{"id":36260,"date":"2022-12-19T21:46:00","date_gmt":"2022-12-19T20:46:00","guid":{"rendered":"https:\/\/dignitynews.eu\/?p=36260"},"modified":"2022-12-19T21:46:00","modified_gmt":"2022-12-19T20:46:00","slug":"zydowska-spolecznosc-czestochowy-ii-polowy-xix-wieku-i-jej-wplyw-na-rozwoj-miasta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/zydowska-spolecznosc-czestochowy-ii-polowy-xix-wieku-i-jej-wplyw-na-rozwoj-miasta\/","title":{"rendered":"\u017bydowska spo\u0142eczno\u015b\u0107 Cz\u0119stochowy II  po\u0142owy XIX wieku i jej wp\u0142yw na rozw\u00f3j miasta"},"content":{"rendered":"<h5><strong>W po\u0142owie XIX wieku w Cz\u0119stochowie mieszka\u0142o nieco ponad 8600 mieszka\u0144c\u00f3w, natomiast w 1914 r. ju\u017c blisko 93 000. Cho\u0107 procesy urbanizacji i uprzemys\u0142owienia, zwi\u0105zane m.in. ze zniesieniem po powstaniu styczniowym pa\u0144szczyzny, zachodzi\u0142y w II \u00a0po\u0142owie stulecia na ca\u0142ym obszarze ziem polskich zaboru rosyjskiego, to \u00a0Cz\u0119stochowa rozwija\u0142a si\u0119 wyj\u0105tkowo szybko. Du\u017c\u0105 \u00a0rol\u0119 w\u015br\u00f3d przemys\u0142owc\u00f3w cz\u0119stochowskich odgrywali \u017bydzi.<\/strong><\/h5>\n<p>Na prze\u0142omie XIX i XX wieku Cz\u0119stochowa sta\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnym miastem \u00a0sosnowieckiego okr\u0119gu przemys\u0142owego. W po\u0142owie XIX wieku w tym mie\u015bcie\u00a0 dzia\u0142a\u0142y zatrudniaj\u0105ce po kilku robotnik\u00f3w manufaktury, wytw\u00f3rnia myd\u0142a i \u015bwiec, wytw\u00f3rnia wyrob\u00f3w blaszanych, browar i inne zak\u0142ady tego typu.<\/p>\n<p>Pierwszym nowoczesnym przemys\u0142owcem zosta\u0142 \u00a0Berek Wilhelm Kohn (1835-1912). Wsp\u00f3lnie z Adolfem Oderfeldem uruchomi\u0142 drukarni\u0119, natomiast w sp\u00f3\u0142ce z rodzin\u0105 Markusfeld\u00f3w, z kt\u00f3r\u0105 Kohnowie byli spokrewnieni, otworzy\u0142 fabryk\u0119 papier\u00f3w i m\u0142yny (1867-1872). Jego inwestycje\u00a0 zwi\u0105zane by\u0142y z cz\u0119\u015bciow\u0105 regulacj\u0105 biegu rzeki Warty, ponadto B.W. Kohn, wraz z berli\u0144skim kupcem Karolem Ginsbergiem, osuszyli otaczaj\u0105ce miasto bagna, co mia\u0142o du\u017ce znaczenie dla poprawy stanu zdrowia ludno\u015bci.<\/p>\n<p>W\u0142a\u015bcicielem i wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bcicielem wielu fabryk by\u0142 tak\u017ce Henryk Ludwik Markusfeld (1853-1921), prezes cz\u0119stochowskiej gminy \u017cydowskiej, spo\u0142ecznik i filantrop. W latach 80 XIX wieku. za\u0142o\u017cy\u0142 Fabryk\u0119 Papier\u00f3w Kolorowych, Obi\u0107 i Tektury, a w kolejnej dekadzie z jego inicjatywy powsta\u0142a Prz\u0119dzalnia i Tkalnia Juty \u201eWarta\u201d. Wsp\u00f3lnie ze Stanis\u0142awem Grossmanem, a nast\u0119pnie samodzielnie, prowadzi\u0142 tak\u017ce fabryk\u0119 kapeluszy, zatrudniaj\u0105c\u0105 ok. 450 pracownik\u00f3w. \u00a0Eksportowa\u0142a ona \u00a0wyroby m.in. do Indii i Chin. W r\u0119kach rodzin \u017cydowskich \u00a0znajdowa\u0142y si\u0119 tak\u017ce m.in. fabryki zapa\u0142ek i \u00a0wyrob\u00f3w metalowych.<\/p>\n<p>Na prze\u0142omie XIX i XX wieku \u017bydzi stanowili oko\u0142o 1\/3 mieszka\u0144c\u00f3w Cz\u0119stochowy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W po\u0142owie XIX wieku w Cz\u0119stochowie mieszka\u0142o nieco ponad 8600 mieszka\u0144c\u00f3w, natomiast w 1914 r. ju\u017c blisko 93 000. Cho\u0107 procesy urbanizacji i uprzemys\u0142owienia, zwi\u0105zane m.in. ze zniesieniem po powstaniu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":36261,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-36260","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v19.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>\u017bydowska spo\u0142eczno\u015b\u0107 Cz\u0119stochowy II po\u0142owy XIX wieku i jej wp\u0142yw na rozw\u00f3j miasta - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/zydowska-spolecznosc-czestochowy-ii-polowy-xix-wieku-i-jej-wplyw-na-rozwoj-miasta\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u017bydowska spo\u0142eczno\u015b\u0107 Cz\u0119stochowy II po\u0142owy XIX wieku i jej wp\u0142yw na rozw\u00f3j miasta - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"W po\u0142owie XIX wieku w Cz\u0119stochowie mieszka\u0142o nieco ponad 8600 mieszka\u0144c\u00f3w, natomiast w 1914 r. ju\u017c blisko 93 000. Cho\u0107 procesy urbanizacji i uprzemys\u0142owienia, zwi\u0105zane m.in. ze zniesieniem po powstaniu&hellip;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/zydowska-spolecznosc-czestochowy-ii-polowy-xix-wieku-i-jej-wplyw-na-rozwoj-miasta\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-12-19T20:46:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/czestochowa-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1638\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Dignity