\u00a0\u201e\u017byd\u00f3wk\u0119 z pomara\u0144czami\u201d Aleksander Gierymskim namalowa\u0142 w latach 1880-1881 r., gdy malarz mieszka\u0142 w Warszawie. Miasto to znajdowa\u0142a si\u0119 wtedy pod zaborem rosyjskim, w kt\u00f3rym mieszka\u0142o wielu \u017byd\u00f3w. Obraz ten uznany jest za arcydzie\u0142o i jedno z najwa\u017cniejszych dzie\u0142 polskich ukazuj\u0105cych \u017cydowsk\u0105 obecno\u015b\u0107 na ziemiach polskich.\u00a0<\/span><\/p>\n Kontrast i powaga<\/b><\/p>\n \u00a0Na pierwszym planie obrazu widzimy \u017cydowsk\u0105 handlark\u0119, kt\u00f3ra trzyma dwa kosze z pomara\u0144czami. Jest ona ubrana w ubog\u0105 odzie\u017c. Na g\u0142owie ma czepiec, a na szyi chust\u0119. Twarz kobiety jest niezwykle powa\u017cna, wr\u0119cz zatroskana i smutna. Wra\u017cenie to pot\u0119guj\u0105 uwydatnione policzki i zmarszczki. Posta\u0107 \u017byd\u00f3wki i owoc\u00f3w ma \u017cywe kolory. Szczeg\u00f3lnie wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 pomara\u0144cze. Niezwykle mocno te barwy kontrastuj\u0105 z t\u0142em, na kt\u00f3rym widniej\u0105 warszawskie XIX-wieczne budynki namalowane w bladych odcieniach kolor\u00f3w, jak gdyby przykrywa\u0142a je mg\u0142a.<\/span><\/p>\n Arcydzie\u0142o realizmu<\/b><\/p>\n Dzie\u0142o to zaliczane jest do nurtu realistycznego. Celem \u00f3wczesnego realizmu w malarstwie by\u0142o dok\u0142adne, wr\u0119cz fotograficzne odwzorowywanie rzeczywisto\u015bci. Patrz\u0105c na \u201e\u017byd\u00f3wk\u0119 z pomara\u0144czami\u201d Gierymskiego, rzeczywi\u015bcie mo\u017cemy odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce to nie obraz, lecz fotografia.\u00a0<\/span><\/p>\n Sam autor tak pisa\u0142 w 1884 r. o swoim obrazie: \u201e\u017byd\u00f3wka\u201d by\u0142a mo\u017ce najlepszym obrazem (\u2026). Diablo plastyczna i kolorowa. By\u0107 mo\u017ce, \u017ce przesadzam, ale je\u015bli kiedy na serio wr\u00f3c\u0119 do malarstwa, to dla mnie pozostan\u0105 tylko du\u017ce albo \u015brednie figury \u2013 nic z pejza\u017cu\u201d<\/span>.<\/span><\/i><\/p>\n Podarunek dla przyjaciela<\/b><\/p>\n Po namalowaniu obrazu Gierymski podarowa\u0142 go swojemu przyjacielowi: Prosperowi Dzieka\u0144skiemu. Ten by\u0142y szlachcic i weteran powstania styczniowego zmar\u0142 w 1922 r. Nast\u0119pnie \u201e\u017byd\u00f3wka z pomara\u0144czami\u201d trafi\u0142a do jego zi\u0119cia, Ludwika Zagrodzkiego. W pewnym momencie swojego \u017cycia potrzebowa\u0142 on jednak zastrzyku got\u00f3wki i zdecydowa\u0142 si\u0119 wystawi\u0107 obraz na aukcji. Arcydzie\u0142o nabyte zosta\u0142o przez polskie Muzeum Narodowe w Warszawie. Mia\u0142o cieszy\u0107 mi\u0142o\u015bnik\u00f3w sztuki przez wiele lat, lecz nadesz\u0142a II wojna \u015bwiatowa.\u00a0<\/span><\/p>\n Rabunek dzie\u0142 sztuki<\/b><\/p>\n W wyniku agresji III Rzeszy\u00a0 i Zwi\u0105zku Sowieckiego w 1939 r. Polska zosta\u0142a podbita. Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 terror na ziemiach polskich. Kraje okupuj\u0105ce Polsk\u0119 rozpocz\u0119\u0142y te\u017c kradzie\u017c d\u00f3br kultury. Wiele polskich dzie\u0142 zosta\u0142o wywiezionych z kraju. Niekt\u00f3re z nich nie przetrwa\u0142y zawieruchy wojennej. Inne trafi\u0142y na czarny rynek i w r\u0119ce przemytnik\u00f3w.\u00a0<\/span><\/p>\n Do Muzeum Narodowego w Warszawie przybywa\u0142y rzesze niemieckich historyk\u00f3w sztuki, kt\u00f3rzy przed zapakowaniem i wyw\u00f3zk\u0105 do III Rzeszy polskich zbior\u00f3w i kolekcji sztuki oceniali ich warto\u015b\u0107.\u00a0 i. \u201e\u017byd\u00f3wce\u00a0 z pomara\u0144czami\u201d udawa\u0142o si\u0119 unikn\u0105\u0107 takiego losu. Sytuacja zmieni\u0142a si\u0119 prawdopodobnie w 1944 r.