{"id":18148,"date":"2022-05-18T11:51:28","date_gmt":"2022-05-18T09:51:28","guid":{"rendered":"https:\/\/dignitynews.eu\/?p=18148"},"modified":"2022-05-18T16:46:00","modified_gmt":"2022-05-18T14:46:00","slug":"w-jej-utworach-bije-serce-czlowieka-112-lat-temu-w-grodnie-zmarla-slynna-polska-pisarka-eliza-orzeszkowa-1841-1910","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/w-jej-utworach-bije-serce-czlowieka-112-lat-temu-w-grodnie-zmarla-slynna-polska-pisarka-eliza-orzeszkowa-1841-1910\/","title":{"rendered":"W jej utworach \u2013 \u201ebije serce cz\u0142owieka\u201d. 112 lat temu w Grodnie zmar\u0142a s\u0142ynna polska pisarka Eliza Orzeszkowa (1841-1910)"},"content":{"rendered":"
Autorka powie\u015bci, obecnie za spraw\u0105 lektur szkolnych kojarzona prawdopodobnie z \u00a0d\u0142ugimi i szczeg\u00f3\u0142owymi opisami nadnieme\u0144skiej przyrody, w swoich czasach by\u0142a tak\u017ce uznan\u0105 publicystk\u0105, autorytetem dla wielu \u015brodowisk, osob\u0105 zajmuj\u0105c\u0105 si\u0119 trudnymi kwestiami spo\u0142ecznymi. Skala jej popularno\u015bci uwidoczni\u0142a si\u0119 najpe\u0142niej w momencie \u015bmierci pisarki. Eliz\u0119 Orzeszkow\u0105, zmar\u0142\u0105 18 maja 1910 r., \u017cegnano podczas licznych nabo\u017ce\u0144stw \u00a0polskich \u00a0i \u017cydowskich , za\u015b w prasie znajduj\u0105cego si\u0119 pod zaborem rosyjskim Kr\u00f3lestwa Polskiego opublikowano wiele po\u015bwi\u0119conych jej tekst\u00f3w wspomnieniowych oraz tworzonych przez dziesi\u0119ciolecia wierszy, kt\u00f3re wcze\u015bniej \u2013 ze wzgl\u0119du na cenzur\u0119 \u2013 nie ukazywa\u0142y si\u0119 w druku.<\/h5>\n

Po\u015bwi\u0119cona powstaniu styczniowemu nowela Elizy Orzeszkowej \u201eGloria Victis\u201d \u00a0uwa\u017cana jest za punkt prze\u0142omowy w przej\u015bciu polskiej XIX- wiecznej kultury od dominacji idei pozytywistycznych do my\u015bli narodowej. Jednocze\u015bnie\u00a0 Eliza Orzeszkowa, wychowana w tradycjach przedrozbiorowej, wielonarodowej Rzeczpospolitej by\u0142a \u017cywo zainteresowana sytuacj\u0105 mniejszo\u015bci, przede wszystkim \u017cydowskiej. Jej utwory, zw\u0142aszcza okresowo wstrzymywany w Warszawie przez rosyjsk\u0105 cenzur\u0119 \u201eMeir Ezofowicz\u201d, (1878 r.) mia\u0142y na celu wzajemne zrozumienie i zbli\u017cenie spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego i lokalnych spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskich.<\/p>\n

Eliza Orzeszkowa, z domu Paw\u0142owska urodzi\u0142a si\u0119 w Mi\u0142kowszczy\u017anie na obecnej Bia\u0142orusi, w rodzinie ziemia\u0144sko-inteligenckiej. By\u0142a dwukrotnie zam\u0119\u017cna, z Piotrem Orzeszko (1858 r.) oraz Stanis\u0142awem Nahorskim (1894 r.). Od 1869 r., po sprzeda\u017cy rodzinnego maj\u0105tku, mieszka\u0142a w Gronie i utrzymywa\u0142a si\u0119 z pisarstwa.<\/p>\n

W 1904 r. zosta\u0142a nominowana do literackiej Nagrody Nobla (staj\u0105c si\u0119 konkurentk\u0105 Henryka Sienkiewicza), za tw\u00f3rczo\u015b\u0107, w kt\u00f3rej \u201ebije serce cz\u0142owieka\u201d. Porusza\u0142a w niej problemy polskiego ziemia\u0144stwa epoki postyczniowej, ubogiej ideowej inteligencji, ludno\u015bci rusi\u0144skiej i \u017cydowskiej.<\/p>\n

