{"id":11077,"date":"2022-03-19T08:39:47","date_gmt":"2022-03-19T07:39:47","guid":{"rendered":"https:\/\/dignitynews.eu\/?p=11077"},"modified":"2022-03-19T08:52:54","modified_gmt":"2022-03-19T07:52:54","slug":"wbrew-paragrafom-smierci-zbrodnia-w-markowej-za-pomoc-zydom","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wbrew-paragrafom-smierci-zbrodnia-w-markowej-za-pomoc-zydom\/","title":{"rendered":"Wbrew paragrafom \u015bmierci \u2013 zbrodnia w Markowej za pomoc \u017bydom"},"content":{"rendered":"<h5><strong>Od 2018 r., decyzj\u0105 polskiego parlamentu, 24 marca w Polsce obchodzony jest Narodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci Polak\u00f3w ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w. Data nie zosta\u0142a wybrana przypadkowo \u2013 tego dnia w 1944 r. za przechowywanie 8 \u017byd\u00f3w zosta\u0142a rozstrzelana przez Niemc\u00f3w rodzina Ulm\u00f3w ze wsi Markowa pod \u0141a\u0144cutem. W czasie okupacji niemieckiej miejscowo\u015b\u0107 ta znajdowa\u0142a si\u0119 w dystrykcie krakowskim. Dom Ulm\u00f3w po\u0142o\u017cony by\u0142 na uboczu wsi, z dala od zabudowa\u0144 ch\u0142opskich, by\u0107 mo\u017ce dlatego rodzina podj\u0119\u0142a ryzyko przechowania u siebie wi\u0119kszej liczby \u017cydowskich zbieg\u00f3w.\u00a0<\/strong><\/h5>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">J\u00f3zef i Wiktoria (z d. Niemczak) Ulmowie oraz ich sze\u015bcioro dzieci przed wojn\u0105 \u017cyli skromnie, prowadz\u0105c gospodarstwo specjalizuj\u0105ce si\u0119 w warzywnictwie i owocarstwie. G\u0142owa rodziny uko\u0144czy\u0142a szko\u0142\u0119 rolnicz\u0105 w Pil\u017anie z wyr\u00f3\u017cnieniem. J\u00f3zef zajmowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce pszczelarstwem i hodowl\u0105 jedwabnik\u00f3w. W wolnych chwilach pasjonowa\u0142 si\u0119 za\u015b introligatorstwem i fotografi\u0105. To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki temu ostatniemu zami\u0142owaniu po jego \u017conie, c\u00f3rkach i synach pozosta\u0142y setki klisz. Utrwalone zosta\u0142o na nich rodzinne szcz\u0119\u015bcie \u2013 dzieci, dom i jego najbli\u017csze okolice. Obecnie po gospodarstwie tym nie ma \u017cadnego \u015bladu. Ponadto Ulma dzia\u0142a\u0142 w Markowej spo\u0142ecznie jako bibliotekarz w Kole M\u0142odzie\u017cy Katolickiej i w Zwi\u0105zku M\u0142odzie\u017cy Wiejskiej \u201eWici\u201d.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Prawdopodobnie pod koniec 1942 r. Ulmowie przyj\u0119li do siebie \u017cydowskich uciekinier\u00f3w z \u0141a\u0144cuta i Markowej. Przechowywali ich na strychu. <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">By\u0142a to rodzina Goldman\u00f3w z \u0141a\u0144cuta: Saul Goldman, kt\u00f3ry przed wojn\u0105 handlowa\u0142 byd\u0142em, i jego czterej synowie. Wkr\u00f3tce do ukrywaj\u0105cych si\u0119 do\u0142\u0105czy\u0142y tak\u017ce dwie c\u00f3rki oraz wnuczka Chaima Goldmana z Markowej \u2013 Lea Didner z c\u00f3rk\u0105 o nieznanym imieniu i Genia (Go\u0142da) Gr\u00fcnfeld.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ulmowie pomogli r\u00f3wnie\u017c rodzinie Tencer\u00f3w. Dzi\u0119ki ich zaanga\u017cowaniu uda\u0142o si\u0119 wybudowa\u0107 dla \u017byd\u00f3w le\u015bn\u0105 kryj\u00f3wk\u0119. By\u0142a to ziemianka znajduj\u0105ca si\u0119 w pobliskim jarze. Niestety, zosta\u0142a odkryta podczas ob\u0142awy, a jej mieszka\u0144cy zg\u0142adzeni.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Znamienne, \u017ce Ulmowie nie kryli si\u0119 zbytnio z tym, \u017ce przechowywali u siebie \u017byd\u00f3w \u2013 wiedzia\u0142o o tym sporo mieszka\u0144c\u00f3w wsi i wszystko wskazywa\u0142o na to, \u017ce dzi\u0119ki ich solidarno\u015bci historia pomocy zako\u0144czy\u0142aby si\u0119 szcz\u0119\u015bliwie. Niekt\u00f3rzy \u017bydzi nawet czynnie pomagali w pracach gospodarskich, szczeg\u00f3lnie przy garbowaniu sk\u00f3r, kt\u00f3rym rodzina Ulm\u00f3w z biedy musia\u0142a si\u0119 zaj\u0105\u0107 podczas wojny. Codzienna krz\u0105tanina i praca ukrywanych zosta\u0142a nawet sfotografowana. Do kryj\u00f3wki na stryszku chowali si\u0119 tylko noc\u0105 lub w chwilach zagro\u017cenia.