Okre\u015blenie to by\u0142 znane od co najmniej lat 70. XIX w., a oznacza\u0142o tyle co \u201ecz\u0142owiek \u0142\u00f3dzki\u201d, a wi\u0119c w gruncie rzeczy bardzo wiele. Nie nale\u017cy go jednak uto\u017csamia\u0107 ze s\u0142owem \u0142odzianin. Niejasny jest szczeg\u00f3lnie wspomniany w \u201eS\u0142owniku\u201d wp\u0142yw niemiecko-\u017cydowski na krystalizowanie si\u0119 tego poj\u0119cia. Jedni badacze uwa\u017caj\u0105 bowiem, \u017ce to w\u0142a\u015bnie Niemcy by\u0142y ojczyzn\u0105 lodzermenscha, kt\u00f3rego patriotyzm germa\u0144ski przez lata przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w \u0141odzi w swoisty spos\u00f3b i doprowadzi\u0142 do powstania nowego zjawiska, kt\u00f3re mo\u017cna okre\u015bli\u0107 mianem patriotyzmu \u0142\u00f3dzkiego. Nie aspirowa\u0142 on do polsko\u015bci.<\/p>\n
Inni s\u0105dzili, \u017ce natura tego fenomenu by\u0142a o wiele bardziej skomplikowana i w og\u00f3le nie akcentowali \u017cydowskich oddzia\u0142ywa\u0144 kulturowych. Jak pisano 1912 r., na przemian postaciami tymi mogli by\u0107 Polacy lub Niemcy, \u201estosownie do \u015brodowiska, w jakim si\u0119 chwilowo znajdowali\u201d. Jeszcze inaczej genez\u0119 lodzermensch\u00f3w postrzega\u0142 Stanis\u0142aw Kutrzeba (1876-1946) \u2013 polski historyk prawa, prof. Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Do tej grupy zalicza\u0142 bowiem g\u0142\u00f3wnie zasymilowanych \u017byd\u00f3w.<\/p>\n
Dzi\u015b na pewno ju\u017c nikt nie rozstrzygnie tych spor\u00f3w, ale wydaje si\u0119, \u017ce udzia\u0142 \u017cydowski w kszta\u0142towaniu si\u0119 obrazu lodzermenscha by\u0142 jednak najsilniejszy. Tak\u0105 opini\u0119 mia\u0142 te\u017c Julian Tuwim. Przyjmujemy wi\u0119c obecnie, \u017ce do tej \u201ekategorii\u201d mieszka\u0144c\u00f3w \u0141odzi nale\u017celi przedstawiciele trzech narodowo\u015bci \u2013 \u017bydzi, Niemcy i Polacy, oraz pojedynczy Rosjanie czy Ormianie.<\/p>\n
Pojawi\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c inna, do\u015b\u0107 przewrotna koncepcja odno\u015bnie genealogii tych osobnik\u00f3w. Ot\u00f3\u017c, jak pisze Adam Hemer z Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego, \u201eto nie lodzermensch wyrobi\u0142 si\u0119 pod wp\u0142ywem niemiecko-\u017cydowskim, to raczej \u017cywio\u0142 niemiecko-\u017cydowsko-polski wyrobi\u0142 si\u0119 pod wp\u0142ywem \u0141odzi\u201d.<\/p>\n
Ogromny wp\u0142yw na nasz spos\u00f3b widzenia genealogii lodzermenscha z pewno\u015bci\u0105 mia\u0142a nie tylko \u017cydowska inteligencja, lecz szczeg\u00f3lnie W\u0142adys\u0142aw Reymont, kt\u00f3ry w \u201eZiemi obiecanej\u201d stworzy\u0142 zdecydowanie ich niepochlebny portret zbiorowy. Znamienne jednak, \u017ce w folklorze robotniczym obraz \u0142\u00f3dzkich fabrykant\u00f3w by\u0142 zgo\u0142a inny. To ludzie silni, nieugi\u0119ci, wr\u0119cz \u201edobrzy panowie\u201d troszcz\u0105cy si\u0119 o swoich pracownik\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wedle definicji, kt\u00f3ra pojawi\u0142a si\u0119 w wydanym w 1882 r. \u201eS\u0142owniku wyraz\u00f3w obcych\u201d, wydrukowanym przez znanego ksi\u0119garza Micha\u0142a Arcta (1840-1912), lodzermenschem nazywamy \u201etyp \u0142\u00f3dzkiego geszefciarza, kt\u00f3ry wyrobi\u0142 si\u0119 pod wp\u0142ywem…<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":14151,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-14150","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"yoast_head":"\n