Aby odda\u0107 ho\u0142d zmar\u0142ej pisarce, redakcja warszawskiego pisma \u201eIzraelita\u201d wyda\u0142a pod koniec maja 1910 r. numer z po\u015bwi\u0119conymi jej wspomnieniami \u017cydowskich dzia\u0142aczy spo\u0142eczno-kulturalnych. W\u015br\u00f3d nich znalaz\u0142 si\u0119 artyku\u0142 historyka literatury Wilhelma Feldmana (1868-1919) [link: https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/w-kierunku-asymilacji-wilhelm-feldman-1868-1919<\/a>], kt\u00f3ry w 1905 r. odwiedzi\u0142 pisark\u0119 w Grodnie. Wspomina\u0142 oburzenie, z jakim reagowali mieszkaj\u0105cy w tym mie\u015bcie \u017bydzi, gdy pytaj\u0105c ich o drog\u0119 do jej domu, wyra\u017ca\u0142 przypuszczenie, \u017ce mo\u017ce nie wiedz\u0105, gdzie mieszka Eliza Orzeszkowa. W\u015br\u00f3d lokalnej spo\u0142eczno\u015bci by\u0142a powszechnie znana nie tylko dzi\u0119ki swojej tw\u00f3rczo\u015bci, ale tak\u017ce \u2013 pomocy, jak\u0105 \u015bwiadczy\u0142a najbardziej potrzebuj\u0105cym w czasie po\u017caru Grodna w 1885 r.<\/p>\n

