u015bwiatowej.<\/span><\/p>\n Dow\u00f3dcy niemieccy, kt\u00f3rzy zaj\u0119li Verdun\u00a0 w czasie kampanii francuskiej latem 1940 r. uznali to \u0142atwe zwyci\u0119stwo za dobr\u0105 wr\u00f3\u017cb\u0119\u2026\u00a0\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pierwsza wojna \u015bwiatowa, z polskiej perspektywy postrzegana przede wszystkim jako wydarzenie, w efekcie kt\u00f3rego mo\u017cliwe sta\u0142o si\u0119 odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci, zupe\u0142nie inaczej zapisa\u0142a si\u0119 w pami\u0119ci historycznej spo\u0142ecze\u0144stw zachodnioeuropejskich. Za symbol…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":41167,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-41166","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"yoast_head":"\n