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Atmosfera, jaka panowa\u0142a w domu Ulm\u00f3w by\u0142a dobra \u2013 stoj\u0105cy na uboczu budynek by\u0142 otoczony ogrodem pe\u0142nym kwiat\u00f3w oraz drzew. Na zdj\u0119ciach, jakie pozosta\u0142y po Ulmach, prezentuj\u0105 si\u0119 ludzie roze\u015bmiani i spokojni, oddani wiejskiej codzienno\u015bci. Nie wida\u0107 po nich, \u017ce toczy\u0142a si\u0119 wojna, a na strychu ukrywa\u0142o si\u0119 o\u015bmioro \u017byd\u00f3w, za przechowywanie kt\u00f3rych grozi\u0142a na terenie Generalnego Gubernatorstwa kara \u015bmierci. Nie oznacza to jednak, \u017ce terror okupacyjny nie dociera\u0142 do Markowej. \u015amier\u0107 widzieli z bliska \u2013 okna <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">domu Ulm\u00f3w wychodzi\u0142y na tak zwany okop, gdzie rozstrzeliwano \u017byd\u00f3w z okolicy.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Czas wzgl\u0119dnego spokoju przerwa\u0142 donos funkcjonariusza Polnische Polizei W\u0142odzimierza Lesia, kt\u00f3ry przez pewien czas tak\u017ce pomaga\u0142 \u017bydom, kt\u00f3rych Ulmowie ukrywali. Gdy jednak uciekinierzy \u017cydowscy zacz\u0119li domaga\u0107 si\u0119, by odda\u0142 im t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 maj\u0105tku, kt\u00f3r\u0105 mu uprzednio powierzyli na przechowanie, postanowi\u0142 si\u0119 ich pozby\u0107.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zbrodni\u0119 szykowano ju\u017c od nocy z 23 na 24 marca 1944 r. Ekspedycj\u0105 dowodzi\u0142 osobi\u015bcie komendant \u0142a\u0144cuckiej \u017candarmerii por. Eilert Dieken.\u00a0To z jego nakazu zamordowano r\u00f3wnie\u017c dzieci (<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">8-letni\u0105 Stanis\u0142aw\u0119, 6-letni\u0105 Barbar\u0119, 5-letniego W\u0142adys\u0142awa, 4-letniego Franciszka, 3-letniego Antoniego i p\u00f3\u0142toraroczn\u0105 Mari\u0119)<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> oraz b\u0119d\u0105c\u0105 w zaawansowanej ci\u0105\u017cy Wiktori\u0119 Ulm\u0119. Jeden ze sprawc\u00f3w podczas egzekucji mia\u0142 powiedzie\u0107 nast\u0119puj\u0105ce s\u0142owa: <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">\u201ePatrzcie, jak polskie \u015bwinie gin\u0105 \u2013 kt\u00f3re przechowuj\u0105 \u017byd\u00f3w\u201d.\u00a0<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> Po tym gdy wszystkich rozstrzelano, dom zamordowanej rodziny zosta\u0142 przez Niemc\u00f3w ograbiony. W akcji z niemieckiego nakazu uczestniczyli tak\u017ce funkcjonariusze Polnische Polizei, zwani od koloru munduru granatow\u0105 policj\u0105.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W styczniu 1945 roku, po zako\u0144czeniu niemieckiej okupacji, szcz\u0105tki Ulm\u00f3w ekshumowano i pochowano na cmentarzu parafialnym w Markowej. Z kolei zw\u0142oki zamordowanych \u017byd\u00f3w zosta\u0142y ekshumowane w lutym 1947 r. i przeniesione na Cmentarz Ofiar Hitleryzmu w\u00a0<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Jagielle\u2013Niechcia\u0142kach<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Niew\u0105tpliwie zbrodnia w Markowej 1944 r., w kt\u00f3rej \u015bmier\u0107 ponios\u0142o \u0142\u0105cznie 16 os\u00f3b, jest dzi\u015b symbolem martyrologii spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego mordowanego za udzielanie wsparcia i pomocy osobom narodowo\u015bci \u017cydowskiej. Dopiero po 51 latach wiedza o tym, co sta\u0142o si\u0119 w tej wsi, zacz\u0119\u0142a powoli dociera\u0107 do powszechnej \u015bwiadomo\u015bci. W dniu\u00a0 <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">13 wrze\u015bnia 1995 r. <\/span><a href=\"https:\/\/sprawiedliwi.org.pl\/pl\/o-sprawiedliwych\/instytut-yad-vashem\"><span style=\"font-weight: 400;\">Jad Vashem<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> Institute w Jerozolimie uhonorowa\u0142 po\u015bmiertnie zamordowanych tytu\u0142em \u201e<\/span><a href=\"https:\/\/sprawiedliwi.org.pl\/pl\/o-sprawiedliwych\/kim-sa-sprawiedliwi\"><span style=\"font-weight: 400;\">Sprawiedliwych