Podczas kampanii wrze\u015bniowej 1939 r. Rembert\u00f3w ucierpia\u0142 od niemieckich nalot\u00f3w. Spowodowa\u0142y one masow\u0105 ucieczk\u0119 \u017cydowskich mieszka\u0144c\u00f3w na wsch\u00f3d. Gdy 12 wrze\u015bnia Niemcy wkroczyli do miasta, natychmiastowo rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 prze\u015bladowania \u017byd\u00f3w i grabie\u017c ich maj\u0105tk\u00f3w. W kolejnym roku powsta\u0142o za\u015b rembertowskie getto, kt\u00f3re okupant niemiecki zdecydowa\u0142 ogrodzi\u0107 kolczastym drutem. Zamieszkiwa\u0142o w nim tylko oko\u0142o 1800 os\u00f3b narodowo\u015bci \u017cydowskiej. Wielu z nich pracowa\u0142o w okolicznych niemieckich magazynach i obozach pracy usytuowanych na terenie dawnego Zak\u0142adu Amunicyjnego \u201ePocisk\u201d i fabryki Poligon.<\/p>\n
W 1942 r. rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 likwidacja getta, oznaczaj\u0105ca zag\u0142ad\u0119 jego mieszka\u0144c\u00f3w. Mi\u0119dzy 19 a 20 sierpnia \u017bydzi zostali najpierw wywiezieni do Falenicy i Miedzeszyna, sk\u0105d Niemcy skierowali ich do obozu zag\u0142ady w Treblince.<\/p>\n
Zanim to si\u0119 wydarzy\u0142o, wydatnej pomocy ludno\u015bci \u017cydowskiej udziela\u0142 Jan Ryszard Wieczorkowski \u2013 robotnik przymusowy pracuj\u0105cy w magazynie na terenie dawnego \u201ePocisku\u201d. Bezinteresownie dostarcza\u0142 do rembertowskiego getta \u017cywno\u015b\u0107 oraz obuwie. Umo\u017cliwia\u0142 r\u00f3wnie\u017c ucieczk\u0119 \u017bydom. Pomoc ta by\u0142a o tyle \u0142atwiejsza, \u017ce pracuj\u0105cy w niemieckich zak\u0142adach Wieczorkowski, zajmuj\u0105c si\u0119 tam sortowaniem materia\u0142u wojennego, spotyka\u0142 robotnik\u00f3w \u017cydowskich.<\/p>\n
Wsp\u00f3lnie z nimi organizowa\u0142 nawet akcj\u0119 sabota\u017cow\u0105 w fabryce. Polega\u0142a ona na niszczeniu jedwabnych woreczk\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych do przechowywania prochu. Niestety, Niemcy zorientowali si\u0119, \u017ce w fabryce prowadzony by\u0142 sabota\u017c i aresztowali niekt\u00f3rych robotnik\u00f3w. W\u015br\u00f3d nich by\u0142 Wieczorkowski, kt\u00f3ry jednak po odbyciu kary wi\u0119zienia szcz\u0119\u015bliwie wr\u00f3ci\u0142 do magazynu.<\/p>\n
Zas\u0142ugi Polaka po wojnie potwierdzi\u0142 rembertowski \u017byd Bernard Laufgass. Wspomina\u0142 r\u00f3wnie\u017c o tym, \u017ce Wieczorkowski dostarczy\u0142 mu fa\u0142szyw\u0105 kenkart\u0119 na nazwisko Mariana Kowalskiego, dzi\u0119ki czemu m\u00f3g\u0142 on wyjecha\u0107 jako chrze\u015bcijanin na roboty przymusowe do III Rzeszy i tam przetrwa\u0142 wojenny czas.<\/p>\n
Niestety, historia ta wci\u0105\u017c nie doczeka\u0142a si\u0119 rozwini\u0119cia \u2013 nie wiemy, czy Wieczorkowski dzia\u0142a\u0142 sam, czy w ramach Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego. Zagadk\u0105 pozostaje tak\u017ce osoba Laufgassa, kt\u00f3ry w 1950 r. przed polskimi instytucjami z\u0142o\u017cy\u0142 o\u015bwiadczenie na temat pomocy Polaka, lecz \u015blad po nim zagin\u0105\u0142.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Rembert\u00f3w to miejscowo\u015b\u0107, kt\u00f3ra w okresie mi\u0119dzywojennym zamieszkiwana by\u0142a przez 2 tys. \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy stanowili 10% populacji miasta. W czasie drugiej wojny \u015bwiatowej prze\u015bladowanym, zamkni\u0119tym decyzj\u0105 niemieck\u0105 w rembertowskim getcie…<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":28537,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-28536","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"yoast_head":"\n