{"id":17110,"date":"2022-05-09T13:20:37","date_gmt":"2022-05-09T11:20:37","guid":{"rendered":"https:\/\/dignitynews.eu\/?p=17110"},"modified":"2022-05-09T13:20:37","modified_gmt":"2022-05-09T11:20:37","slug":"czy-mozna-wybrac-sobie-krola-okazuje-sie-ze-w-polsce-tak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/czy-mozna-wybrac-sobie-krola-okazuje-sie-ze-w-polsce-tak\/","title":{"rendered":"Czy mo\u017cna wybra\u0107 sobie kr\u00f3la? Okazuje si\u0119, \u017ce w Polsce tak!"},"content":{"rendered":"<h5><strong>Gdy w wielu krajach nowo\u017cytnej Europy zaczyna\u0142y dominowa\u0107 \u00a0rz\u0105dy absolutne, w Polsce i na Litwie rozwija\u0142a si\u0119 demokracja. Wprawdzie tylko w\u015br\u00f3d stanu szlacheckiego, ale i tak stanowi\u0142o to niezwyk\u0142\u0105 osobliwo\u015b\u0107 \u00a0w systemach rz\u0105d\u00f3w \u00f3wczesnego \u015bwiata.<\/strong><\/h5>\n<p>7 lipca 1572 r. odszed\u0142 z tego \u015bwiata Zygmunt II August, kr\u00f3l Kr\u00f3lestwa Polskiego i ksi\u0105\u017c\u0119 Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego. Wcze\u015bniej, w 1569 r. oba te pa\u0144stwa po\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 i stworzy\u0142y Rzeczpospolit\u0105 Obojga Narod\u00f3w. \u015amier\u0107 jest rzecz\u0105 naturaln\u0105, nawet w\u015br\u00f3d kr\u00f3l\u00f3w. W tym wypadku problem stanowi\u0142o to, \u017ce Zygmunt II August nie pozostawi\u0142 po sobie potomka, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by obj\u0105\u0107 tron. W kraju zapanowa\u0142o wi\u0119c bezkr\u00f3lewie.<\/p>\n<p><strong>Wolna elekcja \u2013 spos\u00f3b na bezkr\u00f3lewie<\/strong><\/p>\n<p>Szlachta w Polsce i na Litwie postanowi\u0142a rozwi\u0105za\u0107 ten problem w niekonwencjonalny, jak na tamte czasy, spos\u00f3b.<\/p>\n<p>Ustalono, \u017ce w\u0142adz\u0119 na czas bezkr\u00f3lewia przejmie interrex, prymas Rzeczpospolitej Obojga Narod\u00f3w \u2013 pierwszym zosta\u0142 Jakub Ucha\u0144ski, arcybiskup gnie\u017anie\u0144ski. Zadaniem interrexa by\u0142o m.in. zwo\u0142anie sejmu konwokacyjnego. Na sejmie tym szlachcice ustalali, jakie zobowi\u0105zania b\u0119dzie musia\u0142 powzi\u0105\u0107 przysz\u0142y kr\u00f3l, zanim zostanie koronowany.<\/p>\n<p>Nast\u0119pnie zwo\u0142ywano sejm elekcyjny. Pierwszy, w kt\u00f3rym g\u0142osowa\u0107 m\u00f3g\u0142 ka\u017cdy szlachcic z Polski i Litwy, rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 5 kwietnia 1573 r. Przyjechali na niego szlachcice z r\u00f3\u017cnych zak\u0105tk\u00f3w kraju w liczbie 6-7 tys. Na sejmie tym pojawiali si\u0119 tak\u017ce kandydaci na tron lub ich przedstawiciele. Na pierwszym sejmie wolnej elekcji pretendent\u00f3w do tronu \u00a0Rzeczpospolitej Obojga Narod\u00f3w by\u0142o wielu. Zg\u0142osili si\u0119 m.in. Ernest Habsburg, arcyksi\u0105\u017c\u0119 Austrii; Jan III Waza, kr\u00f3l Szwecji; Iwan IV Gro\u017any, w\u0142adca pa\u0144stwa moskiewskiego oraz Henryk Walezy, brat Karola IX, kr\u00f3la Francji.<\/p>\n<p><strong>Kto wygra\u0142 wybory? <\/strong><\/p>\n<p>Szlachta rozpocz\u0119\u0142a g\u0142osowanie. Udzia\u0142 w nim m\u00f3g\u0142 wzi\u0105\u0107 ka\u017cdy przyby\u0142y na sejm elekcyjny \u2013 bez wzgl\u0119du na stan maj\u0105tkowy czy wyznanie. Nie g\u0142osowano przez przedstawicieli, dlatego elekcj\u0119 te nazywano: woln\u0105. G\u0142osowano wojew\u00f3dztwami. To znaczy, \u017ce dany kandydat, kt\u00f3ry wygra\u0142 w danym wojew\u00f3dztwie, otrzymywa\u0142 poparcie tego regionu.<\/p>\n<p>9 maja 1573 r., gdy sko\u0144czono liczy\u0107 g\u0142osy, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Henryka Walezego, popar\u0142y 22 wojew\u00f3dztwa, co wystarczy\u0142o do zwyci\u0119stwa. Koronacja odby\u0142a si\u0119 21 lutego 1574 r. Jednak panowanie Henryka Walezego nie trwa\u0142o d\u0142ugo. Trwalsze ni\u017c jego panowanie okaza\u0142 si\u0119 sam system elekcyjny, tj. wybieranie w\u0142adc\u00f3w poprzez woln\u0105 elekcj\u0119.\u00a0 Utrzyma\u0142 si\u0119 bowiem w Polsce i na Litwie a\u017c do II po\u0142. XVIII w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gdy w wielu krajach nowo\u017cytnej Europy zaczyna\u0142y dominowa\u0107 \u00a0rz\u0105dy absolutne, w Polsce i na Litwie rozwija\u0142a si\u0119 demokracja. Wprawdzie tylko w\u015br\u00f3d stanu szlacheckiego, ale i tak stanowi\u0142o to niezwyk\u0142\u0105 osobliwo\u015b\u0107&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":17111,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-17110","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v19.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Czy mo\u017cna wybra\u0107 sobie kr\u00f3la? Okazuje si\u0119, \u017ce w Polsce tak! - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/czy-mozna-wybrac-sobie-krola-okazuje-sie-ze-w-polsce-tak\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Czy mo\u017cna wybra\u0107 sobie kr\u00f3la? Okazuje si\u0119, \u017ce w Polsce tak! - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Gdy w wielu krajach nowo\u017cytnej Europy zaczyna\u0142y dominowa\u0107 \u00a0rz\u0105dy absolutne, w Polsce i na Litwie rozwija\u0142a si\u0119 demokracja. Wprawdzie tylko w\u015br\u00f3d stanu szlacheckiego, ale i tak stanowi\u0142o to niezwyk\u0142\u0105 osobliwo\u015b\u0107&hellip;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/czy-mozna-wybrac-sobie-krola-okazuje-sie-ze-w-polsce-tak\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-05-09T11:20:37+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/Potega_Rzeczypospolitej_u_zenitu._Zlota_wolnosc._Elekcja_R.P._1573.