w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">\u201d, za\u015b w 2004 r. w Markowej ods\u0142oni\u0119to po\u015bwi\u0119cony upami\u0119tniaj\u0105cy t\u0119 zbrodnie. Ponadto postanowieniem <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">prezydenta RP<\/span> <span style=\"font-weight: 400;\">Lecha Kaczy\u0144skiego<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> z 25 stycznia 2010 roku ma\u0142\u017ce\u0144stwo Ulm\u00f3w zosta\u0142o po\u015bmiertnie odznaczone <\/span><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Order_Odrodzenia_Polski\"><span style=\"font-weight: 400;\">Krzy\u017cem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">. Obecnie w Markowej dzia\u0142a Muzeum w ca\u0142o\u015bci po\u015bwi\u0119cone tej rodzinie i jej bohaterskiej dzia\u0142alno\u015bci podczas okupacji niemieckiej. Powsta\u0142o dzi\u0119ki zabiegom obecnego wiceprezesa IPN \u2013 dr Mateusza Szpytmy.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Polak\u00f3w ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w wci\u0105\u017c systematycznie przybywa, mimo up\u0142ywu wielu lat od zako\u0144czenia drugiej wojny \u015bwiatowej. Zapewne ich ostatecznej liczby nie poznamy. Obecnie jest ich oko\u0142o 7 tys., czyli najwi\u0119cej spo\u015br\u00f3d wszystkich uhonorowanych medalem \u201eSprawiedliwy w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata\u201d.\u00a0<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Od 2018 r., decyzj\u0105 polskiego parlamentu, 24 marca w Polsce obchodzony jest Narodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci Polak\u00f3w ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w. Data nie zosta\u0142a wybrana przypadkowo \u2013 tego dnia w 1944 r. za&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":11078,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-11077","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v19.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Wbrew paragrafom \u015bmierci \u2013 zbrodnia w Markowej za pomoc \u017bydom - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wbrew-paragrafom-smierci-zbrodnia-w-markowej-za-pomoc-zydom\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wbrew paragrafom \u015bmierci \u2013 zbrodnia w Markowej za pomoc \u017bydom - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Od 2018 r., decyzj\u0105 polskiego parlamentu, 24 marca w Polsce obchodzony jest Narodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci Polak\u00f3w ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w. Data nie zosta\u0142a wybrana przypadkowo \u2013 tego dnia w 1944 r. za&hellip;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wbrew-paragrafom-smierci-zbrodnia-w-markowej-za-pomoc-zydom\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-03-19T07:39:47+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-03-19T07:52:54+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Wiktoria_Ulma__children_1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"968\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"639\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"DignityNews.eu\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"DignityNews.eu\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\",\"name\":\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wbrew-paragrafom-smierci-zbrodnia-w-markowej-za-pomoc-zydom\/\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wbrew-paragrafom-smierci-zbrodnia-w-markowej-za-pomoc-zydom\/\",\"name\":\"Wbrew paragrafom \u015bmierci \u2013 zbrodnia w Markowej za pomoc \u017bydom - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2022-03-19T07:39:47+00:00\",\"dateModified\":\"2022-03-19T07:52:54+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/4d8f570a0fd5c310685d78d9e520982c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wbrew-paragrafom-smierci-zbrodnia-w-markowej-za-pomoc-zydom\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wbrew-paragrafom-smierci-zbrodnia-w-markowej-za-pomoc-zydom\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wbrew-paragrafom-smierci-zbrodnia-w-markowej-za-pomoc-zydom\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Wbrew paragrafom \u015bmierci \u2013 zbrodnia w Markowej za pomoc \u017bydom\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/4d8f570a0fd5c310685d78d9e520982c\",\"name\":\"DignityNews.eu\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b9fb3aa3cd2d5d3a6d24e67a6b58bc2980bf0c7f7bd3657a6322b8df227da3d9?