News\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Dignity News\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\",\"name\":\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/zydowska-spolecznosc-czestochowy-ii-polowy-xix-wieku-i-jej-wplyw-na-rozwoj-miasta\/\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/zydowska-spolecznosc-czestochowy-ii-polowy-xix-wieku-i-jej-wplyw-na-rozwoj-miasta\/\",\"name\":\"\u017bydowska spo\u0142eczno\u015b\u0107 Cz\u0119stochowy II po\u0142owy XIX wieku i jej wp\u0142yw na rozw\u00f3j miasta - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2022-12-19T20:46:00+00:00\",\"dateModified\":\"2022-12-19T20:46:00+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/zydowska-spolecznosc-czestochowy-ii-polowy-xix-wieku-i-jej-wplyw-na-rozwoj-miasta\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/zydowska-spolecznosc-czestochowy-ii-polowy-xix-wieku-i-jej-wplyw-na-rozwoj-miasta\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/zydowska-spolecznosc-czestochowy-ii-polowy-xix-wieku-i-jej-wplyw-na-rozwoj-miasta\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u017bydowska spo\u0142eczno\u015b\u0107 Cz\u0119stochowy II po\u0142owy XIX wieku i jej wp\u0142yw na rozw\u00f3j miasta\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb\",\"name\":\"Dignity News\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Dignity News\"},\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/mikolaj-palade\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u017bydowska spo\u0142eczno\u015b\u0107 Cz\u0119stochowy II po\u0142owy XIX wieku i jej wp\u0142yw na rozw\u00f3j miasta - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/zydowska-spolecznosc-czestochowy-ii-polowy-xix-wieku-i-jej-wplyw-na-rozwoj-miasta\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"\u017bydowska spo\u0142eczno\u015b\u0107 Cz\u0119stochowy II po\u0142owy XIX wieku i jej wp\u0142yw na rozw\u00f3j miasta - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","og_description":"W po\u0142owie XIX wieku w Cz\u0119stochowie mieszka\u0142o nieco ponad 8600 mieszka\u0144c\u00f3w, natomiast w 1914 r. ju\u017c blisko 93 000. Cho\u0107 procesy urbanizacji i uprzemys\u0142owienia, zwi\u0105zane m.in. ze zniesieniem po powstaniu&hellip;","og_url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/zydowska-spolecznosc-czestochowy-ii-polowy-xix-wieku-i-jej-wplyw-na-rozwoj-miasta\/","og_site_name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","article_published_time":"2022-12-19T20:46:00+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1638,"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/czestochowa-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Dignity News","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Dignity News","Szacowany czas czytania":"2 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/","name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/zydowska-spolecznosc-czestochowy-ii-polowy-xix-wieku-i-jej-wplyw-na-rozwoj-miasta\/","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/zydowska-spolecznosc-czestochowy-ii-polowy-xix-wieku-i-jej-wplyw-na-rozwoj-miasta\/","name":"\u017bydowska spo\u0142eczno\u015b\u0107 Cz\u0119stochowy II po\u0142owy XIX wieku i jej wp\u0142yw na rozw\u00f3j miasta - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website"},"datePublished":"2022-12-19T20:46:00+00:00","dateModified":"2022-12-19T20:46:00+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/zydowska-spolecznosc-czestochowy-ii-polowy-xix-wieku-i-jej-wplyw-na-rozwoj-miasta\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/zydowska-spolecznosc-czestochowy-ii-polowy-xix-wieku-i-jej-wplyw-na-rozwoj-miasta\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/zydowska-spolecznosc-czestochowy-ii-polowy-xix-wieku-i-jej-wplyw-na-rozwoj-miasta\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u017bydowska spo\u0142eczno\u015b\u0107 Cz\u0119stochowy II po\u0142owy XIX wieku i jej wp\u0142yw na rozw\u00f3j miasta"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb","name":"Dignity News","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g","caption":"Dignity News"},"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/mikolaj-palade\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36260","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36260"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36260\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36266,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36260\/revisions\/36266"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/36261"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36260"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36260"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36260"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}