{"id":33999,"date":"2022-11-19T10:00:51","date_gmt":"2022-11-19T09:00:51","guid":{"rendered":"https:\/\/dignitynews.eu\/?p=33999"},"modified":"2022-11-21T02:14:38","modified_gmt":"2022-11-21T01:14:38","slug":"stworzyl-archiwum-getta-warszawskiego-to-dzieki-niemu-wiemy-tak-wiele-o-zagladzie-zydow-ktorej-dokonali-niemcy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/stworzyl-archiwum-getta-warszawskiego-to-dzieki-niemu-wiemy-tak-wiele-o-zagladzie-zydow-ktorej-dokonali-niemcy\/","title":{"rendered":"Stworzy\u0142 archiwum getta warszawskiego. To dzi\u0119ki niemu wiemy tak wiele o Zag\u0142adzie \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rej dokonali Niemcy"},"content":{"rendered":"
\u017bydowski historyk i spo\u0142ecznik, Emanuel Ringelblum, nawet podczas II wojny \u015bwiatowej wykonywa\u0142 prac\u0119, kt\u00f3r\u0105 trudni\u0142 si\u0119 przed wybuchem konfliktu. Pomaga\u0142 potrzebuj\u0105cym i skrz\u0119tnie dokumentowa\u0142 okrucie\u0144stwa niemieckie wobec \u017byd\u00f3w.<\/strong><\/h5>\n

Emanuel Ringelblum urodzi\u0142 si\u0119 21 listopada 1900 r. w miejscowo\u015bci Buczacz. Ziemie polskie, na kt\u00f3rych dorasta\u0142, nale\u017ca\u0142y w\u00f3wczas do Cesarstwa \u00a0Rosyjskiego. 14 lat po jego urodzeniu wybuch\u0142a I wojna \u015bwiatowa. Rodzina Emanuela obawia\u0142a si\u0119 rosyjskich wojsk, kt\u00f3re urz\u0105dza\u0142y pogromy ludno\u015bci \u017cydowskiej, wi\u0119c zdecydowa\u0142a \u00a0przeprowadzi\u0107 si\u0119 do Nowego S\u0105cza..<\/p>\n

\u017bydowski historyk i spo\u0142ecznik<\/strong><\/p>\n

Ringelblum wyjecha\u0142 z Nowego S\u0105cza \u00a0w 1922 r. do Warszawy, by rozpocz\u0105\u0107 studia historyczne na Uniwersytecie Warszawskim. Ucz\u0119szcza\u0142 na zaj\u0119cia znakomitych polskich historyk\u00f3w, m.in. Marcelego Handelsmana, Jana Kochanowskiego-Korwina. Jednak jego mistrzem zosta\u0142 Ignacy Schiper \u2013 jeden z czo\u0142owych \u017cydowskich intelektualist\u00f3w w Polsce w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym.<\/p>\n

5 lat po rozpocz\u0119ciu studi\u00f3w Emanuel obroni\u0142 dysertacj\u0119\u00a0dotycz\u0105c\u0105 \u00a0los\u00f3w warszawskich \u017byd\u00f3w w \u015bredniowieczu. Dzieje warszawskiej spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej sta\u0142y si\u0119 specjalno\u015bci\u0105 Ringelbluma. Chcia\u0142 on wyda\u0107 kolejn\u0105 prac\u0119 na ten temat \u2013 obejmuj\u0105c\u0105 lata 1527-1795, lecz wybuch II wojny \u015bwiatowej przerwa\u0142 jego badania.<\/p>\n

Ringelblum uwa\u017ca\u0142, \u017ce nie nale\u017cy \u00a0bada\u0107 historii \u017cydowskiej w oderwaniu od los\u00f3w Europy i \u015bwiata. Wed\u0142ug niego dzieje \u017byd\u00f3w w Polsce by\u0142y zwi\u0105zane z histori\u0105 Polski, i nie mo\u017cna traktowa\u0107 tych zagadnie\u0144 roz\u0142\u0105cznie. Zdawa\u0142 sobie spraw\u0119 z konflikt\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych mi\u0119dzy spo\u0142eczno\u015bci\u0105 \u017cydowsk\u0105 i polsk\u0105, ale b\u0142\u0119dem, wed\u0142ug niego, by\u0142o postrzeganie \u00a0polsko-\u017cydowskich \u00a0relacji \u00a0wy\u0142\u0105cznie w kontek\u015bcie antysemityzmu. Jego zdaniem napi\u0119cia i konflikty mi\u0119dzy oboma narodami \u00a0rodzi\u0142y si\u0119 z nieporozumie\u0144 i braku wiedzy dw\u00f3ch grup o sobie. Postulowa\u0142 upowszechnienie historii \u017cydowskiej, kt\u00f3ra mia\u0142a pom\u00f3c we wzajemnym zrozumieniu i za\u017cegnaniu konflikt\u00f3w. Historyk uwielbia\u0142 j\u0119zyk jidysz, \u017cydowsk\u0105 kultur\u0119 i folklor. W swoich pracach naukowych czerpa\u0142 tak\u017ce z \u017cydowskich, ludowych poda\u0144.<\/p>\n

