{"id":10165,"date":"2022-03-14T08:12:00","date_gmt":"2022-03-14T07:12:00","guid":{"rendered":"https:\/\/dignitynews.eu\/?p=10165"},"modified":"2022-03-14T13:40:28","modified_gmt":"2022-03-14T12:40:28","slug":"xvi-wieczny-rabin-stwierdzil-ze-gdyby-nie-polska-los-zydow-bylby-ciezki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/xvi-wieczny-rabin-stwierdzil-ze-gdyby-nie-polska-los-zydow-bylby-ciezki\/","title":{"rendered":"XVI-wieczny rabin stwierdzi\u0142, \u017ce gdyby nie Polska, los \u017byd\u00f3w by\u0142by ci\u0119\u017cki"},"content":{"rendered":"<h5><b>Wielki \u017cydowski uczony Moj\u017cesz Isserles propagowa\u0142 nie tylko studiowanie tekst\u00f3w religijnych, ale tak\u017ce nauk \u015bwieckich. Polsk\u0119 uwa\u017ca\u0142 za dar od Boga, kt\u00f3ry uratowa\u0142 wyznawc\u00f3w judaizmu.<\/b><\/h5>\n<p>Przysz\u0142y rabin Moj\u017cesz Isserles urodzi\u0142 si\u0119 w Krakowie.\u00a0 Dok\u0142adna data jego urodzenia nie jest znana \u2013 podaje si\u0119 lata 1510-1520. Wiemy jednak, \u017ce jego ojciec, Izrael Lazarus (Isserl Lasers) mia\u0142 poka\u017any maj\u0105tek, trudni\u0142 si\u0119 handlem i bankierstwem. W 1553 r. ufundowa\u0142\u00a0 jedn\u0105 z najstarszych synagog w Kazimierzu (dzi\u015b dzielnica Krakowa), kt\u00f3r\u0105 nazwano Remu od przydomka Moj\u017cesza Isserlesa.<\/p>\n<p><b>Autorytet dla \u017byd\u00f3w\u00a0<\/b><\/p>\n<p>Isserles wyjecha\u0142 na studia do Lublina, gdzie uczy\u0142 si\u0119 w jesziwie. Jego mistrzem by\u0142 Szalom Szachna, kt\u00f3rego c\u00f3rk\u0119 po\u015blubi\u0142. Nast\u0119pnie w 1547 r. wr\u00f3ci\u0142 do Krakowa, gdzie kr\u00f3l Polski, Zygmunt Stary, powierzy\u0142 mu funkcj\u0119 naczelnego rabina \u017cydowskiej gminy wyznaniowej. Pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej Isserles zosta\u0142 rektorem krakowskiej jesziwy.<\/p>\n<p>Kierowana przez niego wy\u017csza \u017cydowska uczelnia w Krakowie zyska\u0142a ogromn\u0105 s\u0142aw\u0119. Przybywali do niej studenci nie tylko z Polski, ale tak\u017ce z Europy \u015arodkowej i Niemiec. Sam Isserles sta\u0142 si\u0119 autorytetem w kwestii halachy, czyli wyk\u0142adni Tory. Jego dzie\u0142a pomaga\u0142y \u017bydom organizowa\u0107 autonomiczne gminy. Szczeg\u00f3lnie wiele w tej kwestii zawdzi\u0119czaj\u0105 mu \u017bydzi aszkenazyjscy. Rabin ho\u0142dowa\u0142 sformu\u0142owanemu przez siebie pogl\u0105dowi o podobie\u0144stwach kulturowych \u017byd\u00f3w z centralnej i wschodniej Europy.<\/p>\n<p><b>Cz\u0142owiek renesansu<\/b><\/p>\n<p>Isserles by\u0142 niezwykle wszechstronnym cz\u0142owiekiem. Nie zajmowa\u0142 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie studiowaniem \u017cydowskich tekst\u00f3w. W kr\u0119gach zainteresowania rabina znajdowa\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c filozofia, historia, astronomia i kaba\u0142a. Tym samym dawa\u0142 przyk\u0142ad innym \u017bydom, zach\u0119caj\u0105c ich do studiowania nauk \u015bwieckich. Wed\u0142ug niego taka wiedza w po\u0142\u0105czeniu z filozofi\u0105 religijn\u0105 prowadzi\u0142a do lepszego zrozumienia wiary.<\/p>\n<p>Rabin jest tak\u017ce autorem s\u0142\u00f3w, kt\u00f3re wiele m\u00f3wi\u0105 o jego stosunku do Polski. Stwierdzi\u0142, \u017ce \u201eje\u015bliby B\u00f3g nie da\u0142 \u017bydom Polski jako schronienia, los Izraela by\u0142by rzeczywi\u015bcie nie do zniesienia\u201d.<\/p>\n<p>Zmar\u0142 w 1572 r. Jego gr\u00f3b znajduje si\u0119 w Krakowie niedaleko synagogi Remu i jest celem pielgrzymek \u017byd\u00f3w z r\u00f3\u017cnych zak\u0105tk\u00f3w \u015bwiata.