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"507\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Dignity News\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Dignity News\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\",\"name\":\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/czy-mozna-wybrac-sobie-krola-okazuje-sie-ze-w-polsce-tak\/\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/czy-mozna-wybrac-sobie-krola-okazuje-sie-ze-w-polsce-tak\/\",\"name\":\"Czy mo\u017cna wybra\u0107 sobie kr\u00f3la? Okazuje si\u0119, \u017ce w Polsce tak! - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2022-05-09T11:20:37+00:00\",\"dateModified\":\"2022-05-09T11:20:37+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/czy-mozna-wybrac-sobie-krola-okazuje-sie-ze-w-polsce-tak\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/czy-mozna-wybrac-sobie-krola-okazuje-sie-ze-w-polsce-tak\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/czy-mozna-wybrac-sobie-krola-okazuje-sie-ze-w-polsce-tak\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Czy mo\u017cna wybra\u0107 sobie kr\u00f3la? Okazuje si\u0119, \u017ce w Polsce tak!\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb\",\"name\":\"Dignity News\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Dignity News\"},\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/mikolaj-palade\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Czy mo\u017cna wybra\u0107 sobie kr\u00f3la? Okazuje si\u0119, \u017ce w Polsce tak! - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/czy-mozna-wybrac-sobie-krola-okazuje-sie-ze-w-polsce-tak\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Czy mo\u017cna wybra\u0107 sobie kr\u00f3la? Okazuje si\u0119, \u017ce w Polsce tak! - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","og_description":"Gdy w wielu krajach nowo\u017cytnej Europy zaczyna\u0142y dominowa\u0107 \u00a0rz\u0105dy absolutne, w Polsce i na Litwie rozwija\u0142a si\u0119 demokracja. Wprawdzie tylko w\u015br\u00f3d stanu szlacheckiego, ale i tak stanowi\u0142o to niezwyk\u0142\u0105 osobliwo\u015b\u0107&hellip;","og_url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/czy-mozna-wybrac-sobie-krola-okazuje-sie-ze-w-polsce-tak\/","og_site_name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","article_published_time":"2022-05-09T11:20:37+00:00","og_image":[{"width":800,"height":507,"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/Potega_Rzeczypospolitej_u_zenitu._Zlota_wolnosc._Elekcja_R.P._1573.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Dignity News","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Dignity News","Szacowany czas czytania":"2 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/","name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/czy-mozna-wybrac-sobie-krola-okazuje-sie-ze-w-polsce-tak\/","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/czy-mozna-wybrac-sobie-krola-okazuje-sie-ze-w-polsce-tak\/","name":"Czy mo\u017cna wybra\u0107 sobie kr\u00f3la? Okazuje si\u0119, \u017ce w Polsce tak! - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website"},"datePublished":"2022-05-09T11:20:37+00:00","dateModified":"2022-05-09T11:20:37+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/czy-mozna-wybrac-sobie-krola-okazuje-sie-ze-w-polsce-tak\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/czy-mozna-wybrac-sobie-krola-okazuje-sie-ze-w-polsce-tak\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/czy-mozna-wybrac-sobie-krola-okazuje-sie-ze-w-polsce-tak\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Czy mo\u017cna wybra\u0107 sobie kr\u00f3la? Okazuje si\u0119, \u017ce w Polsce tak!"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/0b62b762b8174802fabc81a3ecb1bfcb","name":"Dignity News","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/97963171a6d9108f8381bbefb1c6b150c445b6ddd9e3077b96c86cf5892c85dc?s=96&d=mm&r=g","caption":"Dignity News"},"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/mikolaj-palade\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17110","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17110"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17110\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17116,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17110\/revisions\/17116"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17111"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17110"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17110"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17110"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}