{"id":20919,"date":"2022-06-14T12:03:30","date_gmt":"2022-06-14T10:03:30","guid":{"rendered":"https:\/\/dignitynews.eu\/?p=20919"},"modified":"2022-06-14T12:03:30","modified_gmt":"2022-06-14T10:03:30","slug":"malarze-zydowscy-w-czasie-holokaustu-walka-pedzlem-i-olowkiem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/malarze-zydowscy-w-czasie-holokaustu-walka-pedzlem-i-olowkiem\/","title":{"rendered":"Malarze \u017cydowscy w czasie Holokaustu \u2013 walka p\u0119dzlem i o\u0142\u00f3wkiem"},"content":{"rendered":"<h5>Niewielka grupka \u017cydowskich malarzy jeszcze przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej, w obawie przed napa\u015bci\u0105 niemieckich wojsk na Polsk\u0119 wyjecha\u0142a do USA lub do Europy Zachodniej. Jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie zdecydowa\u0142a si\u0119 na ten krok i pozosta\u0142a w kraju zaj\u0119tym przez okupanta niemieckiego. Do ko\u0144ca swoich dni wielu z nich nie zaprzesta\u0142o dzia\u0142alno\u015bci artystycznej. Inni na zlecenie Niemc\u00f3w, by ocali\u0107 swe \u017cycie lub zwi\u0119kszy\u0107 szanse na prze\u017cycie, zmuszani byli do wykonywania r\u00f3\u017cnych artystycznych dzie\u0142.<\/h5>\n<p>Najbardziej znanym przypadkiem wykorzystywania talent\u00f3w \u017cydowskich artyst\u00f3w s\u0105 zachowane do dzi\u015b dekoracje \u015bcienne, kt\u00f3re Bruno Schulz wykonywa\u0142 w willi nale\u017c\u0105cej do drohobyckiego nadzorcy getta Feliksa Landaua. Z kolei w getcie \u0142\u00f3dzkim \u017bydzi musieli stworzy\u0107 specjaln\u0105 pracowni\u0119, kt\u00f3ra zajmowa\u0142a si\u0119 wykonywaniem grafik na zlecenie tamtejszego SS. Podobna kom\u00f3rka dzia\u0142a\u0142a w Bia\u0142ymstoku, gdzie utalentowanym \u017bydom nakazano wykonywa\u0107 falsyfikaty znanych obraz\u00f3w, kt\u00f3re nast\u0119pnie Niemcy sprzedawali na rynkach antykwarycznych pa\u0144stw neutralnych.<\/p>\n<p>Arty\u015bci, jak te\u017c przedstawiciele innych inteligenckich zawod\u00f3w, zamkni\u0119ci w gettach i pozbawieni mo\u017cliwo\u015bci zarobku, znajdowali si\u0119 w bardzo trudnym materialnym po\u0142o\u017ceniu. Pomoc okazywa\u0142o im niewiele instytucji m.in. judenrat w Warszawie, zakupuj\u0105c prace wybranych artyst\u00f3w. Inni otrzymywali zlecenia. Przyk\u0142adowo Symche Trachter, Feliks Frydman i Maksymilian Eljowicz dekorowali reprezentacyjn\u0105 sal\u0119 siedziby rady \u017cydowskiej mieszcz\u0105ca si\u0119 przy ul. Grzybowskiej, inni pracowali nad witra\u017cami. Osobi\u015bcie ul\u017cy\u0107 doli malarzy stara\u0142 si\u0119 sam prezes warszawskiego judenratu Adam Czerniak\u00f3w, kt\u00f3ry kupowa\u0142 od nich obrazy. M.in. zam\u00f3wi\u0142 od Romana Kramsztyka sw\u00f3j portret.<\/p>\n<p>Arty\u015bci starali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c rozwija\u0107 bran\u017cowe organizacje samopomocy. W getcie warszawskim, jak te\u017c w \u0142\u00f3dzkim, dzia\u0142a\u0142a kuchnia dla sfer inteligenckich. W Warszawie za\u0142o\u017cyli j\u0105 arty\u015bci plastycy. Jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 musia\u0142a przekwalifikowa\u0107 si\u0119. Czasami nowe zatrudnienie dawa\u0142o nadspodziewanie dobre zarobki. Dochody przynosi\u0142a cho\u0107by fabryczka ose\u0142ek, kt\u00f3r\u0105 w getcie warszawskim przy ul. Mylnej w swoim atelier za\u0142o\u017cyli W\u0142adys\u0142aw Weintraub i Abraham Ostrzega.<\/p>\n<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 artyst\u00f3w nie prze\u017cy\u0142a Holokaustu, jednak niekiedy pozosta\u0142y po nich\u00a0 przekazane Polakom ich dzie\u0142a, b\u0119d\u0105ce przejmuj\u0105cym zapisem horroru Zag\u0142ady. Codzienno\u015b\u0107 gett portretowali w Warszawie Roman Kramsztyk, a w \u0141odzi Izrael Lejzerowicz i Natan Szpigel.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Niewielka grupka \u017cydowskich malarzy jeszcze przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej, w obawie przed napa\u015bci\u0105 niemieckich wojsk na Polsk\u0119 wyjecha\u0142a do USA lub do Europy Zachodniej. Jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie zdecydowa\u0142a si\u0119&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":20920,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-20919","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v19.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Malarze \u017cydowscy w czasie Holokaustu \u2013 walka p\u0119dzlem i o\u0142\u00f3wkiem - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/malarze-zydowscy-w-czasie-holokaustu-walka-pedzlem-i-olowkiem\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Malarze \u017cydowscy w czasie Holokaustu \u2013 walka p\u0119dzlem i o\u0142\u00f3wkiem - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Niewielka grupka \u017cydowskich malarzy jeszcze przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej, w obawie przed napa\u015bci\u0105 niemieckich wojsk na Polsk\u0119 wyjecha\u0142a do USA lub do Europy Zachodniej. Jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie zdecydowa\u0142a si\u0119&hellip;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/malarze-zydowscy-w-czasie-holokaustu-walka-pedzlem-i-olowkiem\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-06-14T10:03:30+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Roman_Kramsztyk.