Przysz\u0142y tw\u00f3rca \u201eArchiwum getta\u201d mocno anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w \u017cydowskie \u017cycie spo\u0142eczne i naukowe. By\u0142 m.in. jednym z tw\u00f3rc\u00f3w sekcji historycznej \u017bydowskiego Instytutu Naukowego w Wilnie (miasto to w\u00f3wczas znajdowa\u0142o si\u0119 w Polsce). Zwi\u0105za\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z Central\u0105 Kas Bezprocentowych \u00a0(\u201eCekabe\u201d), kt\u00f3rej finansowaniem zajmowa\u0142 si\u0119 American Jewish Joint Distribution Committee (Joint). Pracowa\u0142 g\u0142\u00f3wnie jako nauczyciel, lecz w 1938 r. zrezygnowa\u0142 z pracy w tym zawodzie, by ca\u0142kowicie po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 dzia\u0142alno\u015bci spo\u0142ecznej. Zosta\u0142 pe\u0142noetatowym pracownikiem Jointu. Pod koniec lat 30. XX w. bra\u0142 udzia\u0142 w pomocy 6 tys. \u017bydom prze\u015bladowanym przez hitlerowc\u00f3w w Niemczech. Wojna i niemiecka anty\u017cydowska polityka zbli\u017ca\u0142y si\u0119 do niego nieuchronnie.<\/p>\n

Dokumentacja los\u00f3w \u017byd\u00f3w w getcie warszawskim<\/strong><\/p>\n

Tu\u017c przed rozpocz\u0119ciem II wojny \u015bwiatowej, w sierpniu 1939 r., Adolf Hitler i J\u00f3zef Stalin zawarli wsp\u00f3lny pakt. Gdy informacja ta dotar\u0142a do Ringelbluma, ten wyjecha\u0142 z kongresu syjonistycznego w Genewie i wr\u00f3ci\u0142 do Warszawy. Po napa\u015bci Niemiec na Polsk\u0119 od razu zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w pomoc potrzebuj\u0105cym. Niestety wsp\u00f3lny atak hitlerowskich Niemiec i Zwi\u0105zku Sowieckiego zako\u0144czy\u0142 si\u0119 okupacj\u0105 pa\u0144stwa polskiego. Warszawa, w kt\u00f3rej mieszka\u0142, zosta\u0142a opanowana przez Niemc\u00f3w. Hitlerowcy w okupowanej Polsce rozpocz\u0119li polityk\u0119 prze\u015bladowania Polak\u00f3w i \u017byd\u00f3w. Dla tych drugich organizowali \u00a0getta, gdzie przymusowo umieszczali ludno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105. W gettach panowa\u0142 t\u0142ok, choroby, g\u0142\u00f3d i \u015bmier\u0107. W takim miejscu w Warszawie, w listopadzie 1940 r. znalaz\u0142 si\u0119 Ringelblum.<\/p>\n

Emanuel r\u00f3wnie\u017c w getcie anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 organizacji nios\u0105cych \u00a0pomoc potrzebuj\u0105cy (np. Centralny Komitet Pomocy, \u017bydowska Samopomoc Spo\u0142eczna). Zwi\u0105za\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z \u017bydowsk\u0105 Organizacj\u0105 Bojow\u0105, kt\u00f3ra wywo\u0142a\u0142a antyniemieckie powstanie w getcie warszawskim w kwietniu 1943 r.<\/p>\n

Najwa\u017cniejsz\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 prowadzi\u0142 jednak w ramach organizacji, kt\u00f3ra \u00a0powsta\u0142a z jego inicjatywy \u2013 Oneg Szabat (\u201eRado\u015b\u0107 szabasu\u201d), b\u0119d\u0105cej zacz\u0105tkiem znanego dzi\u015b Archiwum Ringelbluma. Uda\u0142o mu si\u0119 nak\u0142oni\u0107 przedstawicieli \u017cydowskiej inteligencji, pisarzy, nauczycieli, spo\u0142ecznik\u00f3w do tego, by pomogli mu dokumentowa\u0107 to, co dzieje si\u0119 w warszawskim getcie i nie tylko. Wsp\u00f3\u0142pracownicy \u00a0gromadzili r\u00f3\u017cnorodne materia\u0142y: od pism, ulotek i plakat\u00f3w po menu w restauracjach, bilety tramwajowe czy opakowania po s\u0142odyczach. Badali stosunki spo\u0142eczne w getcie i organizacje tam dzia\u0142aj\u0105ce. Zajmowali si\u0119 zjawiskami korupcji, panuj\u0105cego g\u0142odu, wszechobecnych chor\u00f3b. Koncentrowali si\u0119 tak\u017ce na demografii, \u017cyciu religijnym, gospodarczym i kulturalnym. Prowadzili badania nad \u017cydowskim ruchem oporu oraz stosunkami \u017byd\u00f3w z Niemcami i Polakami. Przede wszystkim dokumentowali Holokaust \u2013 zag\u0142ad\u0119 ludno\u015bci \u017cydowskiej dokonywan\u0105 przez nazistowskie Niemcy. Stworzyli jedyne w swoim rodzaju \u00a0\u00a0archiwum getta warszawskiego, kt\u00f3re obejmowa\u0142o okres od pa\u017adziernika 1939 r. do kwietnia 1943 r.<\/p>\n