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b9fb3aa3cd2d5d3a6d24e67a6b58bc2980bf0c7f7bd3657a6322b8df227da3d9?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"DignityNews.eu\"},\"sameAs\":[\"aleksandra\"],\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/aleksandra\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wbrew paragrafom \u015bmierci \u2013 zbrodnia w Markowej za pomoc \u017bydom - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wbrew-paragrafom-smierci-zbrodnia-w-markowej-za-pomoc-zydom\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Wbrew paragrafom \u015bmierci \u2013 zbrodnia w Markowej za pomoc \u017bydom - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","og_description":"Od 2018 r., decyzj\u0105 polskiego parlamentu, 24 marca w Polsce obchodzony jest Narodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci Polak\u00f3w ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w. Data nie zosta\u0142a wybrana przypadkowo \u2013 tego dnia w 1944 r. za&hellip;","og_url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wbrew-paragrafom-smierci-zbrodnia-w-markowej-za-pomoc-zydom\/","og_site_name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","article_published_time":"2022-03-19T07:39:47+00:00","article_modified_time":"2022-03-19T07:52:54+00:00","og_image":[{"width":968,"height":639,"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Wiktoria_Ulma__children_1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"DignityNews.eu","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"DignityNews.eu","Szacowany czas czytania":"5 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/","name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wbrew-paragrafom-smierci-zbrodnia-w-markowej-za-pomoc-zydom\/","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wbrew-paragrafom-smierci-zbrodnia-w-markowej-za-pomoc-zydom\/","name":"Wbrew paragrafom \u015bmierci \u2013 zbrodnia w Markowej za pomoc \u017bydom - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website"},"datePublished":"2022-03-19T07:39:47+00:00","dateModified":"2022-03-19T07:52:54+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/4d8f570a0fd5c310685d78d9e520982c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wbrew-paragrafom-smierci-zbrodnia-w-markowej-za-pomoc-zydom\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wbrew-paragrafom-smierci-zbrodnia-w-markowej-za-pomoc-zydom\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wbrew-paragrafom-smierci-zbrodnia-w-markowej-za-pomoc-zydom\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Wbrew paragrafom \u015bmierci \u2013 zbrodnia w Markowej za pomoc \u017bydom"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/4d8f570a0fd5c310685d78d9e520982c","name":"DignityNews.eu","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b9fb3aa3cd2d5d3a6d24e67a6b58bc2980bf0c7f7bd3657a6322b8df227da3d9?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b9fb3aa3cd2d5d3a6d24e67a6b58bc2980bf0c7f7bd3657a6322b8df227da3d9?s=96&d=mm&r=g","caption":"DignityNews.eu"},"sameAs":["aleksandra"],"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/aleksandra\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11077","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11077"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11077\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11099,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11077\/revisions\/11099"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11078"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11077"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11077"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11077"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}