Eliza Orzeszkowa pochowana zosta\u0142a na cmentarzu farnym w Grodnie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Autorka powie\u015bci, obecnie za spraw\u0105 lektur szkolnych kojarzona prawdopodobnie z \u00a0d\u0142ugimi i szczeg\u00f3\u0142owymi opisami nadnieme\u0144skiej przyrody, w swoich czasach by\u0142a tak\u017ce uznan\u0105 publicystk\u0105, autorytetem dla wielu \u015brodowisk, osob\u0105 zajmuj\u0105c\u0105 si\u0119…<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":18149,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-18148","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"yoast_head":"\nW jej utworach \u2013 \u201ebije serce cz\u0142owieka\u201d. 112 lat temu w Grodnie zmar\u0142a s\u0142ynna polska pisarka Eliza Orzeszkowa (1841-1910) - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/w-jej-utworach-bije-serce-czlowieka-112-lat-temu-w-grodnie-zmarla-slynna-polska-pisarka-eliza-orzeszkowa-1841-1910\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"W jej utworach \u2013 \u201ebije serce cz\u0142owieka\u201d. 112 lat temu w Grodnie zmar\u0142a s\u0142ynna polska pisarka Eliza Orzeszkowa (1841-1910) - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Autorka powie\u015bci, obecnie za spraw\u0105 lektur szkolnych kojarzona prawdopodobnie z \u00a0d\u0142ugimi i szczeg\u00f3\u0142owymi opisami nadnieme\u0144skiej przyrody, w swoich czasach by\u0142a tak\u017ce uznan\u0105 publicystk\u0105, autorytetem dla wielu \u015brodowisk, osob\u0105 zajmuj\u0105c\u0105 si\u0119…\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/w-jej-utworach-bije-serce-czlowieka-112-lat-temu-w-grodnie-zmarla-slynna-polska-pisarka-eliza-orzeszkowa-1841-1910\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-05-18T09:51:28+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-05-18T14:46:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/Popiersie_Elizy_Orzeszkowej_w_Parku_Praskim_w_Warszawie.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2048\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1360\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Dignity News\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Dignity News\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\",\"name\":\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/w-jej-utworach-bije-serce-czlowieka-112-lat-temu-w-grodnie-zmarla-slynna-polska-pisarka-eliza-orzeszkowa-1841-1910\/\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/w-jej-utworach-bije-serce-czlowieka-112-lat-temu-w-grodnie-zmarla-slynna-polska-pisarka-eliza-orzeszkowa-1841-1910\/\",\"name\":\"W jej utworach \u2013 \u201ebije serce cz\u0142owieka\u201d. 112 lat temu w Grodnie zmar\u0142a s\u0142ynna polska pisarka Eliza Orzeszkowa (1841-1910) - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2022-05-18T09:51:28+00:00\",\"dateModified\":\"2022-05-18T14:46:00+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/w-jej-utworach-bije-serce-czlowieka-112-lat-temu-w-grodnie-zmarla-slynna-polska-pisarka-eliza-orzeszkowa-1841-1910\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/w-jej-utworach-bije-serce-czlowieka-112-lat-temu-w-grodnie-zmarla-slynna-polska-pisarka-eliza-orzeszkowa-1841-1910\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/w-jej-utworach-bije-serce-czlowieka-112-lat-temu-w-grodnie-zmarla-slynna-polska-pisarka-eliza-orzeszkowa-1841-1910\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"W jej utworach \u2013 \u201ebije serce cz\u0142owieka\u201d. 112 lat temu w Grodnie zmar\u0142a s\u0142ynna polska pisarka Eliza Orzeszkowa (1841-1910)\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb\",\"name\":\"Dignity News\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Dignity News\"},\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/mikolaj-palade\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"W jej utworach \u2013 \u201ebije serce cz\u0142owieka\u201d. 112 lat temu w Grodnie zmar\u0142a s\u0142ynna polska pisarka Eliza Orzeszkowa (1841-1910) - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/w-jej-utworach-bije-serce-czlowieka-112-lat-temu-w-grodnie-zmarla-slynna-polska-pisarka-eliza-orzeszkowa-1841-1910\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"W jej utworach \u2013 \u201ebije serce cz\u0142owieka\u201d. 112 lat temu w Grodnie zmar\u0142a s\u0142ynna polska pisarka Eliza Orzeszkowa (1841-1910) - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","og_description":"Autorka powie\u015bci, obecnie za spraw\u0105 lektur szkolnych kojarzona prawdopodobnie z \u00a0d\u0142ugimi i szczeg\u00f3\u0142owymi opisami nadnieme\u0144skiej przyrody, w swoich czasach by\u0142a tak\u017ce uznan\u0105 publicystk\u0105, autorytetem dla wielu \u015brodowisk, osob\u0105 zajmuj\u0105c\u0105 si\u0119…","og_url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/w-jej-utworach-bije-serce-czlowieka-112-lat-temu-w-grodnie-zmarla-slynna-polska-pisarka-eliza-orzeszkowa-1841-1910\/","og_site_name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","article_published_time":"2022-05-18T09:51:28+00:00","article_modified_time":"2022-05-18T14:46:00+00:00","og_image":[{"width":2048,"height":1360,"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/Popiersie_Elizy_Orzeszkowej_w_Parku_Praskim_w_Warszawie.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Dignity News","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Dignity News","Szacowany czas czytania":"2 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/","name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/w-jej-utworach-bije-serce-czlowieka-112-lat-temu-w-grodnie-zmarla-slynna-polska-pisarka-eliza-orzeszkowa-1841-1910\/","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/w-jej-utworach-bije-serce-czlowieka-112-lat-temu-w-grodnie-zmarla-slynna-polska-pisarka-eliza-orzeszkowa-1841-1910\/","name":"W jej utworach \u2013 \u201ebije serce cz\u0142owieka\u201d. 112 lat temu w Grodnie zmar\u0142a s\u0142ynna polska pisarka Eliza Orzeszkowa (1841-1910) - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website"},"datePublished":"2022-05-18T09:51:28+00:00","dateModified":"2022-05-18T14:46:00+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/w-jej-utworach-bije-serce-czlowieka-112-lat-temu-w-grodnie-zmarla-slynna-polska-pisarka-eliza-orzeszkowa-1841-1910\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/w-jej-utworach-bije-serce-czlowieka-112-lat-temu-w-grodnie-zmarla-slynna-polska-pisarka-eliza-orzeszkowa-1841-1910\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/w-jej-utworach-bije-serce-czlowieka-112-lat-temu-w-grodnie-zmarla-slynna-polska-pisarka-eliza-orzeszkowa-1841-1910\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"W jej utworach \u2013 \u201ebije serce cz\u0142owieka\u201d. 112 lat temu w Grodnie zmar\u0142a s\u0142ynna polska pisarka Eliza Orzeszkowa (1841-1910)"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb","name":"Dignity News","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g","caption":"Dignity News"},"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/mikolaj-palade\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18148","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18148"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18148\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18184,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18148\/revisions\/18184"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18149"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18148"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18148"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18148"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}