31 stycznia 1985 r. zmar\u0142 J\u00f3zef Mackiewicz, wybitny polski pisarz, przeciwnik totalitaryzm\u00f3w i zwolennik polsko-litewskiego porozumienia. S\u0142ynna jest jego autocharakterystyka: \u201eZaw\u00f3d: pisarz. Narodowo\u015b\u0107: antykomunista. Przekonania: kontrrewolucjonista. Kraj pochodzenia: Europa Wschodnia\u201d.<\/b><\/p>\n
Mackiewicz przyszed\u0142 na \u015bwiat 1 kwietnia 1902 r. w Petersburgu jako najm\u0142odsze dziecko Antoniego Mackiewicza, zajmuj\u0105cego si\u0119 handlem winem w stolicy carskiej Rosji. Najwi\u0119kszy wp\u0142yw na dzieci mia\u0142a jednak matka, pochodz\u0105ca z Krakowa, Maria Pietraszkiewicz, kt\u00f3ra w rodzinnym mie\u015bcie prowadzi\u0142a \u2013 ch\u0119tnie odwiedzany przez artystyczne elity \u2013 salon. Spo\u015br\u00f3d rodze\u0144stwa, opr\u00f3cz J\u00f3zefa, karier\u0119 literata wybra\u0142 r\u00f3wnie\u017c Stanis\u0142aw Mackiewicz, u\u017cywaj\u0105cy pseudonimu \u201eCat\u201d.W 1907 r. rodzina przenios\u0142a si\u0119 do Wilna. Tam J\u00f3zef uko\u0144czy\u0142 gimnazjum klasyczne i stamt\u0105d wyruszy\u0142 jako niespe\u0142na siedemnastoletni ochotnik na wojn\u0105 z bolszewikami, kt\u00f3rzy w 1919 r. zaatakowali Polsk\u0119.<\/p>\n
W latach 1922-1939 by\u0142 redaktorem wydawanego w Wilnie pisma konserwatywnego \u201eS\u0142owo\u201d, prowadzonego przez starszego brata, Stanis\u0142awa. Jako publicysta broni\u0142 na jego \u0142amach praw narodowych wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w dawnego Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego. Miasto nad rzek\u0105 Wili\u0105 do II wojny \u015bwiatowej by\u0142o wa\u017cnym o\u015brodkiem o znaczeniu kulturowym i historycznym. Na pocz\u0105tku lat 30. XX wieku zamieszkiwali w nim Polacy (ponad 60 %), a 1\/3 ludno\u015bci stanowili \u017bydzi. Inne narodowo\u015bci to Rosjanie (prawie 4%), oraz Litwini przyznaj\u0105cy si\u0119 do j\u0119zyka litewskiego (jedynie oko\u0142o 1%).\u00a0<\/span><\/p>\n Opisuj\u0105c w skr\u00f3cie dzieje miasta, J\u00f3zef zawar\u0142 tragizm jego los\u00f3w: \u201eHistori\u0119 Wilna od 1914 r. da si\u0119 uj\u0105\u0107 w nast\u0119puj\u0105c\u0105 litani\u0119: 1. 1914 w granicach cesarstwa rosyjskiego; 2. 1915 jesieni\u0105 przechodzi do r\u0105k niemieckich; 3. 1918 jesieni\u0105 do grupy wojskowej polskiej samoobrony przed bolszewikami; 4. W styczniu do r\u0105k bolszewickich; 5. 1919 w kwietniu z powrotem do Polak\u00f3w; 6. 1920 w lipcu do bolszewik\u00f3w; 7. 1920 tego\u017c miesi\u0105ca oddane Litwinom; 8. 1920 pa\u017adziernik \u2013 opanowane przez [Lucjana] \u017beligowskiego, stolica Litwy \u015arodkowej; 9. 1922 w lutym wcielone do Polski; 10. 1939 we wrze\u015bniu wkraczaj\u0105 bolszewicy, wcielaj\u0105c do Bia\u0142orusi sowieckiej; 11. 