\u00a0<\/span><\/p>\n Nieznane losy obrazu<\/b><\/p>\n 1 sierpnia 1944 r. Polacy wywo\u0142ali powstanie warszawskie, kt\u00f3ra trwa\u0142o przez 63 dni. Powodem niepodleg\u0142o\u015bciowego zrywu by\u0142a brutalna polityka prowadzona przez Niemc\u00f3w wobec Polak\u00f3w i ch\u0119\u0107 samodzielnego wyzwolenia miasta przed zbrodnicz\u0105 Armi\u0105 Czerwon\u0105. Powstanie, cho\u0107 bohaterskie, upad\u0142o, a wojska niemieckie zniszczy\u0142y Warszaw\u0119, zostawiaj\u0105c ruiny.\u00a0<\/span><\/p>\n Prawdopodobnie w czasie trwania powstania Niemcy zrabowali dzie\u0142o z\u00a0 Muzeum Narodowego w Warszawie. Wydaje si\u0119 to mo\u017cliwe, poniewa\u017c w notatkach \u00f3wczesnego dyrektora Muzeum, Stanis\u0142awa Lorentza, zapisanych kilka dni przed zako\u0144czeniem walk powsta\u0144czych, nie ma \u017cadnych informacji o obrazie. Drugim tropem jest data 6 pa\u017adziernika 1944 r., gdy Niemcy przeprowadzili po\u015bpieszny wyw\u00f3z dzie\u0142 z okupowanej Polski do zamku Fischhorn w Austrii. S\u0105 to jednak tylko domys\u0142y i dok\u0142adnych los\u00f3w arcydzie\u0142a nie znamy. S\u0142uch o obrazie zagin\u0105\u0142 i wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce ju\u017c nigdy nie zostanie odnaleziony.<\/span><\/p>\n Niespodziewane odnalezienie<\/b><\/p>\n W listopadzie 2010 r. w niewielkim mie\u015bcie Buxtehude pod Hamburgiem podczas aukcji zosta\u0142 wystawiony pewien obraz. W\u0142a\u015bciciele domu aukcyjnego zwr\u00f3cili si\u0119 z pro\u015bb\u0105 do Muzeum \u015al\u0105skiego w Katowicach o ekspertyz\u0119, poniewa\u017c w zbiorach tej instytucji znajdowa\u0142o si\u0119 bardzo podobne dzie\u0142o zatytu\u0142owane \u201e\u017byd\u00f3wka z cytrynami\u201d autorstwa Gierymskiego. Eksperci z Muzeum \u015al\u0105skiego nie mieli w\u0105tpliwo\u015bci \u2013 obraz wystawiony na aukcji w Niemczech to \u201e\u017byd\u00f3wka z pomara\u0144czami\u201d skradziona przez Niemc\u00f3w z Polski w czasie II wojny \u015bwiatowej. Informacje te przekazano do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w Polsce. W spraw\u0119 zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c polska prokuratura.<\/span><\/p>\n Powr\u00f3t do Polski\u00a0<\/b><\/p>\n Kobieta, kt\u00f3ra przekaza\u0142a obraz na aukcj\u0119, otrzyma\u0142a go w spadku po babce. T\u0142umaczy\u0142a si\u0119, \u017ce nie mia\u0142a \u015bwiadomo\u015bci, i\u017c dzie\u0142o zosta\u0142o zrabowane przez Niemc\u00f3w z okupowanej Polski. Jej babka w 1948 r. wysz\u0142a za m\u0105\u017c za przemys\u0142owca i kolekcjonera z D\u00fcsseldorfu. By\u0107 mo\u017ce to on wszed\u0142 wcze\u015bniej w posiadanie obrazu, ale nie wiemy jakim sposobem.\u00a0<\/span><\/p>\n Rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 negocjacje, w wyniku kt\u00f3rych \u201e\u017byd\u00f3wka z pomara\u0144czami\u201d powr\u00f3ci\u0142a do Polski w 2011 r. Zanim obraz ponownie zacz\u0105\u0142 cieszy\u0107 oczy mi\u0142o\u015bnik\u00f3w sztuki, w grudniu 2012 r., musia\u0142 przej\u015b\u0107 prace konserwacyjne, kt\u00f3re trwa\u0142y a\u017c 440 dni.\u00a0<\/span><\/p>\n Dzie\u0142o znajduje si\u0119 obecnie w Muzeum Narodowym w Warszawie i jest wyeksponowane\u00a0 w \u201eGalerii Sztuki XIX wieku\u201d obok innych obraz\u00f3w Gierymskiego.<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Niemcy w czasie II wojny \u015bwiatowej zrabowali wiele polskich dzie\u0142 sztuki. Niekt\u00f3re z nich dot\u0105d nie zosta\u0142y odnalezione. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce podobny los spotka\u0142 \u201e\u017byd\u00f3wk\u0119 z pomara\u0144czami\u201d \u2013 obraz autorstwa…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":10106,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-10104","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"yoast_head":"\n