{"id":24987,"date":"2022-07-27T11:03:14","date_gmt":"2022-07-27T09:03:14","guid":{"rendered":"https:\/\/dignitynews.eu\/?p=24987"},"modified":"2022-07-27T11:03:14","modified_gmt":"2022-07-27T09:03:14","slug":"z-panstwa-zakopane-do-polski-prywatne-wlosci-ktore-zdecydowaly-o-ksztalcie-granic-panstwowych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/z-panstwa-zakopane-do-polski-prywatne-wlosci-ktore-zdecydowaly-o-ksztalcie-granic-panstwowych\/","title":{"rendered":"Z \u201ePa\u0144stwa Zakopane\u201d do Polski. Prywatne w\u0142o\u015bci, kt\u00f3re zdecydowa\u0142y o kszta\u0142cie granic pa\u0144stwowych"},"content":{"rendered":"<h5><strong>Zakopane, \u201estolica\u201d najwy\u017cszego pasma g\u00f3rskiego w Karpatach, od dziesi\u0119cioleci pozostaje jednym z ulubionych cel\u00f3w wycieczek Polak\u00f3w i turyst\u00f3w zagranicznych. Jednak polskie Tatry trudno wyobrazi\u0107 sobie bez postaci hrabiego W\u0142adys\u0142awa Zamoyskiego (1853-1924). Od 1889 r. by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem oko\u0142o 1\/3 ich powierzchni, dzi\u0119ki czemu \u201ePa\u0144stwo Zakopia\u0144skie\u201d \u2013 jak nazywa\u0142 swoj\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107 \u2013 sta\u0142o si\u0119 w przysz\u0142o\u015bci cz\u0119\u015bci\u0105 pa\u0144stwa polskiego. <\/strong><\/h5>\n<p>Moda na \u00a0g\u00f3ry rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w drugiej po\u0142owie XIX w. Po lekarzach i naukowcach zainteresowa\u0142y one artyst\u00f3w. Wraz z zachwytem pojawi\u0142 si\u0119 jednak niepok\u00f3j o przysz\u0142o\u015b\u0107 tych teren\u00f3w, podzielonych pomi\u0119dzy trzech prywatnych w\u0142a\u015bcicieli, o ich przynale\u017cno\u015b\u0107 pa\u0144stwow\u0105 oraz bezwzgl\u0119dnie eksploatowan\u0105 przyrod\u0119. Rabunkowa wycinka starodrzew\u00f3w by\u0142a problemem dotycz\u0105cym nie tylko Tatr. Jak alarmowa\u0142a polska prasa, praktyka przejmowania przez nowych w\u0142a\u015bcicieli rozleg\u0142ych kompleks\u00f3w le\u015bnych, w celach przemys\u0142owych mia\u0142a miejsce tak\u017ce na terenie ziem zaboru rosyjskiego.<\/p>\n<p>W\u015br\u00f3d polskich elit zrodzi\u0142 si\u0119 pomys\u0142 odkupienia Tatr. Okazja nabycia oko\u0142o 1\/3 powierzchni g\u00f3r zdarzy\u0142a si\u0119 w maju 1889 r. Spraw\u0105 zainteresowa\u0142 si\u0119 W\u0142adys\u0142aw Zamoyski. Dzia\u0142aj\u0105cy z polecenia nie ujawniaj\u0105cego si\u0119 Zamoyskiego adwokat J\u00f3zef Retinger wygra\u0142 za\u017cart\u0105 licytacj\u0119. Nast\u0119pnie przez kilkana\u015bcie lat mecenas toczy\u0142 r\u00f3wnie\u017c zako\u0144czon\u0105 sukcesem batali\u0119 prawn\u0105 o Morskie Oko i Dolin\u0119 Rybiego Potoku. Co ciekawe, sp\u00f3r ten toczy\u0142 si\u0119 zar\u00f3wno mi\u0119dzy prywatnymi w\u0142a\u015bcicielami, jak i \u2013 krajami (w momencie jego rozstrzygni\u0119cia w 1902 r. stronami byli ksi\u0105\u017c\u0119 Chrystian Hohenlohe i W\u0142adys\u0142aw Zamoyski oraz nale\u017c\u0105ce do monarchii austro-w\u0119gierskiej W\u0119gry i Galicja). Konflikt mia\u0142 bardzo d\u0142ug\u0105, si\u0119gaj\u0105c\u0105 XVI w. histori\u0119.<\/p>\n<p>W swoich podhala\u0144skich w\u0142o\u015bciach, podobnie jak i w innych maj\u0105tkach, Zamoyski stara\u0142 si\u0119 o rozw\u00f3j \u017cycia gospodarczego i spo\u0142ecznego, inwestuj\u0105c w szko\u0142y, infrastruktur\u0119 (m.in. kolej), organizuj\u0105c oddzia\u0142y Towarzystwa Gimnastycznego \u201eSok\u00f3\u0142\u201d. Ogromny maj\u0105tek przekaza\u0142 w spadku narodowi polskiemu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zakopane, \u201estolica\u201d najwy\u017cszego pasma g\u00f3rskiego w Karpatach, od dziesi\u0119cioleci pozostaje jednym z ulubionych cel\u00f3w wycieczek Polak\u00f3w i turyst\u00f3w zagranicznych. Jednak polskie Tatry trudno wyobrazi\u0107 sobie bez postaci hrabiego W\u0142adys\u0142awa Zamoyskiego&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":24988,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-24987","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v19.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Z \u201ePa\u0144stwa Zakopane\u201d do Polski. Prywatne w\u0142o\u015bci, kt\u00f3re zdecydowa\u0142y o kszta\u0142cie granic pa\u0144stwowych - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/z-panstwa-zakopane-do-polski-prywatne-wlosci-ktore-zdecydowaly-o-ksztalcie-granic-panstwowych\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Z \u201ePa\u0144stwa Zakopane\u201d do Polski. Prywatne w\u0142o\u015bci, kt\u00f3re zdecydowa\u0142y o kszta\u0142cie granic pa\u0144stwowych - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Zakopane, \u201estolica\u201d najwy\u017cszego pasma g\u00f3rskiego w Karpatach, od dziesi\u0119cioleci pozostaje jednym z ulubionych cel\u00f3w wycieczek Polak\u00f3w i turyst\u00f3w zagranicznych. Jednak polskie Tatry trudno wyobrazi\u0107 sobie bez postaci hrabiego W\u0142adys\u0142awa Zamoyskiego&hellip;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/z-panstwa-zakopane-do-polski-prywatne-wlosci-ktore-zdecydowaly-o-ksztalcie-granic-panstwowych\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-07-27T09:03:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Strona-polska-w-procesie-o-Morskie-Oko-1902-r.