{"id":38287,"date":"2023-01-16T10:20:43","date_gmt":"2023-01-16T09:20:43","guid":{"rendered":"https:\/\/dignitynews.eu\/?p=38287"},"modified":"2023-01-17T09:41:31","modified_gmt":"2023-01-17T08:41:31","slug":"wielka-synagoga-w-gdansku-ktora-nie-przetrwala-rzadow-niemieckich-nazistow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wielka-synagoga-w-gdansku-ktora-nie-przetrwala-rzadow-niemieckich-nazistow\/","title":{"rendered":"Wielka Synagoga w Gda\u0144sku, kt\u00f3ra nie przetrwa\u0142a rz\u0105d\u00f3w niemieckich nazist\u00f3w"},"content":{"rendered":"<h5><strong>\u017bydowska \u015bwi\u0105tynia w gda\u0144skim \u015ar\u00f3dmie\u015bciu by\u0142a reprezentatywn\u0105 budowl\u0105. Stanowi\u0142a symbol przynale\u017cno\u015bci \u017byd\u00f3w do spo\u0142eczno\u015bci tego miasta. Niestety, wraz z wybuchem II wojny \u015bwiatowej i nast\u0119pnie wcieleniem Wolnego Miasta Gda\u0144ska do III Rzeszy musia\u0142a znikn\u0105\u0107. <\/strong><\/h5>\n<p>Wielka Synagoga w Gda\u0144sku zosta\u0142a wybudowana w latach 1885-1887. Na jej wzniesienie \u015brodki przeznaczy\u0142y \u017cydowskie gminy reformowane z dzielnic miasta: Wrzeszcz, Szopy, Winnica, Stare Szkoty i z ul. Szerokiej. By \u015bwi\u0105tynia by\u0142a jak najokazalsza \u015bci\u0105gni\u0119to najlepszych architekt\u00f3w berli\u0144skich.<\/p>\n<p>Budynek stan\u0105\u0142 \u00a0w \u015ar\u00f3dmie\u015bciu, w najbardziej reprezentatywnej cz\u0119\u015bci Gda\u0144ska. Mia\u0142a stanowi\u0107 symbol przynale\u017cno\u015bci spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej do tkanki miejskiej. W Wielkiej Synagodze w Gda\u0144sku mog\u0142o zgromadzi\u0107 si\u0119\u00a0nawet 2000 os\u00f3b. Budynek by\u0142 zelektryfikowany i ogrzewany.<\/p>\n<p>Gda\u0144sk, kt\u00f3ry dzi\u015b znajduje si\u0119\u00a0w granicach Polski, w czasie budowy Synagogi, nale\u017ca\u0142 do Cesarstwa Niemieckiego. Pa\u0144stwo to zabra\u0142o przemoc\u0105 Polsce ten obszar w XVIII w. w czasie rozbior\u00f3w. Gdy w 1918 r. zako\u0144czy\u0142a si\u0119 I wojna \u015bwiatowa i Polska odzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107, po \u00a01920 r. Gda\u0144sk sta\u0142 si\u0119 wolnym miastem, b\u0119d\u0105cym w unii celnej z Polsk\u0105. Polacy odpowiadali za polityk\u0119 zagraniczn\u0105 i obron\u0119 miasta. Mogli korzysta\u0107 z gda\u0144skiego portu i kierowali kolej\u0105 oraz poczt\u0105. W mie\u015bcie mieszka\u0142o\u00a0 wielu Niemc\u00f3w, kt\u00f3rzy mieli tam du\u017ce wp\u0142ywy.<\/p>\n<p>Gdy w latach 30. XX w. niemieccy nazi\u015bci doszli do w\u0142adzy , przed Synagog\u0105 postawiono wart\u0119, kt\u00f3ra chroni\u0142a \u015bwi\u0105tyni\u0119 przed atakami \u2013 dwa razy pr\u00f3bowano j\u0105 podpali\u0107. \u017bydzi w obawie przed dewastacj\u0105 zacz\u0119li wyprzedawa\u0107 wyposa\u017cenie \u015bwi\u0105tyni do polskich miast: m.in. do Krakowa i Warszawy. Archiwum za\u015b wywieziono do Jerozolimy, a zbiory przedmiot\u00f3w zwi\u0105zanych z \u017bydami do USA. Ksi\u0119gozbi\u00f3r znalaz\u0142 schronienie w Wilnie \u2013 w mie\u015bcie, kt\u00f3re w\u00f3wczas znajdowa\u0142o si\u0119 w Polsce.<\/p>\n<p>Ostatnie nabo\u017ce\u0144stwo odby\u0142o si\u0119\u00a0w niej \u00a015 kwietnia 1939 r. Na p\u0142ocie okalaj\u0105cym Synagog\u0119, Niemcy wywiesili transparent z napisem: \u201ePrzyb\u0105d\u017a kochany maju i uwolnij nas od \u017byd\u00f3w\u201d i zaraz na pocz\u0105tku maja 1939 r. niemieckie w\u0142adze rozpocz\u0119\u0142y rozbi\u00f3rk\u0119 \u015bwi\u0105tyni.<\/p>\n<p>Dzi\u015b na cz\u0119\u015bci terenu dawnej Synagogi znajduje si\u0119 Gda\u0144ski Teatr Szekspirowski, a . na placu pozosta\u0142ym po rozebranej \u015bwi\u0105tyni odtworzono zarys jej \u015bcian.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u017bydowska \u015bwi\u0105tynia w gda\u0144skim \u015ar\u00f3dmie\u015bciu by\u0142a reprezentatywn\u0105 budowl\u0105. Stanowi\u0142a symbol przynale\u017cno\u015bci \u017byd\u00f3w do spo\u0142eczno\u015bci tego miasta. Niestety, wraz z wybuchem II wojny \u015bwiatowej i nast\u0119pnie wcieleniem Wolnego Miasta Gda\u0144ska do&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":38288,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-38287","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v19.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Wielka Synagoga w Gda\u0144sku, kt\u00f3ra nie przetrwa\u0142a rz\u0105d\u00f3w niemieckich nazist\u00f3w - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wielka-synagoga-w-gdansku-ktora-nie-przetrwala-rzadow-niemieckich-nazistow\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wielka Synagoga w Gda\u0144sku, kt\u00f3ra nie przetrwa\u0142a rz\u0105d\u00f3w niemieckich nazist\u00f3w - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u017bydowska \u015bwi\u0105tynia w gda\u0144skim \u015ar\u00f3dmie\u015bciu by\u0142a reprezentatywn\u0105 budowl\u0105. Stanowi\u0142a symbol przynale\u017cno\u015bci \u017byd\u00f3w do spo\u0142eczno\u015bci tego miasta. Niestety, wraz z wybuchem II wojny \u015bwiatowej i nast\u0119pnie wcieleniem Wolnego Miasta Gda\u0144ska