{"id":11770,"date":"2022-03-25T09:09:35","date_gmt":"2022-03-25T08:09:35","guid":{"rendered":"https:\/\/dignitynews.eu\/?p=11770"},"modified":"2022-03-25T10:13:00","modified_gmt":"2022-03-25T09:13:00","slug":"ostatni-zydzi-bialostoccy-w-malym-getcie-i-komando-1005","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ostatni-zydzi-bialostoccy-w-malym-getcie-i-komando-1005\/","title":{"rendered":"Ostatni \u017bydzi bia\u0142ostoccy w ma\u0142ym getcie\u00a0 i Komando 1005"},"content":{"rendered":"<h5>W powsta\u0142ym w lipcu 1941 r. Bezirk Bia\u0142ystok, czyli w Okr\u0119gu Bia\u0142ostockim zgin\u0119\u0142o oko\u0142o 210 tys. \u017byd\u00f3w i oko\u0142o 72 tys. Polak\u00f3w. W jego graniach podczas niemieckiej okupacji znalaz\u0142o si\u0119 przedwojenne wojew\u00f3dztwo bia\u0142ostockie (bez Suwalszczyzny), oraz cz\u0119\u015b\u0107 powiat\u00f3w pru\u017ca\u0144skiego i brzeskiego z dawnego wojew\u00f3dztwa poleskiego. Jesieni\u0105 1941 r. terytorium Okr\u0119gu powi\u0119kszy\u0142o si\u0119 o obw\u00f3d grodzie\u0144ski.<\/h5>\n<p>Najwi\u0119ksze getto znajdowa\u0142o si\u0119 w Bia\u0142ymstoku. Liczy\u0142o od 40 do 60 tys. mieszka\u0144c\u00f3w. Jego likwidacja zacz\u0119\u0142a si\u0119 w lutym 1943 r. Pozosta\u0142\u0105 przy \u017cyciu ludno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105 skupiono w tzw. ma\u0142ym getcie. Tak\u017ce ono przesta\u0142o istnie\u0107. Deportacja rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 8 wrze\u015bnia 1943 r., a jego mieszka\u0144c\u00f3w wys\u0142ano do oboz\u00f3w zag\u0142ady (Be\u0142\u017cec, Auschwitz-Birkenau) i oboz\u00f3w koncentracyjnych (Majdanek).<\/p>\n<p>Ocala\u0142a garstka \u017byd\u00f3w pracowa\u0142a przy demonta\u017cu maszyn w fabrykach, zajmowa\u0142a si\u0119 sortowaniem i transportem mienia po\u017cydowskiego, kt\u00f3re by\u0142o przewo\u017cone do magazyn\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 przy ul. Kolejowej podleg\u0142ych Treuhandstelle. W oczyszczaniu getta z cenniejszych rzeczy pomagali p\u00f3\u017aniej je\u0144cy wojenni, kt\u00f3rzy mieszkali w barakach w okolicy dworca kolejowego.<\/p>\n<p>Ostatnim, tragicznym wydarzeniem, jakie dotkn\u0119\u0142o resztki bia\u0142ostockich \u017byd\u00f3w, by\u0142o utworzenie Komanda 1005. Sk\u0142ada\u0142o si\u0119 ono z 43 ludzi. Zorganizowa\u0142 je Waldemar Macholl (SS-Hauptsturmf\u00fchrer) w celu zacierania \u015blad\u00f3w nazistowskich zbrodni. W lipcu 1944 r. \u017bydzi z Komanda 1005 przeczuwali, \u017ce Niemcy b\u0119d\u0105 chcieli ich zamordowa\u0107, jednak szanse ucieczki mieli ograniczone, przebywaj\u0105c w wi\u0119zieniu, sk\u0105d udawali si\u0119 na \u201eakcje\u201d. Dopiero w trakcie egzekucji \u201epalacze\u201d, jak ich nazywano, postanowili ratowa\u0107 si\u0119 ucieczk\u0105. Dziewi\u0119ciu z nich si\u0119 to uda\u0142o, 34 zastrzelono. Po 14 dniach szcz\u0119\u015bliwcy, ukrywaj\u0105c si\u0119, doczekali ko\u0144ca okupacji niemieckiej<\/p>\n<p>Ocala\u0142 Chaim Wr\u00f3bel \u2013 \u015bwiadek na procesie Macholla w Bia\u0142ymstoku, oraz Szymon Amiel, kt\u00f3ry zrelacjonowa\u0142, jak Niemcy pr\u00f3bowali pozby\u0107 si\u0119 dowod\u00f3w zbrodni, zacieraj\u0105c \u015blady morderstw. Zeznawa\u0142, \u017ce w maju 1944 r. z bia\u0142ostockiego wi\u0119zienia wyrusza\u0142 przez osiem tygodni samoch\u00f3d, w kt\u00f3rym cz\u0142onkowie Komanda, zakuci w kajdany, dowo\u017ceni byli na miejsca masowych mord\u00f3w w okolicach Augustowa, Grodna, Siedlec i Bia\u0142egostoku, gdzie kazano im pali\u0107 zw\u0142oki, mieli\u0107 ko\u015bci i rozsypywa\u0107 popio\u0142y pod gro\u017ab\u0105 kary \u015bmierci.<\/p>\n<p>Szacuje si\u0119, \u017ce spo\u015br\u00f3d wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w getta wojn\u0119 przetrwa\u0142o 260 os\u00f3b, g\u0142\u00f3wnie w obozach i w oddzia\u0142ach partyzanckich, a tak\u017ce w ukryciu po \u201earyjskiej stronie\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W powsta\u0142ym w lipcu 1941 r. Bezirk Bia\u0142ystok, czyli w Okr\u0119gu Bia\u0142ostockim zgin\u0119\u0142o oko\u0142o 210 tys. \u017byd\u00f3w i oko\u0142o 72 tys. Polak\u00f3w. W jego graniach podczas niemieckiej okupacji znalaz\u0142o si\u0119&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":11771,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-11770","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v19.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Ostatni \u017bydzi bia\u0142ostoccy w ma\u0142ym getcie\u00a0 i Komando 1005 - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ostatni-zydzi-bialostoccy-w-malym-getcie-i-komando-1005\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ostatni \u017bydzi bia\u0142ostoccy w ma\u0142ym getcie\u00a0 i Komando 1005 - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"W powsta\u0142ym w lipcu 1941 r. Bezirk Bia\u0142ystok, czyli w Okr\u0119gu Bia\u0142ostockim zgin\u0119\u0142o oko\u0142o 210 tys. \u017byd\u00f3w i oko\u0142o 72 tys. Polak\u00f3w. W jego graniach podczas niemieckiej okupacji znalaz\u0142o si\u0119&hellip;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ostatni-zydzi-bialostoccy-w-malym-getcie-i-komando-1005\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-03-25T08:09:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-03-25T09:13:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Bialystok_Ghetto_15-20_August_1943_liquidation.