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wielki \u017cydowski uczony Moj\u017cesz Isserles propagowa\u0142 nie tylko studiowanie tekst\u00f3w religijnych, ale tak\u017ce nauk \u015bwieckich. Polsk\u0119 uwa\u017ca\u0142 za dar od Boga, kt\u00f3ry uratowa\u0142 wyznawc\u00f3w judaizmu. Przysz\u0142y rabin Moj\u017cesz Isserles urodzi\u0142&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":10166,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-10165","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v19.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>XVI-wieczny rabin stwierdzi\u0142, \u017ce gdyby nie Polska, los \u017byd\u00f3w by\u0142by ci\u0119\u017cki - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/xvi-wieczny-rabin-stwierdzil-ze-gdyby-nie-polska-los-zydow-bylby-ciezki\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"XVI-wieczny rabin stwierdzi\u0142, \u017ce gdyby nie Polska, los \u017byd\u00f3w by\u0142by ci\u0119\u017cki - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Wielki \u017cydowski uczony Moj\u017cesz Isserles propagowa\u0142 nie tylko studiowanie tekst\u00f3w religijnych, ale tak\u017ce nauk \u015bwieckich. Polsk\u0119 uwa\u017ca\u0142 za dar od Boga, kt\u00f3ry uratowa\u0142 wyznawc\u00f3w judaizmu. Przysz\u0142y rabin Moj\u017cesz Isserles urodzi\u0142&hellip;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/xvi-wieczny-rabin-stwierdzil-ze-gdyby-nie-polska-los-zydow-bylby-ciezki\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-03-14T07:12:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-03-14T12:40:28+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Moses_Isserles.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"350\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"351\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"DignityNews.eu\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"DignityNews.eu\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\",\"name\":\"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/xvi-wieczny-rabin-stwierdzil-ze-gdyby-nie-polska-los-zydow-bylby-ciezki\/\",\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/xvi-wieczny-rabin-stwierdzil-ze-gdyby-nie-polska-los-zydow-bylby-ciezki\/\",\"name\":\"XVI-wieczny rabin stwierdzi\u0142, \u017ce gdyby nie Polska, los \u017byd\u00f3w by\u0142by ci\u0119\u017cki - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2022-03-14T07:12:00+00:00\",\"dateModified\":\"2022-03-14T12:40:28+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/4d8f570a0fd5c310685d78d9e520982c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/xvi-wieczny-rabin-stwierdzil-ze-gdyby-nie-polska-los-zydow-bylby-ciezki\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/xvi-wieczny-rabin-stwierdzil-ze-gdyby-nie-polska-los-zydow-bylby-ciezki\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/xvi-wieczny-rabin-stwierdzil-ze-gdyby-nie-polska-los-zydow-bylby-ciezki\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"XVI-wieczny rabin stwierdzi\u0142, \u017ce gdyby nie Polska, los \u017byd\u00f3w by\u0142by ci\u0119\u017cki\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/4d8f570a0fd5c310685d78d9e520982c\",\"name\":\"DignityNews.eu\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b9fb3aa3cd2d5d3a6d24e67a6b58bc2980bf0c7f7bd3657a6322b8df227da3d9?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b9fb3aa3cd2d5d3a6d24e67a6b58bc2980bf0c7f7bd3657a6322b8df227da3d9?