{"id":38721,"date":"2023-01-20T19:53:52","date_gmt":"2023-01-20T18:53:52","guid":{"rendered":"https:\/\/dignitynews.eu\/?p=38721"},"modified":"2023-01-20T19:53:52","modified_gmt":"2023-01-20T18:53:52","slug":"ignacy-domeyko-od-powstanca-listopadowego-do-bohatera-chile","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ignacy-domeyko-od-powstanca-listopadowego-do-bohatera-chile\/","title":{"rendered":"Ignacy Domeyko &#8211; od powsta\u0144ca listopadowego do bohatera Chile"},"content":{"rendered":"<h5><strong>W polskiej historii zapisa\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie za spraw\u0105 swej patriotycznej dzia\u0142alno\u015bci w Towarzystwie Filomat\u00f3w i przyja\u017ani z wieszczem narodowym Adamem Mickiewiczem. Tymczasem by\u0142y uczestnik powstania listopadowego \u2013 Ignacy Domeyko \u2013 pierwowz\u00f3r \u017begoty z <em>Dziad\u00f3w<\/em> Mickiewicza, w Ameryce Po\u0142udniowej znany jest przede wszystkim z tworzenia podstaw nowoczesnego Chile.<\/strong><\/h5>\n<p>Urodzi\u0142 si\u0119 w 1802 r. w Nied\u017awiadce Wielkiej\u00a0 (ob. Bia\u0142oru\u015b) w polskiej rodzinie ziemia\u0144skiej, z kt\u00f3rej wyni\u00f3s\u0142 mi\u0142o\u015b\u0107 do ojczyzny i zainteresowanie naukami \u015bcis\u0142ymi. W czasie studi\u00f3w na Wydziale Fizyczno-Matematycznym Uniwersytetu w Wilnie w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w tajn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105. Po wykryciu organizacji przez rosyjskie w\u0142adze trafi\u0142 do aresztu, i dzi\u0119ki\u00a0 staraniu\u00a0 rodziny nie znalaz\u0142 si\u0119 na zes\u0142aniu. Wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w powstaniu listopadowym. Po jego upadku (1831 r.)\u00a0 uda\u0142 si\u0119 na emigracj\u0119 do Francji, gdzie spotka\u0142 si\u0119 z Mickiewiczem. W Pary\u017cu kontynuowa\u0142 nauk\u0119, zdobywaj\u0105c tytu\u0142 in\u017cyniera. W 1838 r. wyjecha\u0142 do Ameryki Po\u0142udniowej. Ju\u017c w czasie tej podr\u00f3\u017cy przeprowadza\u0142 na morzu obserwacje przyrodnicze, a podczas postoju w portach r\u00f3wnie\u017c geologiczne.<\/p>\n<p>Osiad\u0142 w Chile i zajmowa\u0142 si\u0119 przez wiele lat geologicznym badaniem And\u00f3w, dokonuj\u0105c wa\u017cnych ustale\u0144 naukowych i odkrywaj\u0105c \u017ar\u00f3d\u0142a srebra w Arqueros, z\u0142ota w Cauquenes, miedzi w Cordillera de la Campania i w\u0119gla w pobli\u017cu Valdivii. W 1867 r. zosta\u0142 rektorem Uniwersytetu w Santiago de Chile. Jednocze\u015bnie natrafia\u0142 na \u015blady dawnych kultur Indian. Napisa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 o krainie Araukan\u00f3w,\u00a0 wielokrotnie wznawian\u0105 i przek\u0142adan\u0105 na liczne j\u0119zyki. Przedstawi\u0142 si\u0119 w niej jako \u201erzecznik niepodleg\u0142ych Indian\u201d.<\/p>\n<p>Domeyko wni\u00f3s\u0142 ogromny wk\u0142ad nie tylko jako badacz bogactw Chile, ale tak\u017ce wyk\u0142adowca uniwersytet\u00f3w w Coquimbo i Santiago oraz tw\u00f3rca nowoczesnego chilijskiego szkolnictwa. Dzi\u0119ki niemu, kraj ten przyj\u0105\u0142 nowoczesny system wag i miar oraz uporz\u0105dkowa\u0142 sw\u00f3j system monetarny. Polak zainicjowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c rozw\u00f3j przemys\u0142owy i g\u00f3rniczy Chile, rozw\u00f3j hydrologii i wodoci\u0105g\u00f3w. Za zas\u0142ugi parlament nada\u0142 mu honorowe obywatelstwo. Nie zapomnia\u0142 o ojczy\u017anie i utrzymywa\u0142 korespondencj\u0119 z rodakami. Zmar\u0142 23 stycznia 1889 w Santiago w Chile. Nazwisko Domeyki nosi dzi\u015b ogromne pasmo g\u00f3rskie w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci Chile (G\u00f3ry Domeyki).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W polskiej historii zapisa\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie za spraw\u0105 swej patriotycznej dzia\u0142alno\u015bci w Towarzystwie Filomat\u00f3w i przyja\u017ani z wieszczem narodowym Adamem Mickiewiczem. Tymczasem by\u0142y uczestnik powstania listopadowego \u2013 Ignacy Domeyko \u2013&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":38722,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-38721","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v19.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Ignacy Domeyko - od powsta\u0144ca listopadowego do bohatera Chile - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ignacy-domeyko-od-powstanca-listopadowego-do-bohatera-chile\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ignacy Domeyko - od powsta\u0144ca listopadowego do bohatera Chile - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"W polskiej historii zapisa\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie za spraw\u0105 swej patriotycznej dzia\u0142alno\u015bci w Towarzystwie Filomat\u00f3w i przyja\u017ani z wieszczem narodowym Adamem Mickiewiczem. Tymczasem by\u0142y uczestnik powstania listopadowego \u2013 Ignacy Domeyko \u2013&hellip;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ignacy-domeyko-od-powstanca-listopadowego-do-bohatera-chile\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-01-20T18:53:52+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Domeyko.