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"803\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"508\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"DignityNews.eu\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"DignityNews.eu\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\",\"name\":\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ostatni-zydzi-bialostoccy-w-malym-getcie-i-komando-1005\/\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ostatni-zydzi-bialostoccy-w-malym-getcie-i-komando-1005\/\",\"name\":\"Ostatni \u017bydzi bia\u0142ostoccy w ma\u0142ym getcie\u00a0 i Komando 1005 - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2022-03-25T08:09:35+00:00\",\"dateModified\":\"2022-03-25T09:13:00+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/4d8f570a0fd5c310685d78d9e520982c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ostatni-zydzi-bialostoccy-w-malym-getcie-i-komando-1005\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ostatni-zydzi-bialostoccy-w-malym-getcie-i-komando-1005\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ostatni-zydzi-bialostoccy-w-malym-getcie-i-komando-1005\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ostatni \u017bydzi bia\u0142ostoccy w ma\u0142ym getcie\u00a0 i Komando 1005\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/4d8f570a0fd5c310685d78d9e520982c\",\"name\":\"DignityNews.eu\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b9fb3aa3cd2d5d3a6d24e67a6b58bc2980bf0c7f7bd3657a6322b8df227da3d9?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b9fb3aa3cd2d5d3a6d24e67a6b58bc2980bf0c7f7bd3657a6322b8df227da3d9?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"DignityNews.eu\"},\"sameAs\":[\"aleksandra\"],\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/aleksandra\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ostatni \u017bydzi bia\u0142ostoccy w ma\u0142ym getcie\u00a0 i Komando 1005 - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ostatni-zydzi-bialostoccy-w-malym-getcie-i-komando-1005\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Ostatni \u017bydzi bia\u0142ostoccy w ma\u0142ym getcie\u00a0 i Komando 1005 - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","og_description":"W powsta\u0142ym w lipcu 1941 r. Bezirk Bia\u0142ystok, czyli w Okr\u0119gu Bia\u0142ostockim zgin\u0119\u0142o oko\u0142o 210 tys. \u017byd\u00f3w i oko\u0142o 72 tys. Polak\u00f3w. W jego graniach podczas niemieckiej okupacji znalaz\u0142o si\u0119&hellip;","og_url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ostatni-zydzi-bialostoccy-w-malym-getcie-i-komando-1005\/","og_site_name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","article_published_time":"2022-03-25T08:09:35+00:00","article_modified_time":"2022-03-25T09:13:00+00:00","og_image":[{"width":803,"height":508,"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Bialystok_Ghetto_15-20_August_1943_liquidation.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"DignityNews.eu","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"DignityNews.eu","Szacowany czas czytania":"3 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/","name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ostatni-zydzi-bialostoccy-w-malym-getcie-i-komando-1005\/","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ostatni-zydzi-bialostoccy-w-malym-getcie-i-komando-1005\/","name":"Ostatni \u017bydzi bia\u0142ostoccy w ma\u0142ym getcie\u00a0 i Komando 1005 - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website"},"datePublished":"2022-03-25T08:09:35+00:00","dateModified":"2022-03-25T09:13:00+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/4d8f570a0fd5c310685d78d9e520982c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ostatni-zydzi-bialostoccy-w-malym-getcie-i-komando-1005\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ostatni-zydzi-bialostoccy-w-malym-getcie-i-komando-1005\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/ostatni-zydzi-bialostoccy-w-malym-getcie-i-komando-1005\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ostatni \u017bydzi bia\u0142ostoccy w ma\u0142ym getcie\u00a0 i Komando 1005"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/4d8f570a0fd5c310685d78d9e520982c","name":"DignityNews.eu","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b9fb3aa3cd2d5d3a6d24e67a6b58bc2980bf0c7f7bd3657a6322b8df227da3d9?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b9fb3aa3cd2d5d3a6d24e67a6b58bc2980bf0c7f7bd3657a6322b8df227da3d9?s=96&d=mm&r=g","caption":"DignityNews.eu"},"sameAs":["aleksandra"],"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/aleksandra\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11770","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11770"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11770\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11776,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11770\/revisions\/11776"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11771"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11770"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11770"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11770"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}