1939 w pa\u017adzierniku oddaj\u0105 Wilno Litwie\u201d. Mackiewicz pisa\u0142 to kalendarium, gdy Wilno by\u0142o ponownie pod okupacj\u0105 niemieck\u0105.\u00a0 W czasie II wojny \u015bwiatowej na ziemiach wschodnich II Rzeczpospolitej by\u0142 \u015bwiadkiem wyj\u0105tkowo wielu strasznych wydarze\u0144.\u00a0<\/span><\/p>\n Po ataku III Rzeszy i ZSRS na Polsk\u0119 w 1939 r. uciek\u0142 do Kowna, jednak wkr\u00f3tce po przej\u0119ciu Wilna przez Litwin\u00f3w zdecydowa\u0142 si\u0119 powr\u00f3ci\u0107 do ukochanego miasta. W czasie okupacji sowieckiej zarabia\u0142 na \u017cycie jako furman. Obserwowa\u0142 wtedy bezsens i zak\u0142amanie ideologii komunistycznej i jej si\u0142\u0119 w deprawowaniu jednostki ludzkiej. Nieprzejednanym wrogiem komunizmu pozosta\u0142 do ko\u0144ca \u017cycia.\u00a0<\/span><\/p>\n W maju 1943 r., po odkryciu przez Niemc\u00f3w grob\u00f3w oficer\u00f3w polskich, uda\u0142 si\u0119 za zgod\u0105 polskich w\u0142adz podziemnych do Katynia jako obserwator ekshumacji ofiar zbrodni sowieckiej. Doskonale wiedzia\u0142 o wy\u0142\u0105cznie propagandowej roli, jak\u0105 Niemcy nadali swemu odkryciu, ale to, co zobaczy\u0142, nie pozwoli\u0142o mu nigdy milcze\u0107 o sowieckiej zbrodni, o kt\u00f3rej pisa\u0142: \u201eKa\u017cdy umiera\u0142 d\u0142ugie minuty, ka\u017cdy zastrzelony by\u0142 indywidualnie, ka\u017cdy czeka\u0142 swojej kolejki, ka\u017cdy wleczony by\u0142 na brzeg grobu; tysi\u0105c za tysi\u0105cem!\u201d. Mimo ogromu win sowieckich nie traci\u0142\u00a0 z oczu okrucie\u0144stwa Niemc\u00f3w. Wstrz\u0105saj\u0105cym prze\u017cyciem dla pisarza by\u0142a zag\u0142ada \u017byd\u00f3w w Ponarach pod Wilnem, opisana w opowiadaniu \u201ePonary-Baza\u201d.\u00a0<\/span><\/p>\n Po ponownym zaj\u0119ciu Wilna przez Sowiet\u00f3w Mackiewicz, zadeklarowany przeciwnik komunizmu, musia\u0142 ucieka\u0107\u00a0 do Warszawy. Tam, jeszcze w 1944 r.\u00a0 wydawa\u0142 z \u017con\u0105 pismo \u201eAlarm\u201d, w kt\u00f3rym dowodzi\u0142, \u017ce kl\u0119ska Niemiec na froncie wschodnim przed kapitulacj\u0105 na Zachodzie b\u0119dzie ko\u0144cem nadziei na niepodleg\u0142o\u015b\u0107 wszystkich zaj\u0119tych kraj\u00f3w, z Polsk\u0105 w\u0142\u0105cznie\u00a0 Twierdzi\u0142, \u017ce grozi\u0142a im okupacja sowiecka. Przewiduj\u0105c najgorsze, kiedy Armia Czerwona zajmowa\u0142a ziemie polskie\u00a0 Mackiewicz wraz z \u017con\u0105 uda\u0142 si\u0119 na Zach\u00f3d. Na emigracji zacz\u0105\u0142 drukowa\u0107\u00a0 teksty w polonijnych pismach , wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c z emigracyjn\u0105 pras\u0105 rosyjsk\u0105, litewsk\u0105, ukrai\u0144sk\u0105 i bia\u0142orusk\u0105. Po wyje\u017adzie do Londynu\u00a0 nadal opisywa\u0142 okoliczno\u015bci zbrodni katy\u0144skiej. Przek\u0142ad jego ksi\u0105\u017cki na ten temat w j\u0119zyku angielskim ukaza\u0142 si\u0119 w 1951 r. pod tytu\u0142em \u201eThe Katyn Wood Murders\u201d, nast\u0119pnie pojawi\u0142y si\u0119 jej t\u0142umaczenia na wszystkie g\u0142\u00f3wne j\u0119zyki europejskie.