do&hellip;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wielka-synagoga-w-gdansku-ktora-nie-przetrwala-rzadow-niemieckich-nazistow\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-01-16T09:20:43+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-01-17T08:41:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/synagoga-scaled.jpeg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1704\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Dignity News\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Dignity News\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\",\"name\":\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wielka-synagoga-w-gdansku-ktora-nie-przetrwala-rzadow-niemieckich-nazistow\/\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wielka-synagoga-w-gdansku-ktora-nie-przetrwala-rzadow-niemieckich-nazistow\/\",\"name\":\"Wielka Synagoga w Gda\u0144sku, kt\u00f3ra nie przetrwa\u0142a rz\u0105d\u00f3w niemieckich nazist\u00f3w - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-01-16T09:20:43+00:00\",\"dateModified\":\"2023-01-17T08:41:31+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wielka-synagoga-w-gdansku-ktora-nie-przetrwala-rzadow-niemieckich-nazistow\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wielka-synagoga-w-gdansku-ktora-nie-przetrwala-rzadow-niemieckich-nazistow\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wielka-synagoga-w-gdansku-ktora-nie-przetrwala-rzadow-niemieckich-nazistow\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Wielka Synagoga w Gda\u0144sku, kt\u00f3ra nie przetrwa\u0142a rz\u0105d\u00f3w niemieckich nazist\u00f3w\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb\",\"name\":\"Dignity News\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Dignity News\"},\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/mikolaj-palade\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wielka Synagoga w Gda\u0144sku, kt\u00f3ra nie przetrwa\u0142a rz\u0105d\u00f3w niemieckich nazist\u00f3w - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wielka-synagoga-w-gdansku-ktora-nie-przetrwala-rzadow-niemieckich-nazistow\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Wielka Synagoga w Gda\u0144sku, kt\u00f3ra nie przetrwa\u0142a rz\u0105d\u00f3w niemieckich nazist\u00f3w - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","og_description":"\u017bydowska \u015bwi\u0105tynia w gda\u0144skim \u015ar\u00f3dmie\u015bciu by\u0142a reprezentatywn\u0105 budowl\u0105. Stanowi\u0142a symbol przynale\u017cno\u015bci \u017byd\u00f3w do spo\u0142eczno\u015bci tego miasta. Niestety, wraz z wybuchem II wojny \u015bwiatowej i nast\u0119pnie wcieleniem Wolnego Miasta Gda\u0144ska do&hellip;","og_url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wielka-synagoga-w-gdansku-ktora-nie-przetrwala-rzadow-niemieckich-nazistow\/","og_site_name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","article_published_time":"2023-01-16T09:20:43+00:00","article_modified_time":"2023-01-17T08:41:31+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1704,"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/synagoga-scaled.jpeg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Dignity News","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Dignity News","Szacowany czas czytania":"2 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/","name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wielka-synagoga-w-gdansku-ktora-nie-przetrwala-rzadow-niemieckich-nazistow\/","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wielka-synagoga-w-gdansku-ktora-nie-przetrwala-rzadow-niemieckich-nazistow\/","name":"Wielka Synagoga w Gda\u0144sku, kt\u00f3ra nie przetrwa\u0142a rz\u0105d\u00f3w niemieckich nazist\u00f3w - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website"},"datePublished":"2023-01-16T09:20:43+00:00","dateModified":"2023-01-17T08:41:31+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wielka-synagoga-w-gdansku-ktora-nie-przetrwala-rzadow-niemieckich-nazistow\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wielka-synagoga-w-gdansku-ktora-nie-przetrwala-rzadow-niemieckich-nazistow\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wielka-synagoga-w-gdansku-ktora-nie-przetrwala-rzadow-niemieckich-nazistow\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Wielka Synagoga w Gda\u0144sku, kt\u00f3ra nie przetrwa\u0142a rz\u0105d\u00f3w niemieckich nazist\u00f3w"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb","name":"Dignity News","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g","caption":"Dignity News"},"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/mikolaj-palade\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38287","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38287"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38287\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38293,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38287\/revisions\/38293"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38288"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38287"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38287"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38287"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}