Przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 romska prowadzi\u0142a w przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci koczowniczy tryb \u017cycia i reprezentowa\u0142a kultur\u0119 oraln\u0105 (niepi\u015bmienn\u0105). Mi\u0119dzy innymi z tych wzgl\u0119d\u00f3w oraz z uwagi na jej ma\u0142\u0105 liczebno\u015b\u0107 (oko\u0142o 40 tys.), niewiele os\u00f3b i instytucji interesowa\u0142o si\u0119 w Polsce jej egzystencj\u0105. W\u015br\u00f3d \u00a0grup romskich takich jak m.in. Ke\u0142derasze, Lowarzy, Polska Roma i Bergotka Roma znajdowa\u0142o si\u0119 sporo takich, kt\u00f3re prowadzi\u0142y p\u00f3\u0142koczowniczy lub osiad\u0142y tryb \u017cycia. Taka osiad\u0142a spo\u0142eczno\u015b\u0107 mieszka\u0142a mi\u0119dzy innymi w Szczurowej, gdzie rodziny polskie i romskie \u017cy\u0142y ze sob\u0105 w zgodzie, a nawet pojawi\u0142y si\u0119 mieszane polsko-romskie ma\u0142\u017ce\u0144stwa. \u015awiadcz\u0105 o tym ich wsp\u00f3lne zdj\u0119cia wykonane podczas rodzinnych uroczysto\u015bci. Romowie ze Szczurowej zajmowali si\u0119 kowalstwem i muzykowaniem oraz pomaganiem okolicznym ch\u0142opom w pracach polowych. Stanowili niewielk\u0105 grup\u0119 licz\u0105ca oko\u0142o 100 os\u00f3b.<\/p>\n
Niestety, spokojn\u0105 egzystencj\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w tej miejscowo\u015bci przerwa\u0142a druga wojna \u015bwiatowa. 3 lipca 1943 r. nad ranem w Szczurowej Niemcy otoczyli znajduj\u0105ce si\u0119 na skraju miejscowo\u015bci domostwa romskie, po czym przeprowadzono masow\u0105 egzekucj\u0119 romskich mieszka\u0144c\u00f3w. W\u00f3wczas zgin\u0119\u0142y 93 osoby. Akcj\u0105 dowodzi\u0142 niemiecki \u017candarm Engelbert Guzdek. Rom\u00f3w rozstrzelano na cmentarzu. Jedn\u0105 z nielicznych ocala\u0142ych z egzekucji by\u0142a Krystyna Ciuro\u0144, znana po wojnie jako Krystyna Gil. Charakterystyczne, \u017ce miejscowi pr\u00f3bowali zapobiec zbrodni na romskich s\u0105siadach, jednak ich dzia\u0142ania nie odnios\u0142y skutku. Uda\u0142o si\u0119 pom\u00f3c tylko kilku osobom.<\/p>\n
Mord na Romach upami\u0119tnia w Szczurowej pomnik \u2013 prawdopodobnie pierwszy na \u015bwiecie monument wzniesiony po to, by pami\u0119\u0107 o romskiej Zag\u0142adzie nie zagin\u0119\u0142a. Wzniesiono go w 1956 r. Jednak nie przeczytamy na nim, i\u017c upami\u0119tnia tragiczn\u0105 \u015bmier\u0107 Rom\u00f3w, co akurat nie \u015bwiadczy\u0142o \u017ale o miejscowych, kt\u00f3rzy byli bardzo z\u017cyci z Romami i traktowali ich jak pozosta\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w. Napis na pomniku m\u00f3wi o \u201emieszka\u0144cach Szczurowej zamordowanych podczas okupacji hitlerowskiej\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Obecnie historycy poznali oko\u0142o 200 miejsc egzekucji Rom\u00f3w, Cygan\u00f3w i Sinti na przez Niemc\u00f3w na okupowanych przez nich ziemiach polskich w czasie drugiej wojny \u015bwiatowej. W rzeczywisto\u015bci by\u0142o ich znacznie…<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":25960,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-25959","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"yoast_head":"\n