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"270\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"379\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Dignity News\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Dignity News\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\",\"name\":\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ignacy-domeyko-od-powstanca-listopadowego-do-bohatera-chile\/\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ignacy-domeyko-od-powstanca-listopadowego-do-bohatera-chile\/\",\"name\":\"Ignacy Domeyko - od powsta\u0144ca listopadowego do bohatera Chile - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-01-20T18:53:52+00:00\",\"dateModified\":\"2023-01-20T18:53:52+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ignacy-domeyko-od-powstanca-listopadowego-do-bohatera-chile\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ignacy-domeyko-od-powstanca-listopadowego-do-bohatera-chile\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ignacy-domeyko-od-powstanca-listopadowego-do-bohatera-chile\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ignacy Domeyko &#8211; od powsta\u0144ca listopadowego do bohatera Chile\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb\",\"name\":\"Dignity News\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Dignity News\"},\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/mikolaj-palade\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ignacy Domeyko - od powsta\u0144ca listopadowego do bohatera Chile - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ignacy-domeyko-od-powstanca-listopadowego-do-bohatera-chile\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Ignacy Domeyko - od powsta\u0144ca listopadowego do bohatera Chile - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","og_description":"W polskiej historii zapisa\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie za spraw\u0105 swej patriotycznej dzia\u0142alno\u015bci w Towarzystwie Filomat\u00f3w i przyja\u017ani z wieszczem narodowym Adamem Mickiewiczem. Tymczasem by\u0142y uczestnik powstania listopadowego \u2013 Ignacy Domeyko \u2013&hellip;","og_url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ignacy-domeyko-od-powstanca-listopadowego-do-bohatera-chile\/","og_site_name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","article_published_time":"2023-01-20T18:53:52+00:00","og_image":[{"width":270,"height":379,"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Domeyko.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Dignity News","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Dignity News","Szacowany czas czytania":"2 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/","name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ignacy-domeyko-od-powstanca-listopadowego-do-bohatera-chile\/","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ignacy-domeyko-od-powstanca-listopadowego-do-bohatera-chile\/","name":"Ignacy Domeyko - od powsta\u0144ca listopadowego do bohatera Chile - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website"},"datePublished":"2023-01-20T18:53:52+00:00","dateModified":"2023-01-20T18:53:52+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ignacy-domeyko-od-powstanca-listopadowego-do-bohatera-chile\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ignacy-domeyko-od-powstanca-listopadowego-do-bohatera-chile\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ignacy-domeyko-od-powstanca-listopadowego-do-bohatera-chile\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ignacy Domeyko &#8211; od powsta\u0144ca listopadowego do bohatera Chile"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb","name":"Dignity News","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g","caption":"Dignity News"},"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/mikolaj-palade\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38721","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38721"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38721\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38727,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38721\/revisions\/38727"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38722"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38721"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38721"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38721"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}