\u201eSokole oko wyk\u0142adowcy pad\u0142o na moje niebieskie kokardki we w\u0142osach i s\u0142ysz\u0119 pytanie: „Czy kole\u017canka w niebieskich wst\u0105\u017ceczkach mo\u017ce mi przypomnie\u0107, o czym m\u00f3wi\u0142em na ostatnim wyk\u0142adzie?\u201d. Tak po latach sw\u00f3j pierwszy kontakt po drugiej wojnie \u015bwiatowej z prof. Ludwikiem Hirszfeldem (1884-1954) wspomina\u0142a jego studentka Bogus\u0142awa Benendo-Kapu\u015bci\u0144ska. S\u0142awa tego badacza wykracza\u0142a jednak daleko poza mury uniwersytetu, cho\u0107 to w\u0142a\u015bnie studenckie przywi\u0105zanie i podziw dla tego giganta nauki uratuj\u0105 mu \u017cycie podczas drugiej wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n
Hirszfeld, jako \u015bwiatowej s\u0142awy lekarz, immunolog, bakteriolog, a tak\u017ce tw\u00f3rca nowej dziedziny nauki \u2013 seroantropologii \u2013 uznawany by\u0142 przez wielu za jednego z ostatnich wielkich odkrywc\u00f3w. To jemu m.in. zawdzi\u0119czamy podzia\u0142 krwi na grupy \u2013 0, A, B i AB czy odkrycie przyczyny konfliktu serologicznego, za co zosta\u0142 w 1950 r. nominowany do nagrody Nobla.<\/p>\n
Swoje innowacyjne badania prowadzi\u0142 tak w okresie mi\u0119dzywojennym, jak te\u017c po drugiej wojnie, za\u015b podczas okupacji niemieckiej musia\u0142 ze wzgl\u0119du na \u017cydowskie pochodzenie ukrywa\u0107 si\u0119. We wspomnieniach wydanych ju\u017c w 1946 r. (Historia jednego \u017cycia<\/em>) szczeg\u00f3\u0142owo opisa\u0142, dzi\u0119ki komu unikn\u0105\u0142 Zag\u0142ady. Jest to wyj\u0105tkowo d\u0142uga lista, na kt\u00f3rej znajdziemy robotnik\u00f3w, ch\u0142op\u00f3w, mieszczan, inteligencj\u0119, ziemian i ksi\u0119\u017cy. Warto\u015b\u0107 tego \u015bwiadectwa wzrasta, poniewa\u017c profesor, ukrywaj\u0105c si\u0119, z pasj\u0105 godn\u0105 badacza prowadzi\u0142 socjologiczne obserwacje na temat stosunku Polak\u00f3w do \u017byd\u00f3w i relacji polsko-\u017cydowskich. Tej kwestii jak rzadko kt\u00f3ry \u015bwiadek, po\u015bwi\u0119ca\u0142 wiele passus\u00f3w swej ksi\u0105\u017cki, staraj\u0105c si\u0119 bardzo obiektywnie, bez niech\u0119ci i nienawi\u015bci do Polak\u00f3w, przedstawi\u0107 swoje analizy i przemy\u015blenia. Jak sam twierdzi\u0142, podczas okupacji \u201ew naszym nieszcz\u0119\u015bciu mieli\u015bmy widocznie szcz\u0119\u015bcie: spotykali\u015bmy jedynie zacnych ludzi\u201d.<\/p>\n Znamienne jednak, \u017ce o kluczowej postaci, dzi\u0119ki kt\u00f3rej uratowa\u0142 si\u0119 z getta, wspomnia\u0142 zaledwie cztery razy i nigdy nie poda\u0142 jego imienia. Wynika\u0142o to zapewne z ostro\u017cno\u015bci \u2013 Hirszfeld \u00a0zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 z poczyna\u0144 nowej komunistycznej w\u0142adzy, wola\u0142 nie zdradza\u0107 personali\u00f3w tej osoby, pisz\u0105c g\u0142\u00f3wnie o rodzinie Potockich. Dopiero w 2018 r. gdy pojawi\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka autorstwa Urszuli Glensk pt. Hirszfeldowie. Zrozumie\u0107 krew<\/em>, zagadka ta zosta\u0142a rozwi\u0105zana, cho\u0107 wci\u0105\u017c ma\u0142o si\u0119 o tym m\u00f3wi.<\/p>\n Wybawc\u0105 okaza\u0142 si\u0119 warszawski aptekarz, magister farmacji Konstanty Potocki (1886-1967). Przed wojn\u0105 by\u0142 hurtownikiem, przemys\u0142owcem farmaceutycznym i wsp\u00f3\u0142organizatorem wytw\u00f3rni farmaceutycznej \u201e Dr farm K. Wende. Zak\u0142ady Przemys\u0142owo-Handlowe sp. z.o.o\u201d. Jego apteka mie\u015bci\u0142a si\u0119 przy ul. Krakowskie Przedmie\u015bcie 45, a od 1943 r. w Alejach Jerozolimskich w Warszawie. Potocki za w\u0142asne pieni\u0105dze wyprowadzi\u0142 Hirszfelda z warszawskiego getta w lipcu 1942 r., gdy trwa\u0142a masowa deportacja \u017byd\u00f3w do Treblinki. Osobi\u015bcie do getta przyszed\u0142 po niego in\u017cynier D. \u2013 posta\u0107 dzi\u015b nieznana \u2013 i o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce czeka na niego samoch\u00f3d po aryjskie stronie. Wdzi\u0119czy na ofert\u0119, Hirszfeld we wspomnieniach zapisa\u0142: \u201eMoja serdeczna mi\u0142o\u015b\u0107 do m\u0142odzie\u017cy widocznie \u017cy\u0142a w pami\u0119ci tego \u017cyczliwego mi cz\u0142owieka. Z najg\u0142\u0119bszym wzruszeniem przyjmuj\u0119 propozycj\u0119\u201d. Rodzina Hirszfeld\u00f3w opu\u015bci\u0142a getto w przebraniu robotnik\u00f3w.<\/p>\n Potocki by\u0142 protestantem, spoczywa na Cmentarzu Ewangelicko-Augsburskim. Nie otrzyma\u0142 tytu\u0142u \u201eSprawiedliwego w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata\u201d.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u201eSokole oko wyk\u0142adowcy pad\u0142o na moje niebieskie kokardki we w\u0142osach i s\u0142ysz\u0119 pytanie: „Czy kole\u017canka w niebieskich wst\u0105\u017ceczkach mo\u017ce mi przypomnie\u0107, o czym m\u00f3wi\u0142em na ostatnim wyk\u0142adzie?\u201d. Tak po latach…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3671,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-3670","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"yoast_head":"\n