-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1959\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Dignity News\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Dignity News\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\",\"name\":\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/z-panstwa-zakopane-do-polski-prywatne-wlosci-ktore-zdecydowaly-o-ksztalcie-granic-panstwowych\/\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/z-panstwa-zakopane-do-polski-prywatne-wlosci-ktore-zdecydowaly-o-ksztalcie-granic-panstwowych\/\",\"name\":\"Z \u201ePa\u0144stwa Zakopane\u201d do Polski. Prywatne w\u0142o\u015bci, kt\u00f3re zdecydowa\u0142y o kszta\u0142cie granic pa\u0144stwowych - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2022-07-27T09:03:14+00:00\",\"dateModified\":\"2022-07-27T09:03:14+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/z-panstwa-zakopane-do-polski-prywatne-wlosci-ktore-zdecydowaly-o-ksztalcie-granic-panstwowych\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/z-panstwa-zakopane-do-polski-prywatne-wlosci-ktore-zdecydowaly-o-ksztalcie-granic-panstwowych\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/z-panstwa-zakopane-do-polski-prywatne-wlosci-ktore-zdecydowaly-o-ksztalcie-granic-panstwowych\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Z \u201ePa\u0144stwa Zakopane\u201d do Polski. Prywatne w\u0142o\u015bci, kt\u00f3re zdecydowa\u0142y o kszta\u0142cie granic pa\u0144stwowych\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb\",\"name\":\"Dignity News\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Dignity News\"},\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/mikolaj-palade\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Z \u201ePa\u0144stwa Zakopane\u201d do Polski. Prywatne w\u0142o\u015bci, kt\u00f3re zdecydowa\u0142y o kszta\u0142cie granic pa\u0144stwowych - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/z-panstwa-zakopane-do-polski-prywatne-wlosci-ktore-zdecydowaly-o-ksztalcie-granic-panstwowych\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Z \u201ePa\u0144stwa Zakopane\u201d do Polski. Prywatne w\u0142o\u015bci, kt\u00f3re zdecydowa\u0142y o kszta\u0142cie granic pa\u0144stwowych - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","og_description":"Zakopane, \u201estolica\u201d najwy\u017cszego pasma g\u00f3rskiego w Karpatach, od dziesi\u0119cioleci pozostaje jednym z ulubionych cel\u00f3w wycieczek Polak\u00f3w i turyst\u00f3w zagranicznych. Jednak polskie Tatry trudno wyobrazi\u0107 sobie bez postaci hrabiego W\u0142adys\u0142awa Zamoyskiego&hellip;","og_url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/z-panstwa-zakopane-do-polski-prywatne-wlosci-ktore-zdecydowaly-o-ksztalcie-granic-panstwowych\/","og_site_name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","article_published_time":"2022-07-27T09:03:14+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1959,"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Strona-polska-w-procesie-o-Morskie-Oko-1902-r.-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Dignity News","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Dignity News","Szacowany czas czytania":"2 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/","name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/z-panstwa-zakopane-do-polski-prywatne-wlosci-ktore-zdecydowaly-o-ksztalcie-granic-panstwowych\/","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/z-panstwa-zakopane-do-polski-prywatne-wlosci-ktore-zdecydowaly-o-ksztalcie-granic-panstwowych\/","name":"Z \u201ePa\u0144stwa Zakopane\u201d do Polski. Prywatne w\u0142o\u015bci, kt\u00f3re zdecydowa\u0142y o kszta\u0142cie granic pa\u0144stwowych - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website"},"datePublished":"2022-07-27T09:03:14+00:00","dateModified":"2022-07-27T09:03:14+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/z-panstwa-zakopane-do-polski-prywatne-wlosci-ktore-zdecydowaly-o-ksztalcie-granic-panstwowych\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/z-panstwa-zakopane-do-polski-prywatne-wlosci-ktore-zdecydowaly-o-ksztalcie-granic-panstwowych\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/z-panstwa-zakopane-do-polski-prywatne-wlosci-ktore-zdecydowaly-o-ksztalcie-granic-panstwowych\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Z \u201ePa\u0144stwa Zakopane\u201d do Polski. Prywatne w\u0142o\u015bci, kt\u00f3re zdecydowa\u0142y o kszta\u0142cie granic pa\u0144stwowych"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb","name":"Dignity News","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g","caption":"Dignity News"},"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/mikolaj-palade\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24987","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24987"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24987\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24993,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24987\/revisions\/24993"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24988"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24987"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24987"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24987"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}