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"471\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"539\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Dignity News\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Dignity News\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\",\"name\":\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/malarze-zydowscy-w-czasie-holokaustu-walka-pedzlem-i-olowkiem\/\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/malarze-zydowscy-w-czasie-holokaustu-walka-pedzlem-i-olowkiem\/\",\"name\":\"Malarze \u017cydowscy w czasie Holokaustu \u2013 walka p\u0119dzlem i o\u0142\u00f3wkiem - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2022-06-14T10:03:30+00:00\",\"dateModified\":\"2022-06-14T10:03:30+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/malarze-zydowscy-w-czasie-holokaustu-walka-pedzlem-i-olowkiem\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/malarze-zydowscy-w-czasie-holokaustu-walka-pedzlem-i-olowkiem\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/malarze-zydowscy-w-czasie-holokaustu-walka-pedzlem-i-olowkiem\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Malarze \u017cydowscy w czasie Holokaustu \u2013 walka p\u0119dzlem i o\u0142\u00f3wkiem\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb\",\"name\":\"Dignity News\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Dignity News\"},\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/mikolaj-palade\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Malarze \u017cydowscy w czasie Holokaustu \u2013 walka p\u0119dzlem i o\u0142\u00f3wkiem - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/malarze-zydowscy-w-czasie-holokaustu-walka-pedzlem-i-olowkiem\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Malarze \u017cydowscy w czasie Holokaustu \u2013 walka p\u0119dzlem i o\u0142\u00f3wkiem - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","og_description":"Niewielka grupka \u017cydowskich malarzy jeszcze przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej, w obawie przed napa\u015bci\u0105 niemieckich wojsk na Polsk\u0119 wyjecha\u0142a do USA lub do Europy Zachodniej. Jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie zdecydowa\u0142a si\u0119&hellip;","og_url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/malarze-zydowscy-w-czasie-holokaustu-walka-pedzlem-i-olowkiem\/","og_site_name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","article_published_time":"2022-06-14T10:03:30+00:00","og_image":[{"width":471,"height":539,"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Roman_Kramsztyk.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Dignity News","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Dignity News","Szacowany czas czytania":"2 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/","name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/malarze-zydowscy-w-czasie-holokaustu-walka-pedzlem-i-olowkiem\/","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/malarze-zydowscy-w-czasie-holokaustu-walka-pedzlem-i-olowkiem\/","name":"Malarze \u017cydowscy w czasie Holokaustu \u2013 walka p\u0119dzlem i o\u0142\u00f3wkiem - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website"},"datePublished":"2022-06-14T10:03:30+00:00","dateModified":"2022-06-14T10:03:30+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/malarze-zydowscy-w-czasie-holokaustu-walka-pedzlem-i-olowkiem\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/malarze-zydowscy-w-czasie-holokaustu-walka-pedzlem-i-olowkiem\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/malarze-zydowscy-w-czasie-holokaustu-walka-pedzlem-i-olowkiem\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Malarze \u017cydowscy w czasie Holokaustu \u2013 walka p\u0119dzlem i o\u0142\u00f3wkiem"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb","name":"Dignity News","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g","caption":"Dignity News"},"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/mikolaj-palade\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20919","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20919"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20919\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20925,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20919\/revisions\/20925"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20920"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20919"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20919"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20919"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}