\u00a0<\/span><\/p>\n W 1955 r. Mackiewiczowie wyjechali do Monachium, gdzie mieszkali a\u017c do \u015bmierci. \u017byli w biedzie, utrzymuj\u0105c si\u0119 wy\u0142\u0105cznie z honorari\u00f3w za swoje publikacje. J\u00f3zef napisa\u0142 w\u00f3wczas swoje najbardziej znane powie\u015bci, do kt\u00f3rych nale\u017ca\u0142y: \u201eDroga do nik\u0105d<\/span>\u201d<\/span><\/i> \u2013 o \u017cyciu na Litwie, gdy sta\u0142a si\u0119 republik\u0105 sowieck\u0105, \u201eKontra<\/span>\u201d<\/span><\/i> \u2013 o Kozakach, obywatelach ZSRS, emigrantach politycznych, kt\u00f3rzy w wojnie niemiecko-sowieckiej walczyli przeciwko Sowietom, a nast\u0119pnie zostali im wydani na pewn\u0105 \u015bmier\u0107 przez aliant\u00f3w. W 1962 r. Mackiewicz za w\u0142asne pieni\u0105dze wyda\u0142 dzie\u0142o pt. \u201eZwyci\u0119stwo prowokacji\u201d \u2013 rozpraw\u0119 o przyczynach rozprzestrzeniania si\u0119 komunizmu na \u015bwiecie. W kolejnych latach ukaza\u0142y si\u0119: powie\u015b\u0107 \u201eLewa wolna\u201d (1965 r.) o wojnie polsko-bolszewickiej 1920 r. i \u201eNie trzeba g\u0142o\u015bno m\u00f3wi\u0107\u201d (1969 r.).Ta ostatnia to epicka panorama II wojny \u015bwiatowej.\u00a0<\/span><\/p>\n Pisarz i publicysta sprzeciwia\u0142 si\u0119 jakiejkolwiek polityce ugodowo\u015bci wobec ideologii komunistycznej. Krytykowa\u0142 pod tym wzgl\u0119dem r\u00f3wnie\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki. To w\u0142a\u015bnie zdecydowany i konsekwentny antykomunizm Mackiewicza sprawi\u0142, \u017ce jako autor zosta\u0142 skazany na zapomnienie nie tylko w okresie re\u017cimu komunistycznego w Polsce, ale tak\u017ce po 1989 r. Obecnie nadal dla wi\u0119kszo\u015bci Polak\u00f3w jest postaci\u0105 zupe\u0142nie nieznan\u0105, chocia\u017c jako naoczny \u015bwiadek trudnej i tragicznej historii Polski XX w. pozostawi\u0142 po sobie setki artyku\u0142\u00f3w publicystycznych, historycznych, opowiada\u0144, powie\u015bci, recenzji i list\u00f3w.\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" 31 stycznia 1985 r. zmar\u0142 J\u00f3zef Mackiewicz, wybitny polski pisarz, przeciwnik totalitaryzm\u00f3w i zwolennik polsko-litewskiego porozumienia. S\u0142ynna jest jego autocharakterystyka: \u201eZaw\u00f3d: pisarz. Narodowo\u015b\u0107: antykomunista. Przekonania: kontrrewolucjonista. Kraj pochodzenia: Europa Wschodnia\u201d.…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":39361,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-39360","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"yoast_head":"\n