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"DignityNews.eu\"},\"sameAs\":[\"aleksandra\"],\"url\":\"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/aleksandra\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"XVI-wieczny rabin stwierdzi\u0142, \u017ce gdyby nie Polska, los \u017byd\u00f3w by\u0142by ci\u0119\u017cki - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/xvi-wieczny-rabin-stwierdzil-ze-gdyby-nie-polska-los-zydow-bylby-ciezki\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"XVI-wieczny rabin stwierdzi\u0142, \u017ce gdyby nie Polska, los \u017byd\u00f3w by\u0142by ci\u0119\u017cki - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","og_description":"Wielki \u017cydowski uczony Moj\u017cesz Isserles propagowa\u0142 nie tylko studiowanie tekst\u00f3w religijnych, ale tak\u017ce nauk \u015bwieckich. Polsk\u0119 uwa\u017ca\u0142 za dar od Boga, kt\u00f3ry uratowa\u0142 wyznawc\u00f3w judaizmu. Przysz\u0142y rabin Moj\u017cesz Isserles urodzi\u0142&hellip;","og_url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/xvi-wieczny-rabin-stwierdzil-ze-gdyby-nie-polska-los-zydow-bylby-ciezki\/","og_site_name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","article_published_time":"2022-03-14T07:12:00+00:00","article_modified_time":"2022-03-14T12:40:28+00:00","og_image":[{"width":350,"height":351,"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Moses_Isserles.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"DignityNews.eu","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"DignityNews.eu","Szacowany czas czytania":"2 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/","name":"Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/xvi-wieczny-rabin-stwierdzil-ze-gdyby-nie-polska-los-zydow-bylby-ciezki\/","url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/xvi-wieczny-rabin-stwierdzil-ze-gdyby-nie-polska-los-zydow-bylby-ciezki\/","name":"XVI-wieczny rabin stwierdzi\u0142, \u017ce gdyby nie Polska, los \u017byd\u00f3w by\u0142by ci\u0119\u017cki - Godno\u015b\u0107 - DignityNews.eu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#website"},"datePublished":"2022-03-14T07:12:00+00:00","dateModified":"2022-03-14T12:40:28+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/4d8f570a0fd5c310685d78d9e520982c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/xvi-wieczny-rabin-stwierdzil-ze-gdyby-nie-polska-los-zydow-bylby-ciezki\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/xvi-wieczny-rabin-stwierdzil-ze-gdyby-nie-polska-los-zydow-bylby-ciezki\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/xvi-wieczny-rabin-stwierdzil-ze-gdyby-nie-polska-los-zydow-bylby-ciezki\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"XVI-wieczny rabin stwierdzi\u0142, \u017ce gdyby nie Polska, los \u017byd\u00f3w by\u0142by ci\u0119\u017cki"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/4d8f570a0fd5c310685d78d9e520982c","name":"DignityNews.eu","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b9fb3aa3cd2d5d3a6d24e67a6b58bc2980bf0c7f7bd3657a6322b8df227da3d9?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b9fb3aa3cd2d5d3a6d24e67a6b58bc2980bf0c7f7bd3657a6322b8df227da3d9?s=96&d=mm&r=g","caption":"DignityNews.eu"},"sameAs":["aleksandra"],"url":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/author\/aleksandra\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10165","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10165"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10165\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25067,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10165\/revisions\/25067"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10166"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10165"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10165"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dignitynews.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10165"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}