Ucieczka i aresztowanie<\/strong><\/p>\n

Ringelblum uciek\u0142 z getta na aryjsk\u0105 stron\u0119 w lutym 1943 r. Wraca\u0142 tam jednak, by ratowa\u0107 innych i nie\u015b\u0107 pomoc potrzebuj\u0105cym. Dosta\u0142 si\u0119 tam tak\u017ce na dzie\u0144 przed wybuchem powstania w getcie warszawskim. Jednak s\u0142uch o nim zagin\u0105\u0142, a \u00a0okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Niemcy aresztowali go i wywie\u017ali do niemieckiego obozu pracy przymusowej w Trawnikach. Polskie i \u017cydowskie podziemne podj\u0119\u0142o jednak skuteczn\u0105 akcj\u0119 wydostania go z stamt\u0105d. .<\/p>\n

Po uwolnieniu Ringelblum po\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 z rodzin\u0105. Wszyscy\u00a0 znale\u017ali schronienie w bunkrze \u201eKrysia\u201d przy ul. Gr\u00f3jeckiej w Warszawie. Tam Emanuel kontynuowa\u0142 prac\u0119 historyk\u0105 i opisywa\u0142 tragedi\u0119 \u017byd\u00f3w. Niestety, niemiecka tajna policja, Gestapo, odkry\u0142a kryj\u00f3wk\u0119 7 marca 1944 r. Prawdopodobnie ujawni\u0142 j\u0105 18-letni Polak, kt\u00f3ry zosta\u0142 za to rozstrzelany przez polskie podziemie niepodleg\u0142o\u015bciowe. Chroni\u0105cych si\u0119 w bunkrze \u017byd\u00f3w przewieziono do wi\u0119zienia na \u201ePawiaku\u201d. Prawdopodobnie trzy dni p\u00f3\u017aniej zostali rozstrzelani. Emanuel Ringelblum zgin\u0105\u0142 wraz z rodzin\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u017bydowski historyk i spo\u0142ecznik, Emanuel Ringelblum, nawet podczas II wojny \u015bwiatowej wykonywa\u0142 prac\u0119, kt\u00f3r\u0105 trudni\u0142 si\u0119 przed wybuchem konfliktu. Pomaga\u0142 potrzebuj\u0105cym i skrz\u0119tnie dokumentowa\u0142 okrucie\u0144stwa niemieckie wobec \u017byd\u00f3w. Emanuel Ringelblum…<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":34000,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-33999","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"yoast_head":"\nStworzy\u0142 archiwum getta warszawskiego. To dzi\u0119ki niemu wiemy tak wiele o Zag\u0142adzie \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rej dokonali Niemcy - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/stworzyl-archiwum-getta-warszawskiego-to-dzieki-niemu-wiemy-tak-wiele-o-zagladzie-zydow-ktorej-dokonali-niemcy\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Stworzy\u0142 archiwum getta warszawskiego. To dzi\u0119ki niemu wiemy tak wiele o Zag\u0142adzie \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rej dokonali Niemcy - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u017bydowski historyk i spo\u0142ecznik, Emanuel Ringelblum, nawet podczas II wojny \u015bwiatowej wykonywa\u0142 prac\u0119, kt\u00f3r\u0105 trudni\u0142 si\u0119 przed wybuchem konfliktu. Pomaga\u0142 potrzebuj\u0105cym i skrz\u0119tnie dokumentowa\u0142 okrucie\u0144stwa niemieckie wobec \u017byd\u00f3w. Emanuel Ringelblum…\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/stworzyl-archiwum-getta-warszawskiego-to-dzieki-niemu-wiemy-tak-wiele-o-zagladzie-zydow-ktorej-dokonali-niemcy\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-11-19T09:00:51+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-11-21T01:14:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/IV_Zjazd_Delegatow_Oddzialow_Zydowskiego_Towarzystwa_Krajoznawczego_1933-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1755\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Dignity News\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Dignity News\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\",\"name\":\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/stworzyl-archiwum-getta-warszawskiego-to-dzieki-niemu-wiemy-tak-wiele-o-zagladzie-zydow-ktorej-dokonali-niemcy\/\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/stworzyl-archiwum-getta-warszawskiego-to-dzieki-niemu-wiemy-tak-wiele-o-zagladzie-zydow-ktorej-dokonali-niemcy\/\",\"name\":\"Stworzy\u0142 archiwum getta warszawskiego. To dzi\u0119ki niemu wiemy tak wiele o Zag\u0142adzie \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rej dokonali Niemcy - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2022-11-19T09:00:51+00:00\",\"dateModified\":\"2022-11-21T01:14:38+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/stworzyl-archiwum-getta-warszawskiego-to-dzieki-niemu-wiemy-tak-wiele-o-zagladzie-zydow-ktorej-dokonali-niemcy\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/stworzyl-archiwum-getta-warszawskiego-to-dzieki-niemu-wiemy-tak-wiele-o-zagladzie-zydow-ktorej-dokonali-niemcy\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/stworzyl-archiwum-getta-warszawskiego-to-dzieki-niemu-wiemy-tak-wiele-o-zagladzie-zydow-ktorej-dokonali-niemcy\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Stworzy\u0142 archiwum getta warszawskiego. To dzi\u0119ki niemu wiemy tak wiele o Zag\u0142adzie \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rej dokonali Niemcy\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb\",\"name\":\"Dignity News\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Dignity News\"},\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/mikolaj-palade\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Stworzy\u0142 archiwum getta warszawskiego. To dzi\u0119ki niemu wiemy tak wiele o Zag\u0142adzie \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rej dokonali Niemcy - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/stworzyl-archiwum-getta-warszawskiego-to-dzieki-niemu-wiemy-tak-wiele-o-zagladzie-zydow-ktorej-dokonali-niemcy\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Stworzy\u0142 archiwum getta warszawskiego. To dzi\u0119ki niemu wiemy tak wiele o Zag\u0142adzie \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rej dokonali Niemcy - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","og_description":"\u017bydowski historyk i spo\u0142ecznik, Emanuel Ringelblum, nawet podczas II wojny \u015bwiatowej wykonywa\u0142 prac\u0119, kt\u00f3r\u0105 trudni\u0142 si\u0119 przed wybuchem konfliktu. Pomaga\u0142 potrzebuj\u0105cym i skrz\u0119tnie dokumentowa\u0142 okrucie\u0144stwa niemieckie wobec \u017byd\u00f3w. Emanuel Ringelblum…","og_url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/stworzyl-archiwum-getta-warszawskiego-to-dzieki-niemu-wiemy-tak-wiele-o-zagladzie-zydow-ktorej-dokonali-niemcy\/","og_site_name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","article_published_time":"2022-11-19T09:00:51+00:00","article_modified_time":"2022-11-21T01:14:38+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1755,"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/IV_Zjazd_Delegatow_Oddzialow_Zydowskiego_Towarzystwa_Krajoznawczego_1933-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Dignity News","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Dignity News","Szacowany czas czytania":"5 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/","name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/stworzyl-archiwum-getta-warszawskiego-to-dzieki-niemu-wiemy-tak-wiele-o-zagladzie-zydow-ktorej-dokonali-niemcy\/","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/stworzyl-archiwum-getta-warszawskiego-to-dzieki-niemu-wiemy-tak-wiele-o-zagladzie-zydow-ktorej-dokonali-niemcy\/","name":"Stworzy\u0142 archiwum getta warszawskiego. To dzi\u0119ki niemu wiemy tak wiele o Zag\u0142adzie \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rej dokonali Niemcy - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website"},"datePublished":"2022-11-19T09:00:51+00:00","dateModified":"2022-11-21T01:14:38+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/stworzyl-archiwum-getta-warszawskiego-to-dzieki-niemu-wiemy-tak-wiele-o-zagladzie-zydow-ktorej-dokonali-niemcy\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/stworzyl-archiwum-getta-warszawskiego-to-dzieki-niemu-wiemy-tak-wiele-o-zagladzie-zydow-ktorej-dokonali-niemcy\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/stworzyl-archiwum-getta-warszawskiego-to-dzieki-niemu-wiemy-tak-wiele-o-zagladzie-zydow-ktorej-dokonali-niemcy\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Stworzy\u0142 archiwum getta warszawskiego. To dzi\u0119ki niemu wiemy tak wiele o Zag\u0142adzie \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rej dokonali Niemcy"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb","name":"Dignity News","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g","caption":"Dignity News"},"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/mikolaj-palade\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33999","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33999"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33999\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34005,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33999\/revisions\/34005"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34000"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33999"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33999"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33999"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}